Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 12 of 13
Revision Notes

शब्दरूपाणि — Revision Notes

CBSE · Class 9 · Sanskrit

शब्दरूपाणि revision notes for CBSE Class 9 Sanskrit: 4 topics in quick points. Includes मुख्यसिद्धान्ताः, पुलिङ्गशब्दरूपाणि and स्त्रीलिङ्गशब्दरूपाणि.

112 questions30 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying शब्दरूपाणि? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

मुख्यसिद्धान्ताः

  • शब्दरूपाणि विभक्त्यन्तरूपाणि भवन्ति।
  • सुप्प्रत्ययाः पुलिङ्गे, स्त्रीलिङ्गे, नपुंसकलिङ्गे च समानरूपेण प्रयुज्यन्ते।
  • प्रत्येकं शब्दरूपं विभक्तिः, वचनम्, लिङ्गम् च अनुसृत्य परिवर्तते।
2

पुलिङ्गशब्दरूपाणि

  • ब्रह्मन् शब्दः न् कारान्तः पुल्लिङ्गः। प्रथमा एकवचनं ब्रह्मा, सम्बोधन एकवचनं हे ब्रह्मन्।
  • गुणिन् शब्दः न् कारान्तः पुल्लिङ्गः। प्रथमा एकवचनं गुणी।
  • पथिन् शब्दः न् कारान्तः पुल्लिङ्गः। प्रथमा एकवचनं पन्थाः, द्वितीया बहुवचनं पथः।
3

स्त्रीलिङ्गशब्दरूपाणि

  • वाच् शब्दः च् कारान्तः स्त्रीलिङ्गः। प्रथमा एकवचनं वाग्, वाक्।
  • त्वच् शब्दः च् कारान्तः स्त्रीलिङ्गः। प्रथमा एकवचनं त्वग्, त्वक्।
  • सरित् शब्दः त् कारान्तः स्त्रीलिङ्गः। प्रथमा एकवचनं सरित्।
4

नपुंसकलिङ्गशब्दरूपाणि

  • जगत् शब्दः त् कारान्तः नपुंसकलिङ्गः। प्रथमा एवं द्वितीया एकवचने जगद्, जगत् इति द्विरूपम्।
  • नामन् शब्दः न् कारान्तः नपुंसकलिङ्गः। प्रथमा/द्वितीया एकवचनं नाम।
  • कर्मन् शब्दः न् कारान्तः नपुंसकलिङ्गः। प्रथमा/द्वितीया एकवचनं कर्म।

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

प्रथमाब्रह्मन्विद्वस्सुहद्दिव

Frequently Asked Questions

What are the important topics in शब्दरूपाणि for CBSE Class 9 Sanskrit?
Key topics in शब्दरूपाणि include मुख्यसिद्धान्ताः, पुलिङ्गशब्दरूपाणि, स्त्रीलिङ्गशब्दरूपाणि, नपुंसकलिङ्गशब्दरूपाणि. Study these first, then practise questions on each for Class 9 exams.
How should I revise शब्दरूपाणि for Class 9 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 112 practice questions on शब्दरूपाणि. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for शब्दरूपाणि

All CBSE Class 9 Sanskrit Revision Notes

For serious students

Get the full शब्दरूपाणि chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 9 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free