ईशावास्यम् इदं सर्वम्

Answer

एतत् सर्वं जगत् ईशेन व्याप्तम् अस्ति इति अस्य अर्थः। ईश्वरः सर्वत्र अस्ति, केवलं देवालये एव न, अपि तु वृक्षेषु, शिलासु, कक्षायां, क्रीडाङ्गणे च अपि।…

Answer

“अयि भोः बालाः ! किं भवन्तः जानन्ति 'ईश्वरः कुत्र अस्ति' ?” इति पृच्छति। अनेन प्रश्नेन पाठस्य मुख्यविषयः आरभ्यते।…

Answer

बालकः वदति — “मान्ये ! ईश्वरः देवालये भवति ।” इति। एषः सामान्यः विचारः; ततः आचार्ये विस्तरेण बोधयति यत् ईश्वरः सर्वत्र व्याप्तः अस्ति।…

Answer

आचार्ये स्पष्टं वदति — “वत्साः ! ईश्वरः न केवलं देवालये अपितु सर्वत्र व्याप्तः अस्ति ।” इति। अयं पाठस्य मूलसन्देशः।…

Answer

एतस्य बोधः ‘ईशावास्यमिदं सर्वं’ इति वाक्येन भवति। जगतः सर्वासु वस्तुषु ईश्वरस्य व्याप्तिः अस्ति; अतः सः एकस्मिन् स्थाने एव सीमितः न भवति।…

Answer

हिरण्यकशिपुः दैत्यराजः, राजाधिराजः, त्रैलोक्याधिपतिः, देवाधिदेवः च अस्ति। सः प्रह्लादस्य पिता, स्वयम् अमरः इव आत्मानं मन्यते, ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्तवान् इति च चिन्तयति।…

Answer

राजभटः सभायां हिरण्यकशिपोः आगमनं घोषयति — “अयि भोः सावधानाः तिष्ठन्तु। राजाधिराजः ... आगच्छति।” इति।…

Answer

सः वदति — “अहम् एव सर्वशक्तिमान् अस्मि। अहम् अमरः अस्मि।” इति। एतेन तस्य दम्भः, अहङ्कारः, ईश्वरविमुखता च सूच्यते।…