Chapter 13 of 24
Revision Notes
જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક — Revision Notes
Gujarat Board · Class 10 · Gujarati
જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક revision notes for Gujarat Board Class 10 Gujarati: 4 topics in quick points.
59 questions32 flashcards5 concepts
Interactive on Super Tutor
Studying જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.
Free trial, no card needed.
Key Topics to Revise
1
કવિ અને કૃતિની ઓળખ
- ‘જીવમાં જીવ આવ્યો’ હરિકૃષ્ણ પાઠકનું સૉનેટ છે. તે ‘સૂરજ કદાચ ઊગે’ કાવ્યસંગ્રહમાંથી લેવાયું છે અને મંદાક્રાન્તા છંદમાં રચાયું છે.
- કવિનું મૂળ નામ હરિકૃષ્ણ રામચન્દ્ર પાઠક છે. તેમનો જન્મ 05-08-1938ના રોજ થયો હતો, તેમનું વતન બોટાદ છે અને તેમણે સચિવાલયમાં અધિકારી તરીકે સેવાઓ આપી હતી.
- ‘અડવાપચ્ચીસી’ હાસ્ય કટાક્ષની કવિતા, ‘કોઈનું કંઈ ખોવાય છે’ બાળકાવ્યોનો સંગ્રહ, ‘ગુલાબી આરસની લગ્ગી’ કિશોરકથા, ‘મોર બંગલો’ વાર્તાસંગ્રહ અને ‘નગર વસે છે’ સંપાદન છે.
2
વરસાદ પછીનાં પ્રકૃતિચિત્રો
- શરૂઆતમાં પવનની ડમરી વંટોળાય છે. ઝીણાં ફોરાં ઝરતાં તે શાંત પડે છે: ‘વંટોળાતી પવન-ડમરી થૈ ઠરીઠામ અંતે, ઝીણાં ફોરાં ઝરમર ઝર્યાં, જીવમાં જીવ આવ્યો.’
- પક્ષીઓના માળા હવામાં ઝૂલે છે અને પાંદડાં ઊજળો રંગ ધારણ કરે છે. અહીં વરસાદ પછીની તાજગી દેખાય છે.
- તાપથી ગરમ થયેલા રાફડામાંથી કીડીઓની ઝીણી હાર ધીરે ધીરે થડ પર ચડે છે.
3
શીર્ષક, મુખ્ય ભાવ અને ભાવપલટો
- ‘જીવમાં જીવ આવવો’ રૂઢિપ્રયોગનો સામાન્ય અર્થ ભય જતાં સ્થિરતા અનુભવવી છે. કાવ્યમાં વરસાદ આવવાથી સૃષ્ટિમાં નવજીવન આવ્યું હોય એવો ભાવ વ્યક્ત થાય છે.
- શીર્ષક યોગ્ય છે, કારણ કે ઉનાળાની આકળ-વિકળ પછી વરસાદનાં ફોરાં પડતાં પ્રકૃતિમાં તાજગી, ગતિ અને આનંદ પ્રગટે છે.
- છેલ્લી બે પંક્તિઓમાં સૉનેટનો ભાવપલટો નોંધો: ‘આઘે-ઓરે, અડખે-પડખે એનું એ સૌ છતાંયે ફોરાં જ્યાં બે ઝરમર ઝર્યાં, જીવમાં જીવ આવ્યો !’
4
કાવ્યભાષા અને અભિવ્યક્તિ
- ‘થૈ’, ‘લૈને’ અને ‘ટ્હૌકી’ અનુક્રમે ‘થઈ’, ‘લઈને’ અને ‘ટહુકી’નાં તળપદાં ધ્વનિરૂપો છે. તેમનો ઉચ્ચાર કાવ્યમાં ધ્વનિની રમણીયતા ઉમેરે છે.
- ‘હાંફી હાંફી’, ‘પરણ પરણે’, ‘ફૂટું ફૂટું’ અને ‘ગાણે-ગાણે’ જેવા પુનરાવર્તનથી અભિવ્યક્તિ અસરકારક બને છે; તે ‘દરેક’ અથવા ‘ખૂબ જ’ એવો ભાવ પણ વ્યક્ત કરે છે.
- ‘ફરફર’ અને ‘ખદખદી’ રવાનુકારી પ્રયોગો છે. ‘અડખે-પડખે’ અને ‘ઝરમર’ દ્વિરુક્ત પ્રયોગો છે.
Get complete notes with diagrams and examples
Full NotesKey Concepts
હરિકૃષ્ણ પાઠકનું મૂળ નામ હરિકૃષ્ણ રામચન્દ્રઉનાળાના તાપથી વ્યાકુળ બનેલી સૃષ્ટિ પર‘જીવમાં જીવ આવવો’ રૂઢિપ્રયોગનો સામાન્ય અર્થ‘હાંફી હાંફી’‘નમણી’ વિશેષણ વિશિષ્ટ વ્યક્તિ તરફ ઈશારો
Frequently Asked Questions
What are the important topics in જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
Key topics in જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક include કવિ અને કૃતિની ઓળખ, વરસાદ પછીનાં પ્રકૃતિચિત્રો, શીર્ષક, મુખ્ય ભાવ અને ભાવપલટો, કાવ્યભાષા અને અભિવ્યક્તિ. Study these first, then practise questions on each for the Gujarat Board Class 10 board exam.
How should I revise જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 59 practice questions on જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક
For serious students
Get the full જીવમાં જીવ આવ્યો - હરિકૃષ્ણ પાઠક chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.