पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च (Part 2) — Flashcards
Gujarat Board · Class 10 · Sanskrit
36 flashcards for पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च (Part 2) (Gujarat Board Class 10 Sanskrit) to test yourself on key terms and facts.
Interactive on Super Tutor
Studying पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for flashcards and more.
Free trial, no card needed.
क्रियापदरूपाणि कस्याः कस्याश्च आधारभूतसूचनायाः अपेक्षया परिवर्तन्ते?
Answer
क्रियापदरूपाणि मुख्यतया कालः, पुरुषः, वचनम् इत्येतासां त्रयाणां अनुसारं परिवर्तन्ते। रूपनिर्माणसमये धातुः ज्ञातव्यः, ततः गणः, कालः, पुरुषः, वचनम् च ज्ञातव्यम्। उदाहरणम्— पठति, पठसि, पठामि इति एकस्यैव …
षट् कारकाणि सप्त विभक्तयः च किमर्थं महत्त्वपूर्णे?
Answer
वाक्यनिर्माणे क्रियापदेन सह यानि पदानि युज्यन्ते, तेषां सम्बन्धबोधनाय कारकविचारः आवश्यकः। षट् कारकाणि, सप्त विभक्तयः च पूर्वमेव अध्ययनविषयौ स्तः। क्रियापदेन सह तस्य कारकपरिवारः भवति। उदाहरणेषु कर्ता, …
‘अंश: क्रीडनकानि क्रीडति।’ इत्यत्र किम् अवगन्तव्यम्?
Answer
अत्र ‘क्रीडति’ क्रियापदम् अस्ति। ‘अंश:’ कर्तरि प्रयुक्तम्, ‘क्रीडनकानि’ कर्मपदम् अस्ति। अल्पशब्देषु अपि क्रियापदेन सह कर्ता-कर्मसम्बन्धः स्पष्टः भवति। एतादृशेषु वाक्येषु क्रियापदस्य सहचरपदानि ज्ञातव्य…
‘नित्या प्रातःकाले विद्यालयं गच्छति।’ इत्यत्र को विशेषः?
Answer
अत्र ‘गच्छति’ क्रियापदम् अस्ति। ‘नित्या’ कर्ता, ‘प्रातःकाले’ अधिकरणभावः, ‘विद्यालयं’ कर्मपदम्। एतेन ज्ञायते यत् एकेन क्रियापदेन सह अनेकानि विभक्तिपदानि योजितुं शक्यन्ते।…
‘दिव्य: हस्ते चषकम् आदाय जलं पिबति।’ इत्यत्र मुख्यक्रिया उपक्रिया च का?
Answer
अत्र ‘पिबति’ मुख्यक्रिया अस्ति, ‘आदाय’ उपक्रियारूपम् अव्ययम् अस्ति। ‘चषकम्’ मुख्यक्रियासम्बद्धं कर्म नास्ति, अपितु ‘आदाय’ इत्यस्य सम्बन्धे प्रयुक्तम्। ‘जलं’ ‘पिबति’ इत्यस्य कर्म अस्ति। अस्मात् ज्ञायते…
‘स: वेदं पठति। त्वं वेदं पठसि। अहं वेदं पठामि।’ इत्यनेन किं सिद्ध्यति?
Answer
अत्र कालः समानः अस्ति, कर्म अपि प्रायः समानम् अस्ति, किन्तु पुरुषभेदेन क्रियापदरूपभेदः भवति। ‘स:’ अन्यपुरुषः, ‘त्वं’ मध्यमपुरुषः, ‘अहं’ उत्तमपुरुषः। अतः पठति, पठसि, पठामि इति रूपाणि भवन्ति।…
‘स: वेदम् अपठत्। त्वं वेदं अपठ:। अहं वेदम् अपठम्।’ इत्यत्र कः बोधः?
Answer
अत्र ह्यस्तनभूतकालस्य रूपाणि दृश्यन्ते। एकस्य एव पठ् धातोः पुरुषभेदेन रूपभेदः अस्ति। विशेषतया ‘अपठ:’ इति ह्यस्तनकालस्य मध्यमपुरुष एकवचनरूपम् अस्ति।…
‘स: वेदं पठिष्यति। त्वं वेदं पठिष्यसि। अहं वेदं पठिष्यामि।’ इत्यत्र कः मुख्यः विषयः?
Answer
अत्र साधारणभविष्यत्कालस्य रूपाणि सन्ति। ‘पठिष्यामि’ इति उत्तमपुरुष एकवचनरूपम् अस्ति। एतेन ज्ञायते यत् भविष्यत्काले अपि पुरुषानुसारं रूपभेदः भवति।…
+28 more flashcards
Practise AllFrequently Asked Questions
What are the important topics in पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च for Gujarat Board Class 10 Sanskrit?
How many flashcards are available for पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च?
How should I revise पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
The chapter's formulas in one place
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Syllabus
What topics to cover
For serious students
Get the full पुनरावर्तनम् क्रियापद-परिचयः च chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.