Skip to main content
Chapter 8 of 26
Chapter Summary

कृदन्त-परिचयः — Chapter Summary

Gujarat Board · Class 10 · Sanskrit

Summary of कृदन्त-परिचयः for Gujarat Board Class 10 Sanskrit. Key concepts: भूतकालं बोधयति, क्तप्रत्ययान्तक्रिया कर्मणि and क्तवतु अर्थात् तवत्.

64 questions36 flashcards5 formulas & key relations5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying कृदन्त-परिचयः? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.

Free trial, no card needed.

Overview

ध्यानं कुरुत—एक एव अर्थः कदाचित् तिङन्तरूपेण, कदाचित् कृदन्तरूपेण अपि व्यक्तः भवति। यथा “कृष्णः पठनाय गुरुकुलम् अगच्छत्।” तथा “कृष्णः पठनाय गुरुकुलम् गतवान्।” अर्थः समीपः, किन्तु क्रियारूपं भिन्नम्। अत्र मुख्यतया द्वौ प्रकारौ स्मर्तव्यौ—भूतकृदन्तम् तथा विध्यर्थकृदन्तम्। कृदन्तवाक्येषु पुरुषवचनयोः व्

Key Concepts

भूतकालं बोधयति

भूतकालं बोधयति, किन्तु तिङन्तरूपं न भवति। अस्य द्वौ प्रकारौ स्तः—तान्तरूपम् अर्थात् क्तप्रत्ययान्तम्, तथा तवतान्तरूपम् अर्थात् क्तवतुप्रत्ययान्तम्। कृ

क्तप्रत्ययान्तक्रिया कर्मणि अथवा भावे प्रयोगे भवति।

क्तप्रत्ययान्तक्रिया कर्मणि अथवा भावे प्रयोगे भवति। कर्मणि प्रयोगे कर्ता तृतीया-विभक्तौ भवति, कर्म प्रथमा-विभक्तौ भवति, क्रियापदं कर्मणः लिङ्ग-वचन-विभ

क्तवतु अर्थात् तवत् प्रत्ययान्तक्रिया कर्तरि प्रयोगे

क्तवतु अर्थात् तवत् प्रत्ययान्तक्रिया कर्तरि प्रयोगे एव भवति। कर्ता प्रथमा-विभक्तौ भवति। यदि कर्म अस्ति, तर्हि तत् द्वितीया-विभक्तौ भवति। कृदन्तरूपं क

विध्यर्थकृदन्तं सम्भावना

विध्यर्थकृदन्तं सम्भावना, कर्तव्यता अथवा करणीयता बोधयति। अस्य द्वौ प्रकारौ स्तः—तव्यप्रत्ययान्तम् तथा अनीयप्रत्ययान्तम्। एते उभौ अपि कर्मणि तथा भावे प

तव्यप्रत्ययान्तरूपाणि कर्मणि तथा भावे उभयत्र भवन्ति।

तव्यप्रत्ययान्तरूपाणि कर्मणि तथा भावे उभयत्र भवन्ति। कर्मणि प्रयोगे कर्ता तृतीया-विभक्तौ, कर्म प्रथमा-विभक्तौ, क्रिया कर्मानुसारं भवति। यथा—“कृष्णेन श

Learning Objectives

  • भूतकृदन्तस्य स्वरूपं ज्ञातुम्
  • क्त तथा क्तवतुप्रत्यययोः भेदं बोध्दुम्
  • कर्मणि, भावे, कर्तरि प्रयोगेषु कारक-व्यवस्थां ज्ञातुम्
  • विध्यर्थकृदन्तस्य तव्य तथा अनीय रूपाणि अवगन्तुम्
  • उदाहरणेषु क्रियारूपस्य लिङ्ग-वचन-विभक्तिसम्बन्धं परीक्षितुम्

Frequently Asked Questions

What are the important topics in कृदन्त-परिचयः for Gujarat Board Class 10 Sanskrit?
Key topics in कृदन्त-परिचयः include कृदन्तस्य सामान्यपरिचयः, भूतकृदन्तम्, त-प्रत्ययान्तभूतकृदन्तस्य नियमाः — कर्मणि तथा भावे, तवत्-प्रत्ययान्तभूतकृदन्तस्य नियमाः — कर्तरि प्रयोगः. Study these first, then practise questions on each for the Gujarat Board Class 10 board exam.
How should I revise कृदन्त-परिचयः for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 64 practice questions on कृदन्त-परिचयः. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full कृदन्त-परिचयः chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.