वृक्षा: सत्पुरुषा: इव — Flashcards

Answer

«छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे। फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ॥» इदं सुभाषितं वृक्षाणां परोपकारभावं दर्शयति। वृक्षाः स्वयं धूपे तिष्ठन्ति, किन्तु अन्येभ्यः छायां फलानि च यच्छन्ति।…

Answer

वृक्षाः स्वयं कष्टं सहन्ते, तथापि अन्येषां हितं कुर्वन्ति। ते सूर्यतापे तिष्ठन्ति, किन्तु छायां ददति; फलानि अपि स्वार्थाय न, परार्थाय यच्छन्ति। एषः एव सत्पुरुषाणां स्वभावः।…

Answer

‘आतपे’ इति शब्दस्य अर्थः सूर्यतापे, अर्थात् धूपे, इति भवति। वृक्षाः स्वयम् आतपे तिष्ठन्ति, परन्तु अन्येषां कृते छायां कुर्वन्ति।…

Answer

‘परार्थाय’ इति शब्दस्य अर्थः अन्येषाम् उपकाराय, अर्थात् दूसरों के लाभ के लिए, इति भवति। सुभाषितेषु वृक्षाः, नद्यः, गावः, मेघाः च परार्थाय प्रवर्तन्ते इति दर्शितम्।…

Answer

‘सत्पुरुषाः’ इति सज्जनाः, श्रेष्ठस्वभावयुक्ताः मनुष्याः भवन्ति। ते स्वयं कष्टानि सहित्वा अपि अन्येषां हितं कुर्वन्ति, याचकान् च न निराशयन्ति।…

Answer

«दशकूपसमा वापी दशवापीसमो हृदः। दशहृदसमः पुत्रः दशपुत्रसमो द्रुमः ॥» इति द्वितीयं सुभाषितम्। अत्र क्रमशः उपकारस्य महत्त्वं दर्शितम् अस्ति। एकः वृक्षः बहूनां वस्तूनां तुल्यः उपकारी कथ्यते।…

Answer

क्रमः एवम् अस्ति: दश कुपाः = एका वापी, दश वाप्यः = एकः हृदः, दश हृदाः = एकः पुत्रः, दश पुत्राः = एकः द्रुमः। अनेन एकस्य वृक्षस्य महत्त्वं सर्वाधिकम् इति बोधितम्।…

Answer

‘वापी’ इति दीर्घिका, अर्थात् बावड़ी, इति भवति। द्वितीयसुभाषिते एकस्य उपयोगस्य तुलना बहुभिः क्रियते।…