व्याकरणम्

Answer

उपसर्गाः धातोः पूर्वं भवन्ति। तेषां संयोजनेन नूतनक्रियापदानां निर्माणं भवति। कदाचित् धातोः अर्थः परिवर्तते, यथा गच्छति → आगच्छति। कदाचित् उपसर्गः अर्थम् उत्कर्षेण पोषयति, यथा शोभते → सुशोभते।…

Answer

प्र, परा, अप, सम्, अनु, अव, निस्, निर्, दुस्, दुर्, वि, आङ्, नि, अधि, अपि, अति, सु, उत्, अभि, प्रति, परि, उप — एते द्वाविंशतिः उपसर्गाः सन्ति।…

Answer

उपसर्गेण धात्वर्थो बलादन्यत्र नीयते। अत्र उपसर्गः धातोः अर्थं परिवर्तयति वा तं पुष्णाति। उदाहरणम् — प्रहारः, आहारः, संहारः, विहारः, परिहारः।…

Answer

आम्। धातोः पूर्वं दो-तीन उपसर्गाः अपि योजयितुं शक्यन्ते। उदाहरणम् — प्रति + आ + गच्छति = प्रत्यागच्छति।…

Answer

उपसर्गकारणतः परस्मैपदी धातुः आत्मनेपदिरूपेण, आत्मनेपदी धातुः परस्मैपदिरूपेण च परिवर्तते। उदाहरणे — वि + जयति = विजयते, वि + रमते = विरमति।…

Answer

यदा एकः एव कर्ता कार्यद्वयं करोति, तदा पूर्व-कार्यवाचके क्रियापदे क्त्वा-प्रत्ययः भवति। उदाहरणम् — पठित्वा, लिखित्वा, कृत्वा।…

Answer

बालकः पठति, तदनन्तरं लिखति। एतयोः पूर्वकार्यवाचकं रूपं — बालकः पठित्वा लिखति। अत्र पठित्वा इति क्त्वा-प्रत्ययान्तं पदम्।…

Answer

यदा धातुः उपसर्गेण युक्तः भवति, तदा क्त्वा-प्रत्ययस्य स्थाने ल्यप् भवति। उदाहरणम् — सम्पूज्य, विज्ञाय, आनीय।…