Skip to main content
Chapter 11 of 20
Chapter Summary

द द द इति — Chapter Summary

Gujarat Board · Class 12 · Sanskrit

Summary of द द द इति for Gujarat Board Class 12 Sanskrit. Key concepts: प्रजापतेः पुत्राः देवा, देवा and मनुष्या.

24 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying द द द इति? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.

Free trial, no card needed.

Overview

अत्र त्रयाणां पुत्राणां प्रवृत्तयः स्पष्टा दृश्यन्ते। एकः ‘द’ अक्षरः तेषु त्रिषु भिन्नार्थेन प्रयुक्तः—देवेभ्यः दमः, मनुष्येभ्यः दानम्, असुरेभ्यः दया। अस्य उपदेशस्य मूलभावः अयं यत् मनुष्येण स्वप्रकृतिं ज्ञात्वा संयमः, दानम्, दया च स्वीकर्तव्या, येन स उत्तमगुणोपेतः भवति।

Key Concepts

प्रजापतेः पुत्राः देवा

प्रजापतेः पुत्राः देवा:, मनुष्या:, असुरा: च आसन्। एते त्रयः समूहाः उपदेशस्य पात्राणि भवन्ति।

देवा

देवा: प्रथमं प्रार्थितवन्तः। तेषां कृते ‘द’ इति दाम्यत् इत्यर्थे निरूपितम्। अयं संयमस्य उपदेशः अस्ति, यतः ते स्वभावत: अदान्ताः, भोगाः च तेषां कृते सुल

मनुष्या

मनुष्या: अपि प्रार्थितवन्तः। तेषां कृते ‘द’ इति दत्त् इत्यर्थे निरूपितम्। अयं दानस्य उपदेशः अस्ति, यतः ते स्वभावत: लुब्धाः।

असुरा

असुरा: अन्ते प्रार्थितवन्तः। तेषां कृते ‘द’ इति दयध्वम् इत्यर्थे निरूपितम्। अयं दयायाः उपदेशः अस्ति, यतः ते स्वभावत: क्रूराः हिंसापराः।

गर्जिते द द द इति ध्वनिः

गर्जिते द द द इति ध्वनिः तस्यैव उपदेशस्य पुनरुच्चारणम् इव भवति—दाम्यत, दत्त, दयध्वम्।

Learning Objectives

  • प्रजापतेः त्रयाणां पुत्राणां परिचयं स्मर्तुम्
  • ‘द’ अक्षरस्य त्रिविधं अर्थभेदं अवगन्तुम्
  • देवानां, मनुष्याणां, असुराणां कृते दत्तान् उपदेशान् भेदेन ज्ञातुम्
  • दम, दान, दया इत्येतयोः महत्त्वं बोधुम्
  • उपनिषद्सु संवादरूपस्य सौन्दर्यं मनसि स्थापयितुम्

Frequently Asked Questions

What are the important topics in द द द इति for Gujarat Board Class 12 Sanskrit?
Key topics in द द द इति include पाठपरिचयः, प्रजापतेः त्रयः पुत्राः, अक्षरं ‘द’ तथा तस्य त्रिविधार्थः, दार्शनिकः निष्कर्षः. Study these first, then practise questions on each for the Gujarat Board Class 12 board exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full द द द इति chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 12 Sanskrit. Free to start, no card needed.