Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 9 of 13
Revision Notes

अन्वय — Revision Notes

CBSE · Class 9 · Sanskrit

अन्वय revision notes for CBSE Class 9 Sanskrit: 4 topics in quick points. Includes श्लोकान्वयः तथा तस्य प्रकारौ, दण्डान्वयः and दण्डान्वयस्य उदाहरणम्.

144 questions35 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying अन्वय? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

श्लोकान्वयः तथा तस्य प्रकारौ

  • श्लोकान्वयविधिः द्वौ प्रकारौ भवतः — दण्डान्वयः खण्डान्वयः च।
  • दण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः प्रथमः प्रकारः। अत्र पदानि दण्डवत् सीधायां रेखायां योज्यन्ते।
  • खण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः द्वितीयः प्रकारः। अत्र प्रतिपदं प्रश्नोत्तरमाध्यमेन अन्वयः क्रियते।
2

दण्डान्वयः

  • दण्डान्वये कर्तृपदं, कर्मपदं, क्रियापदं चेति प्राथमिकी वाक्यरचनाशैली भवति।
  • विशेषणानि तत्तत् विशेष्यस्य पूर्वं योजनीयानि।
  • कर्तृपदस्य विशेषणं कर्तृपदात् पूर्वं, कर्मपदस्य विशेषणं कर्मपदात् पूर्वं स्थाप्यते।
3

दण्डान्वयस्य उदाहरणम्

  • शास्त्राणि अधीत्यापि भवन्ति मूर्खाः यः तु क्रियावान् पुरुषः सः विद्वान् (भवति)।
  • सुचिन्तितम् औषधं नाममात्रेण आतुराणाम् अरोगं न करोति।
  • अस्मिन् अन्वये केचन, भवति, यथा इति पदानि अध्याहार्यरूपेण योज्यन्ते।
4

खण्डान्वयः तथा आकाङ्क्षादयः सहकारीकारणानि

  • खण्डशः अन्वयः खण्डान्वयः इति।
  • अत्र आरम्भे सम्पूर्णश्लोकस्य अन्वयः न क्रियते; प्रतिपदं प्रश्नोत्तरैः अन्वयः क्रियते।
  • श्लोकस्य अन्वयार्थम् अवबोधनार्थं च चत्वारि सहकारीकारणानि भवन्ति — आकाङ्क्षा, योग्यता, आसत्तिः, तात्पर्यम्।

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

पदानां परस्परसम्बन्धः अन्वयः। श्लोकेषु पदानि छन्दोनुसारंश्लोकान्वयविधेः प्रथमः प्रकारः। अस्मिन् कर्तृपदंश्लोकान्वयविधेः द्वितीयः प्रकारः। अस्मिन् प्रतिपदं प्रश्न...अपेक्षितपदानां मध्ये परस्परसम्बन्धस्य पात्रता योग्यता। असम्बद्धपद...

Frequently Asked Questions

What are the important topics in अन्वय for CBSE Class 9 Sanskrit?
Key topics in अन्वय include श्लोकान्वयः तथा तस्य प्रकारौ, दण्डान्वयः, दण्डान्वयस्य उदाहरणम्, खण्डान्वयः तथा आकाङ्क्षादयः सहकारीकारणानि. Study these first, then practise questions on each for Class 9 exams.
How should I revise अन्वय for Class 9 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 144 practice questions on अन्वय. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for अन्वय

All CBSE Class 9 Sanskrit Revision Notes

For serious students

Get the full अन्वय chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 9 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free