Skip to main content
Chapter 8 of 24
Revision Notes

વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ — Revision Notes

Gujarat Board · Class 10 · Gujarati

વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ revision notes for Gujarat Board Class 10 Gujarati: 4 topics in quick points. Part of the Gujarat Board Class 10 Gujarati syllabus.

56 questions32 flashcards2 formulas & key relations5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

સ્થિતિ, પ્રક્રિયા, ક્રિયા અને કર્તરિ વાક્ય

  • ‘કાલે રજા છે’ અને ‘ભેંસને બે શિંગડાં હોય છે’ માત્ર સ્થિતિ દર્શાવે છે; તેમાં કર્તા નથી.
  • ‘સૂરજ ઊગે છે’, ઝાડ ઊખડી પડવાં, ડાળીઓ હલવી અને મોગરા ખીલવા એ કુદરતી પ્રક્રિયાઓ છે. તેમાં કોઈનું નિયંત્રણ કે હેતુ નથી.
  • ‘સુનીલ નિબંધ લખે છે’ અને ‘છોકરો પાણીમાં કૂદ્યો’માં ક્રિયા પર નિયંત્રણ ધરાવનાર કર્તા છે.
2

કર્તા, કર્મ અને સકર્મક તથા અકર્મક ધાતુ

  • ગુજરાતી ક્રિયાત્મક વાક્યરચનાના મુખ્ય ત્રણ ઘટક કર્તા, કર્મ અને ક્રિયાપદ છે.
  • કર્તાની ક્રિયાનું પરિણામ જેનામાં દેખાય અથવા ક્રિયા પછી જે પદાર્થમાં ફેરફાર દેખાય, તે કર્મ છે. ‘સુનીલ નિબંધ લખે છે’માં નિબંધ કર્મ છે.
  • કર્મ લઈ શકે તેવી ધાતુ સકર્મક છે; કર્મ ન લઈ શકે તેવી ધાતુ અકર્મક છે.
3

કર્મણિ અને ભાવે પ્રયોગ

  • કર્મણિ અને ભાવે બંનેમાં કર્તાનું કર્તૃત્વ ગૌણ થાય છે. મુખ્ય ભેદ ધાતુનો છે: સકર્મક ધાતુ સાથે કર્મણિ અને અકર્મક ધાતુ સાથે ભાવે પ્રયોગ થાય છે.
  • ‘મુન્નો ખીચડી ખાય છે’ કર્તરિ છે. ‘મુન્નાથી ખીચડી ખવાય છે’ કર્મણિ છે; ખીચડી કર્મ છે અને વાક્ય ક્ષમતા સૂચવે છે.
  • ‘મોહનકાકા ચાલે છે’ કર્તરિ છે. ‘મોહનકાકાથી ચલાય છે’ ભાવે છે; તેમાં ચાલવાની ક્ષમતાનો ભાવ વ્યક્ત થાય છે.
4

પ્રેરક વાક્યરચના

  • ‘માળીએ શીમળાનું વૃક્ષ કાપ્યું’માં માળી કર્તા છે. ‘કાકાએ માળી પાસે શીમળાનું વૃક્ષ કપાવ્યું’માં કાકા પ્રેરક કર્તા અને માળી પ્રેરિત કર્તા છે.
  • પ્રેરક કર્તા પોતે ક્રિયા કરતો ન હોય તોપણ ક્રિયા પર તેનું નિયંત્રણ, હેતુ અને જવાબદારી હોવાથી તે મુખ્ય કર્તા ગણાય છે.
  • પ્રેરિત કર્તા સાથે ‘પાસે’, ‘દ્વારા’ અથવા કર્મસૂચક ‘-ને’ વપરાઈ શકે છે.

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

‘કાલે રજા છે’ સ્થિતિ દર્શાવે છેક્રિયા પર જેનું નિયંત્રણ હોય અનેગુજરાતી ક્રિયાત્મક વાક્યરચનાના મુખ્ય ઘટકો કર્તાસકર્મક ધાતુ સાથે કર્તાનું મહત્ત્વ ગૌણઅકર્મક ધાતુ સાથે કર્તાનું મહત્ત્વ ગૌણ

Frequently Asked Questions

What are the important topics in વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
Key topics in વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ include સ્થિતિ, પ્રક્રિયા, ક્રિયા અને કર્તરિ વાક્ય, કર્તા, કર્મ અને સકર્મક તથા અકર્મક ધાતુ, કર્મણિ અને ભાવે પ્રયોગ, પ્રેરક વાક્યરચના. Study these first, then practise questions on each for the Gujarat Board Class 10 board exam.
How should I revise વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 56 practice questions on વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full વાક્યપ્રકાર, વિશેષણ chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.