दशम क
CBSE · Class 7 · Sanskrit
Summary of दशम क for CBSE Class 7 Sanskrit. Key concepts, important points, and chapter overview.
Interactive on Super Tutor
Studying दशम क? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
1,000+ Class 7 students started this chapter today
Overview
अयं पाठः संख्यावाचकशब्दानां पूर्णार्थरूपाणां ज्ञानं, गणनायां स्वात्मसमावेशनस्य महत्त्वं, तथा संकटनाशनं श्रीगणेशस्तोत्रे गणेशस्य द्वादशनामक्रमं च प्रकाशयति। अत्र दश बालकानां कथा, त्रुटिपूर्णगणना, पथिकेन कृतं सम्यग्दर्शनम्, तथा प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः इत्यादीनां पूर्णार्थशब्दानां प्रयोगः प्रमुखतया दृ
Key Concepts
दश बालकाः स्नानाय नदीं गतवन्तः। तत्र
दश बालकाः स्नानाय नदीं गतवन्तः। तत्र कश्चन बालकः गणनायां आत्मानं न अगणयत्। अतः सर्वे नव एव इति भ्रान्तिम् अकुर्वन्, दशमः नद्यां मग्नः इति मन्यन्ते स्म
बालकः स्वयं आत्मानं गणनायां न अन्तर्भावयति
बालकः स्वयं आत्मानं गणनायां न अन्तर्भावयति स्म, अतः नव एव संख्यां प्राप्नोत्। अस्मिन् प्रकारे गणनायां एकस्य अपि परित्यागः परिणामं परिवर्तयति।
एकम्
एकम्, द्वे, त्रीणि इत्यादयः मूलसंख्याशब्दाः। तेषां पूर्णार्थरूपाणि प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः इत्यादयः भवन्ति।
एकतः चतुर्थपर्यन्तं संख्याशब्दानां पुंलिङ्ग
एकतः चतुर्थपर्यन्तं संख्याशब्दानां पुंलिङ्ग-, स्त्रीलिङ्ग-, नपुंसकलिङ्गरूपाणि भिन्नानि भवन्ति। पञ्चतः आरभ्य त्रिषु लिङ्गेषु रूपाणि समानानि भवन्ति।
अस्मिन् स्तोत्रे गणेशस्य द्वादश नामानि क्रमशः
अस्मिन् स्तोत्रे गणेशस्य द्वादश नामानि क्रमशः स्तुतानि सन्ति — वक्रतुण्डः, एकदन्तः, कृष्णपिङ्गाक्षः, गजवक्त्रः, लम्बोदरः, विकटः, विघ्नराजेन्द्रः, धूम्
Learning Objectives
- संख्यावाचकशब्दानां पूर्णार्थकशब्दानां ज्ञानं प्राप्तुम्
- आत्मानं गणनायां न अवश्यं विस्मर्तव्यम् इति अवगन्तुम्
- दश बालकानां कथायाः मूलभावं स्मर्तुम्
- प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः इत्यादीनां प्रयोगं पठितुम्
- पञ्चतः आरभ्य संख्याशब्दानां त्रिषु लिङ्गेषु समानरूपत्वं ज्ञातुम्
Frequently Asked Questions
What are the important topics in दशम क for CBSE Class 7 Sanskrit?
How to score full marks in दशम क — CBSE Class 7 Sanskrit?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for दशम क
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Practice with board exam-style questions
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
All formulas in one place
Concept Maps
See how topics connect visually
Study Plan
Step-by-step plan to ace this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
NCERT Solutions
Every textbook question solved step by step
For serious students
Get the full दशम क chapter — for free.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 7 Sanskrit.