Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 7 of 15
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
NCERT Solutions

ईशावास्यम् इदं सर्वम्

CBSE · Class 7 · Sanskrit

NCERT Solutions for ईशावास्यम् इदं सर्वम् — CBSE Class 7 Sanskrit.

108 questions40 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying ईशावास्यम् इदं सर्वम्? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 7 students started this chapter today

31 Questions Solved · 1 Section

16 worked solutions below. Unlock all 31 free in Super Tutor

वचनम् अभ्यासं कृत्वा (अभ्यास-प्रश्नाः)

1(क)दैत्यराज: क: ?Show solution
उत्तरम्: दैत्यराज: हिरण्यकशिपु: अस्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ख)के हिरण्यकशिपुं ध्यायन्ति ?Show solution
उत्तरम्: दैत्या: (असुरा:/राक्षसा:) हिरण्यकशिपुं ध्यायन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ग)किं देवेभ्य: न दास्यन्ति ?Show solution
उत्तरम्: हविः देवेभ्य: न दास्यन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(घ)कस्य दलनेन अपि स: जीवति ?Show solution
उत्तरम्: गजस्य पददलनेन अपि प्रह्लाद: जीवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ड)राक्षसा: कुत: प्रह्लादं पातितवन्त: ?Show solution
उत्तरम्: राक्षसा: पर्वतात् प्रह्लादं पातितवन्त:।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(च)हिरण्यकशिपु: कस्मात् वरं प्राप्तवान् ?Show solution
उत्तरम्: हिरण्यकशिपु: ब्रह्मण: वरं प्राप्तवान्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(छ)हरि: कुत्र अस्ति इति क: वदति ?Show solution
उत्तरम्: हरि: सर्वत्र अस्ति इति प्रह्लाद: वदति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(क)के भीता: तिष्ठन्ति ?Show solution
उत्तरम्: सुरासुरा: सर्वे भीता: तिष्ठन्ति। हिरण्यकशिपो: प्रतापेन देवा: असुरा: च सर्वे भयभीता: तिष्ठन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ख)प्रह्लाद: अहर्निशं किं करोति ?Show solution
उत्तरम्: प्रह्लाद: अहर्निशं नारायणस्य नाम स्मरति/जपति। सः सदा हरिनामस्मरणे निरतः भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ग)प्रह्लादं कथं समुद्रे क्षिप्तवन्त: ?Show solution
उत्तरम्: राक्षसा: प्रह्लादं शिलया बद्ध्वा (पाषाणेन बद्ध्वा) समुद्रे क्षिप्तवन्त:। परन्तु नारायणकृपया सः जीवितः आसीत्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(घ)नृसिंह: कथं बहि: आगच्छति ?Show solution
उत्तरम्: नृसिंह: स्तम्भं भित्त्वा (स्तम्भात्) बहि: आगच्छति। हिरण्यकशिपुना खड्गेन स्तम्भं ताडिते सति तस्मात् स्तम्भात् नृसिंह: प्रकटः अभवत्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ड)हिरण्यकशिपु: केन स्तम्भं भङ्क्ष्यामि इति वदति ?Show solution
उत्तरम्: हिरण्यकशिपु: खड्गेन स्तम्भं भङ्क्ष्यामि इति वदति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3उदाहरणानुसारं रिक्तस्थानानि पूर्यन्तु (तृतीया विभक्ति — एकवचन, द्विवचन, बहुवचन)Show solution
तृतीया विभक्तेः रूपाणि निम्नलिखितानि सन्ति —

(क) रामेण — रामाभ्याम् — रामैः (उदाहरणम् — पूर्णम्)

(ख) चमसेन — चमसाभ्याम् — चमसैः

(ग) आचार्येण — आचार्याभ्याम् — आचार्यैः

(घ) आसन्देन — आसन्दाभ्याम् — आसन्दैः

(ङ) बालिकया — बालिकाभ्याम् — बालिकाभिः

(च) पेटिकया — पेटिकाभ्याम् — पेटिकाभिः

(छ) मित्रेण — मित्राभ्याम् — मित्रैः

(ज) वस्त्रेण — वस्त्राभ्याम् — वस्त्रैः

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(क)हिरण्यकशिपु: आगच्छति । — क: आगच्छति ?Show solution
प्रश्नः: क: आगच्छति ?

(रेखाङ्कितपदम् 'हिरण्यकशिपु:' — पुरुषवाचकम् अतः 'क:' इति प्रश्नः।)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ख)सुरासुरा: सर्वे भीता: भविष्यन्ति ।Show solution
प्रश्नः: के भीता: भविष्यन्ति ?

(रेखाङ्कितपदम् 'सुरासुरा: सर्वे' — बहुवचने पुरुषवाचकम् अतः 'के' इति प्रश्नः।)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ग)दैत्यराज: खड्गेन प्रहरति ।Show solution
प्रश्नः: दैत्यराज: केन प्रहरति ?

(रेखाङ्कितपदम् 'खड्गेन' — तृतीया विभक्तिः अतः 'केन' इति प्रश्नः।)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(घ)अहं प्रह्लादं मारयिष्यामि ।
4(ङ)तात ! हरिस्तु सर्वत्र अस्ति ।
4(च)पुत्रस्य विषये वक्तुम् इच्छति ।
4(छ)नृसिंह: निजनखै: हिरण्यकशिपुं मारितवान् ।
4-तृतीया(क)अहं मम ... (खड्ग) स्तम्भं भङ्क्ष्यामि । (तृतीया-विभक्त्यन्तं रूपं लिखन्तु)
4-तृतीया(ख)प्रह्लाद: गजस्य ... (पददलन) अपि जीवति । (तृतीया-विभक्त्यन्तं रूपं लिखन्तु)
4-तृतीया(ग)सर्वे जना: ... (नारायण) अनुगृहीता: । (तृतीया-विभक्त्यन्तं रूपं लिखन्तु)
4-तृतीया(घ)... (निजनख) तव वक्ष:स्थलं विदीर्य मारयिष्यामि । (तृतीया-विभक्त्यन्तं रूपं लिखन्तु)
4-तृतीया(ङ)बालिका: ... (शिक्षिका) सह चर्चा कुर्वन्ति । (तृतीया-विभक्त्यन्तं रूपं लिखन्तु)
5उदाहरणानुसारं संयोज्य लिखन्तु (स्वर-सन्धिः)
9उदाहरणानुसारं वाक्यानि वर्तमानकालत: भविष्यत्कालं परिवर्तयन्तु
4-लृट्उदाहरणानुसारं रिक्तस्थानानि पूर्यन्तु (लृट्-लकारः — एकवचन, द्विवचन, बहुवचन)
परियोजनाकार्यम्-1माता-पित्रो: शिक्षकस्य च साहाय्येन मानवानां षोडश-संस्काराणां नामानि लिखन्तु।
परियोजनाकार्यम्-2पुराणेभ्य: कामपि एकां कथां संगृह्य लिखन्तु, कक्षायां श्रावयन्तु च।
कार्यकलापःकक्षाया: सर्वे छात्रा: मिलित्वा अस्य नाटकस्य अभिनयं कुर्वन्तु।

15 more solved questions in ईशावास्यम् इदं सर्वम्

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in ईशावास्यम् इदं सर्वम् for CBSE Class 7 Sanskrit?
ईशावास्यम् इदं सर्वम् covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 7 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in ईशावास्यम् इदं सर्वम् — CBSE Class 7 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 108 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for ईशावास्यम् इदं सर्वम् Class 7 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in ईशावास्यम् इदं सर्वम् (CBSE Class 7 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for ईशावास्यम् इदं सर्वम्

All 15 chapters — CBSE Class 7 Sanskrit NCERT Solutions

For serious students

Get the full ईशावास्यम् इदं सर्वम् chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 7 Sanskrit.

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free