Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 11 of 13
Revision Notes

वाच्यम् — Revision Notes

CBSE · Class 9 · Sanskrit

वाच्यम् revision notes for CBSE Class 9 Sanskrit: 4 topics in quick points. Includes वाच्यस्य भेदाः, कर्तृवाच्यस्य नियमाः and कर्मवाच्यस्य नियमाः.

114 questions36 flashcards4 formulas & key relations5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying वाच्यम्? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

वाच्यस्य भेदाः

  • प्रयोगः / वाच्यम् त्रिविधम् — कर्तरि प्रयोगः, कर्मणि प्रयोगः, भावे प्रयोगः।
  • कर्तरि प्रयोगः कर्तृवाच्यम् अपि कथ्यते।
  • कर्मणि प्रयोगः कर्मवाच्यम् अपि कथ्यते।
2

कर्तृवाच्यस्य नियमाः

  • कर्तरि प्रयोगे कर्तृवाचकं पदं प्रथमाविभक्तौ भवति।
  • कर्मवाचकं पदं द्वितीयाविभक्तौ भवति।
  • क्रियापदं कर्तृपदानुगुणं भवति।
3

कर्मवाच्यस्य नियमाः

  • कर्मणि प्रयोगे कर्तृपदं तृतीयाविभक्तौ भवति।
  • कर्मपदं प्रथमाविभक्तौ भवति।
  • क्रियापदं कर्मपदम् अनुसरति।
4

भूतकाले कर्तरि, कर्मणि, भावे च प्रयोगाः

  • भूतकाले लङ्-लृट्-आदीनां लकाराणां प्रयोगः भवति।
  • कर्तरि कृदन्तेषु क्तवतु प्रत्ययः प्रयुज्यते।
  • कर्मणि कृदन्तेषु क्त प्रत्ययः प्रयुज्यते।

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

अस्मिन् प्रयोगे कर्तृवाचकं पदं प्रथमाविभक्तौ भवतिअस्मिन् प्रयोगे कर्तृपदं तृतीयाविभक्तौ भवतिभावप्रधानः प्रयोगः भावे प्रयोगः। अयं प्रयोगःकर्मणि प्रयोगे धातुभ्यः यक् प्रत्ययः विधीयते।भूतकाले कर्तरि प्रयोगे क्तवतु प्रत्ययः प्रयुज्यते।

Frequently Asked Questions

What are the important topics in वाच्यम् for CBSE Class 9 Sanskrit?
Key topics in वाच्यम् include वाच्यस्य भेदाः, कर्तृवाच्यस्य नियमाः, कर्मवाच्यस्य नियमाः, भूतकाले कर्तरि, कर्मणि, भावे च प्रयोगाः. Study these first, then practise questions on each for Class 9 exams.
How should I revise वाच्यम् for Class 9 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 114 practice questions on वाच्यम्. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for वाच्यम्

All CBSE Class 9 Sanskrit Revision Notes

For serious students

Get the full वाच्यम् chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 9 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free