Skip to main content
Chapter 10 of 15
Chapter Summary

दशम क — Chapter Summary

CBSE · Class 7 · Sanskrit

Summary of दशम क for CBSE Class 7 Sanskrit. Key concepts: दश बालकाः स्नानाय नदीं, बालकः स्वयं आत्मानं गणनायां न and एकम्.

95 questions35 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying दशम क? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.

Free trial, no card needed.

Overview

अयं पाठः संख्यावाचकशब्दानां पूर्णार्थरूपाणां ज्ञानं, गणनायां स्वात्मसमावेशनस्य महत्त्वं, तथा संकटनाशनं श्रीगणेशस्तोत्रे गणेशस्य द्वादशनामक्रमं च प्रकाशयति। अत्र दश बालकानां कथा, त्रुटिपूर्णगणना, पथिकेन कृतं सम्यग्दर्शनम्, तथा प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः इत्यादीनां पूर्णार्थशब्दानां प्रयोगः प्रमुखतया दृ

Key Concepts

दश बालकाः स्नानाय नदीं गतवन्तः। तत्र

दश बालकाः स्नानाय नदीं गतवन्तः। तत्र कश्चन बालकः गणनायां आत्मानं न अगणयत्। अतः सर्वे नव एव इति भ्रान्तिम् अकुर्वन्, दशमः नद्यां मग्नः इति मन्यन्ते स्म

बालकः स्वयं आत्मानं गणनायां न अन्तर्भावयति

बालकः स्वयं आत्मानं गणनायां न अन्तर्भावयति स्म, अतः नव एव संख्यां प्राप्नोत्। अस्मिन् प्रकारे गणनायां एकस्य अपि परित्यागः परिणामं परिवर्तयति।

एकम्

एकम्, द्वे, त्रीणि इत्यादयः मूलसंख्याशब्दाः। तेषां पूर्णार्थरूपाणि प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः इत्यादयः भवन्ति।

एकतः चतुर्थपर्यन्तं संख्याशब्दानां पुंलिङ्ग

एकतः चतुर्थपर्यन्तं संख्याशब्दानां पुंलिङ्ग-, स्त्रीलिङ्ग-, नपुंसकलिङ्गरूपाणि भिन्नानि भवन्ति। पञ्चतः आरभ्य त्रिषु लिङ्गेषु रूपाणि समानानि भवन्ति।

अस्मिन् स्तोत्रे गणेशस्य द्वादश नामानि क्रमशः

अस्मिन् स्तोत्रे गणेशस्य द्वादश नामानि क्रमशः स्तुतानि सन्ति — वक्रतुण्डः, एकदन्तः, कृष्णपिङ्गाक्षः, गजवक्त्रः, लम्बोदरः, विकटः, विघ्नराजेन्द्रः, धूम्

Learning Objectives

  • संख्यावाचकशब्दानां पूर्णार्थकशब्दानां ज्ञानं प्राप्तुम्
  • आत्मानं गणनायां न अवश्यं विस्मर्तव्यम् इति अवगन्तुम्
  • दश बालकानां कथायाः मूलभावं स्मर्तुम्
  • प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः इत्यादीनां प्रयोगं पठितुम्
  • पञ्चतः आरभ्य संख्याशब्दानां त्रिषु लिङ्गेषु समानरूपत्वं ज्ञातुम्

Frequently Asked Questions

What are the important topics in दशम क for CBSE Class 7 Sanskrit?
Key topics in दशम क include संख्यावाचकशब्दाः पूर्णार्थकशब्दाश्च, दश बालकानां कथा, संकटनाशनं श्रीगणेशस्तोत्रम्, संख्याशब्दलिङ्गनियमः. Study these first, then practise questions on each for Class 7 exams.
How should I revise दशम क for Class 7 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 95 practice questions on दशम क. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full दशम क chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 7 Sanskrit. Free to start, no card needed.