आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः — Chapter Summary
CBSE · Class 6 · Sanskrit
Summary of आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः for CBSE Class 6 Sanskrit. Part of the CBSE Class 6 Sanskrit syllabus.
Interactive on Super Tutor
Studying आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
Free trial, no card needed.
Overview
आलस्यं मनुष्यजीवने महान् शत्रुः इव कार्यकरः अस्ति। परिश्रमः एव सफलतायाः मार्गः, आलस्यं तु प्रगतेः बाधकम्। एकस्य बालकस्य आलस्यपूर्णः व्यवहारः, मातुः उपदेशः, भिक्षुकस्य कथा, धनिकस्य बोधवचनं च अस्य पाठस्य मुख्यविषयाः सन्ति। तेन श्लोकेन च सुस्पष्टं भवति यत् उद्यमः एव मनुष्यस्य मित्रम्, आलस्यं च रिपुः।
Key Concepts
माता बालकं प्रति वदति यत् अवकाशः
माता बालकं प्रति वदति यत् अवकाशः विद्यालयस्य अस्ति, न तु स्वाध्यायस्य। सा तं परिश्रमाय प्रेरयति, आलस्यं त्यजतु इति च बोधयति.
विशाले ग्रामे एकः उन्नतः दृढकायः युवकः
विशाले ग्रामे एकः उन्नतः दृढकायः युवकः अपि भिक्षाटनं करोति स्म। सः जनानां समीपे भिक्षां याचते स्म। धनी पुरुषः तं परिश्रमाय प्रेरितवान्।
धनिकः भिक्षुकस्य पादौ हस्तौ च रूप्यकैः
धनिकः भिक्षुकस्य पादौ हस्तौ च रूप्यकैः क्रेतुम् इव प्रस्तावितवान्। भिक्षुकः तौ न दत्तवान्। तदा धनिकः तं बोधितवान् यत् तस्य समीपे एव बहुमूल्यानि शरीराङ
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः।
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः। नास्त्युद्यमसमो बन्धुः कृत्वा यं नावसीदति॥ इति श्लोकः आलस्यस्य हानिं परिश्रमस्य लाभं च सूचयति.
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः, न अस्ति उद्यमसमः बन्धुः कृत्वा यं न अवसीदति।
Learning Objectives
- आलस्यस्य दोषं परिश्रमस्य च महत्त्वं अवगन्तुम्
- कथायाः मुख्यघटनानां क्रमं स्मर्तुम्
- भिक्षुकस्य चरित्रं तस्य परिवर्तनं च जानितुम्
- श्लोकस्य पदच्छेदं भावार्थं च अवगन्तुम्
- काठिन्यहीनया भाषया शब्दार्थान् रूपाणि च स्मर्तुम्
Frequently Asked Questions
What are the important topics in आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः for CBSE Class 6 Sanskrit?
How should I revise आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः for Class 6 exams?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
The chapter's formulas in one place
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
NCERT Solutions
Every textbook question solved step by step
For serious students
Get the full आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 6 Sanskrit. Free to start, no card needed.