Chapter 16 of 19
Syllabus
भिषजोभैषज्यम् (Part 2) — Syllabus
Telangana Board · Class 10 · Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'
What भिषजोभैषज्यम् (Part 2) covers in Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी': 4 topics, for the 2026-27 session.
28 flashcards5 concepts
Interactive on Super Tutor
Studying भिषजोभैषज्यम्? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.
Free trial, no card needed.
4 Topics · Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी' · 2026-27
Topics in भिषजोभैषज्यम्
1
मुख्यपात्राणि तथा तेषां स्वरूपम्
- वेङ्कटरावः मुख्यपात्रः, भिषक्, दरिद्रकुटुम्बे उद्भूतः, परन्तु स्वार्थी-अहंकारी स्वभावः तस्य अन्तःस्थितः ।
- सुव्यवशास्त्री तस्य पिता, दरिद्रकृषकः, पुत्रपोषणाय क्षेत्रं व्ययितवान्, अन्ते पुत्रनिन्दां श्रुत्वा स्वग्रामं गतः ।
- सुशीला वेङ्कटरावस्य भार्या, धनिककन्या, नामानुरूपं सौम्यं नाम, किन्तु पत्युः अनादरेण प्रेमरहितत्वं प्राप्तवती ।
2
‘वैद्यो नारायणो हरिः’ इति सूक्तेः अर्थः
- ‘वैद्यः साक्षात्रारायणः एव’ इति तस्य अर्थः ।
- यथा नारायणः स्थितिकारकः लोकरक्षकः, तथैव वैद्योऽपि प्राणदायकः आरोग्यरक्षकः ।
- एषा उपमा वैद्यस्य कर्तव्यं दैवीयसेवातुल्यं दर्शयति ।
3
वेङ्कटरावस्य जीवनस्य विकासक्रमः
- वेङ्कटरावः दरिद्रकुटुम्बे उत्पन्नः, पञ्चवर्षवयसि माता मृतवती ।
- पिता सुव्यवशास्त्री पुत्रस्य पोषणाय क्षेत्रं व्ययितवान् ।
- वेङ्कटरावः पाठशालायां सर्वासु कक्ष्यासु प्रथमतया उत्तीर्णतां लब्धवान् ।
4
पितृभक्तिभङ्गः तथा कुटुम्बक्षयः
- सुव्यवशास्त्री पुत्रेण ‘याचकः’ इति निन्दां श्रुत्वा दुःखितः स्वग्रामं गतः ।
- पुत्रस्नेहं सर्वं मन्यमानः पिता पूर्वकालं यावत् धैर्येण स्थितवान् ।
- वेङ्कटरावः पितरि कृतघ्नतां दर्शयित्वा तं अवमानितवान् ।
Key Concepts
Central concept: भिषक् वेङ्कटरावस्य द्वैरूप्यम् तथा चिकित्साधर्मस्य नैतिकबोधः
वैद्यः साक्षात्रारायणः एवग्रामीणानां साहाय्ययाचनावेङ्कटरावस्य क्रूरप्रवृत्तिःद्वैरूप्यम्धनासक्तिःपितुः सुव्यवशास्त्रिणः दुःखम्सुशीलासुरेशः
Work through every topic in भिषजोभैषज्यम् with notes and quizzes
Start This ChapterFrequently Asked Questions
What are the important topics in भिषजोभैषज्यम् for Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'?
Key topics in भिषजोभैषज्यम् include मुख्यपात्राणि तथा तेषां स्वरूपम्, ‘वैद्यो नारायणो हरिः’ इति सूक्तेः अर्थः, वेङ्कटरावस्य जीवनस्य विकासक्रमः, पितृभक्तिभङ्गः तथा कुटुम्बक्षयः. Study these first, then practise questions on each for the Telangana Board Class 10 board exam.
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for भिषजोभैषज्यम्
For serious students
Get the full भिषजोभैषज्यम् chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'. Free to start, no card needed.