Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 15 of 16
Chapter Summary

शब्दरूपाणि — Chapter Summary

CBSE · Class 8 · Sanskrit-Book (दीपकम्)

Summary of शब्दरूपाणि for CBSE Class 8 Sanskrit-Book. शब्दरूपाणि नाम संस्कृतव्याकरणे शब्दानां विभक्तिवचनानुसारं परिवर्तनम्। अस्मिन् भागे.

79 questions40 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying शब्दरूपाणि? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Overview

शब्दरूपाणि नाम संस्कृतव्याकरणे शब्दानां विभक्तिवचनानुसारं परिवर्तनम्। अस्मिन् भागे इकारान्त-उकारान्त-तकारान्त-नकारान्त-सकारान्तशब्दाः, शतृ-प्रत्ययान्तशब्दाः, सर्वनामशब्दाः, कीदृशशब्दः, तथा संख्यावाचिशब्दाः प्रस्तुताः। प्रत्येकशब्दस्य रूपाणि विभक्तिषु त्रिषु वचनेषु व्यवस्थितानि सन्ति, अतः रूपज्ञानं व

Key Concepts

दधि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। प्रथमा

दधि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। प्रथमा-द्वितीया विभक्त्योः त्रिषु वचनेषु रूपाणि समानानि सन्ति। तृतीया एकवचने दध्ना इति रूपम्, सप्तमी एकवचने दध्नि, द

वारि अपि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः

वारि अपि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः, परन्तु सप्तमी एकवचने केवलं वारिणि इति एकमेव रूपम् अस्ति।

मधु उकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। सम्बोधन एकवचने

मधु उकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। सम्बोधन एकवचने हे मधु, हे मधो इति द्वे रूपे स्तः।

मरुत् तकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। तृतीया बहुवचने

मरुत् तकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। तृतीया बहुवचने मरुद्भिः इति रूपम् अस्ति।

राजन् नकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। प्रथमा एकवचने

राजन् नकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। प्रथमा एकवचने राजा, द्वितीया एकवचने राजानम्, द्वितीया बहुवचने राज्ञः, सप्तमी एकवचने राज्ञि, राजनि इति द्वौ रूपौ स्तः।

Learning Objectives

  • शब्दानां विभक्तिरूपपरिवर्तनं ज्ञातुम्
  • इकारान्त, उकारान्त, तकारान्त, नकारान्त, सकारान्तशब्दानां रूपाणि स्मर्तुम्
  • सर्वनामशब्दानां विशेषरूपाणि अवगन्तुम्
  • शतृ-प्रत्ययान्तशब्दयोः पुरुषलिङ्गभेदं जानातुम्
  • एक, द्वि, त्रि, चतुर् इत्येतानां संख्यावाचिशब्दरूपाणि स्मर्तुम्

Frequently Asked Questions

What are the important topics in शब्दरूपाणि for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
Key topics in शब्दरूपाणि include दधि, वारि, मधु, मरुत्, राजन्, आत्मन्, विद्वस्, गच्छत्, गच्छन्ती, भवत्, भवती, यद्, इदम्, कीदृश. Study these first, then practise questions on each for Class 8 exams.
How should I revise शब्दरूपाणि for Class 8 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 79 practice questions on शब्दरूपाणि. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for शब्दरूपाणि

All CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) Chapter Summary

For serious students

Get the full शब्दरूपाणि chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्). Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free