शाकुन्तलाया पतिगृहप्रस्थानम् — Chapter Summary
Telangana Board · Class 10 · Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'
Summary of शाकुन्तलाया पतिगृहप्रस्थानम् for Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'. कालिदासस्य अभिज्ञानशाकुन्तलनाटकस्य चतुर्थाङ्गे.
Interactive on Super Tutor
Studying शाकुन्तलाया पतिगृहप्रस्थानम्? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
Free trial, no card needed.
Overview
कालिदासस्य अभिज्ञानशाकुन्तलनाटकस्य चतुर्थाङ्गे शकुन्तलायाः पतिगृहगमनपूर्वं तपोवनजीवनस्य विरहवेदना, कण्वस्य वात्सल्यपूर्णः उपदेशः, शिष्ययोः सहायकत्वं, गौतमीसहितं प्रस्थानं च चित्रितम्। अत्र स्नेहः, कर्तव्यबोधः, विदाईदुःखम्, दाम्पत्यजीवनस्य आदरः, प्रकृतिसम्बन्धः च सुष्ठु प्रकाश्यते।
Key Concepts
शकुन्तला गौतमीसहितं पितृगृहात् पतिगृहं गन्तुं सज्जा
शकुन्तला गौतमीसहितं पितृगृहात् पतिगृहं गन्तुं सज्जा भवति। अनसूया प्रियंवदा च आश्रमे एव तिष्ठतः।
कण्वः शकुन्तलां पतिगृहे शुश्रूषा
कण्वः शकुन्तलां पतिगृहे शुश्रूषा, सौम्यता, गुरुभक्तिः, परिजनसामान्यप्रतिपत्तिः, दक्षिणता, अनुत्सेकः इत्यादिषु उपदिशति।
वृक्षाः
वृक्षाः, लताः, मृग्यः, मयूरी च शकुन्तलावियोगेन दुःखिताः इव वर्ण्यन्ते। कण्वः वृक्षेषु स्नेहं प्रकटयन् शकुन्तलायाः गमनाय अनुमतिं याचते।
कण्वः शार्ङ्गरवेन दुष्यन्तं प्रति सन्देशं प्रेषयति।
कण्वः शार्ङ्गरवेन दुष्यन्तं प्रति सन्देशं प्रेषयति। सन्देशे दारधर्मः, सम्मानः, साधुसमाचारः च उपदिष्टाः।
यदि राजा प्रत्यभिज्ञानं मन्दं कुर्यात्
यदि राजा प्रत्यभिज्ञानं मन्दं कुर्यात्, तर्हि अङ्गुलीयकं दर्शनीयम् इति सख्यौ शकुन्तलां बोधयतः।
Learning Objectives
- शकुन्तलायाः पतिगृहप्रस्थानस्य प्रमुखघटनानि अवगन्तुम्।
- कण्वस्य उपदेशस्य भावार्थं ज्ञातुम्।
- तपोवनजन्तूनां वनस्पतीनां च सहृदयसम्बन्धं विवेचितुम्।
- शकुन्तलायाः विरहदुःखं, सख्योः स्नेहं, गौतमीसंरक्षणं च समझातुम्।
- चतुर्थाङ्गस्य प्रमुखश्लोकानां भावं स्मर्तुम्।
Frequently Asked Questions
What are the important topics in शाकुन्तलाया पतिगृहप्रस्थानम् for Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for शाकुन्तलाया पतिगृहप्रस्थानम्
For serious students
Get the full शाकुन्तलाया पतिगृहप्रस्थानम् chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Telangana Board Class 10 Sanskrit - Book 'संस्कृतकौमुदी'. Free to start, no card needed.