સંધિ, સમાસ (Part 2) — Chapter Summary
Gujarat Board · Class 10 · Gujarati
Summary of સંધિ, સમાસ (Part 2) for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Part of the Gujarat Board Class 10 Gujarati syllabus.
Interactive on Super Tutor
Studying સંધિ, સમાસ? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
Free trial, no card needed.
Overview
બે શબ્દો જોડાય ત્યારે તેમના છેડાના અક્ષરોના ઉચ્ચારણમાં ફેરફાર થાય, તે સંધિ છે. બે પદો ભેગાં થઈ એક અર્થસભર શબ્દ બનાવે અને તેનો અર્થ વિગ્રહથી સ્પષ્ટ થાય, તે સમજવા સમાસનો અભ્યાસ કરીએ. ‘ચિંતાતુર’માં ઉચ્ચારણનું જોડાણ પણ તપાસી શકાય અને ‘ચિંતાથી આતુર’ એવો સમાસવિગ્રહ પણ કરી શકાય.
Key Concepts
પહેલા શબ્દનો છેલ્લો અક્ષર અને બીજા
પહેલા શબ્દનો છેલ્લો અક્ષર અને બીજા શબ્દનો પહેલો અક્ષર જોડાતાં ઉચ્ચારણમાં પરિવર્તન આવે, તે સંધિ છે. જોડાયેલો શબ્દ છૂટો પાડવો એ સંધિવિગ્રહ છે: પીતાંબર =
સ્વર સાથે સ્વર જોડાય ત્યારે સ્વરસંધિ
સ્વર સાથે સ્વર જોડાય ત્યારે સ્વરસંધિ થાય છે, જેમ કે શાળા + ઉપયોગી = શાળોપયોગી. વ્યંજનના જોડાણમાં પરિવર્તન થાય ત્યારે વ્યંજન સંધિ થાય છે, જેમ કે સત્ +
બે પદો સમાન વ્યાકરણી મોભો ધરાવે
બે પદો સમાન વ્યાકરણી મોભો ધરાવે અને વિગ્રહમાં ‘અને’, ‘કે’ અથવા ‘અથવા’ આવે, ત્યારે દ્વન્દ્વ સમાસ થાય છે. માલમિલકત = માલ અને મિલકત; લાંબોટૂંકો = લાંબો ક
પૂર્વપદ ઉત્તરપદ સાથે વિભક્તિ દ્વારા જોડાયેલું
પૂર્વપદ ઉત્તરપદ સાથે વિભક્તિ દ્વારા જોડાયેલું હોય છે. કુટુંબમાયા = કુટુંબની માયા; ચિંતાતુર = ચિંતાથી આતુર; કન્યાપક્ષ = કન્યાનો પક્ષ; વ્યવહારડાહ્યાં =
અર્થ સ્પષ્ટ કરવા માત્ર વિભક્તિપ્રત્યય પૂરતો
અર્થ સ્પષ્ટ કરવા માત્ર વિભક્તિપ્રત્યય પૂરતો નથી; વચ્ચેનો વધારાનો શબ્દ કે પદ વિગ્રહમાં ઉમેરવો પડે છે. ટપાલપેટી = ટપાલ નાંખવા માટેની પેટી; વિદાયગીત = વિ
Learning Objectives
- સંધિશબ્દ ઓળખીને તેના મૂળ શબ્દો છૂટા પાડવા.
- સ્વરસંધિ, વિસર્ગ સંધિ અને વ્યંજન સંધિ ઓળખવા.
- વિગ્રહના અર્થ પરથી દ્વન્દ્વ, તત્પુરુષ, મધ્યમપદલોપી અને દ્વિગુ સમાસ ઓળખવા.
- તત્પુરુષમાં વિભક્તિપ્રત્યય અને મધ્યમપદલોપીમાં વધારાના પદ વચ્ચેનો ભેદ સમજવો.
Frequently Asked Questions
What are the important topics in સંધિ, સમાસ for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
How should I revise સંધિ, સમાસ for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for સંધિ, સમાસ
For serious students
Get the full સંધિ, સમાસ chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.