कृदन्त-परिचयः — Chapter Summary
Gujarat Board · Class 10 · Sanskrit
Summary of कृदन्त-परिचयः for Gujarat Board Class 10 Sanskrit. Key concepts: भूतकालं बोधयति, क्तप्रत्ययान्तक्रिया कर्मणि and क्तवतु अर्थात् तवत्.
Interactive on Super Tutor
Studying कृदन्त-परिचयः? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
Free trial, no card needed.
Overview
ध्यानं कुरुत—एक एव अर्थः कदाचित् तिङन्तरूपेण, कदाचित् कृदन्तरूपेण अपि व्यक्तः भवति। यथा “कृष्णः पठनाय गुरुकुलम् अगच्छत्।” तथा “कृष्णः पठनाय गुरुकुलम् गतवान्।” अर्थः समीपः, किन्तु क्रियारूपं भिन्नम्। अत्र मुख्यतया द्वौ प्रकारौ स्मर्तव्यौ—भूतकृदन्तम् तथा विध्यर्थकृदन्तम्। कृदन्तवाक्येषु पुरुषवचनयोः व्
Key Concepts
भूतकालं बोधयति
भूतकालं बोधयति, किन्तु तिङन्तरूपं न भवति। अस्य द्वौ प्रकारौ स्तः—तान्तरूपम् अर्थात् क्तप्रत्ययान्तम्, तथा तवतान्तरूपम् अर्थात् क्तवतुप्रत्ययान्तम्। कृ
क्तप्रत्ययान्तक्रिया कर्मणि अथवा भावे प्रयोगे भवति।
क्तप्रत्ययान्तक्रिया कर्मणि अथवा भावे प्रयोगे भवति। कर्मणि प्रयोगे कर्ता तृतीया-विभक्तौ भवति, कर्म प्रथमा-विभक्तौ भवति, क्रियापदं कर्मणः लिङ्ग-वचन-विभ
क्तवतु अर्थात् तवत् प्रत्ययान्तक्रिया कर्तरि प्रयोगे
क्तवतु अर्थात् तवत् प्रत्ययान्तक्रिया कर्तरि प्रयोगे एव भवति। कर्ता प्रथमा-विभक्तौ भवति। यदि कर्म अस्ति, तर्हि तत् द्वितीया-विभक्तौ भवति। कृदन्तरूपं क
विध्यर्थकृदन्तं सम्भावना
विध्यर्थकृदन्तं सम्भावना, कर्तव्यता अथवा करणीयता बोधयति। अस्य द्वौ प्रकारौ स्तः—तव्यप्रत्ययान्तम् तथा अनीयप्रत्ययान्तम्। एते उभौ अपि कर्मणि तथा भावे प
तव्यप्रत्ययान्तरूपाणि कर्मणि तथा भावे उभयत्र भवन्ति।
तव्यप्रत्ययान्तरूपाणि कर्मणि तथा भावे उभयत्र भवन्ति। कर्मणि प्रयोगे कर्ता तृतीया-विभक्तौ, कर्म प्रथमा-विभक्तौ, क्रिया कर्मानुसारं भवति। यथा—“कृष्णेन श
Learning Objectives
- भूतकृदन्तस्य स्वरूपं ज्ञातुम्
- क्त तथा क्तवतुप्रत्यययोः भेदं बोध्दुम्
- कर्मणि, भावे, कर्तरि प्रयोगेषु कारक-व्यवस्थां ज्ञातुम्
- विध्यर्थकृदन्तस्य तव्य तथा अनीय रूपाणि अवगन्तुम्
- उदाहरणेषु क्रियारूपस्य लिङ्ग-वचन-विभक्तिसम्बन्धं परीक्षितुम्
Frequently Asked Questions
What are the important topics in कृदन्त-परिचयः for Gujarat Board Class 10 Sanskrit?
How should I revise कृदन्त-परिचयः for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for कृदन्त-परिचयः
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
The chapter's formulas in one place
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
For serious students
Get the full कृदन्त-परिचयः chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.