Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 15 of 16
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
Chapter Summary

शब्दरूपाणि

CBSE · Class 8 · Sanskrit-Book (दीपकम्)

Summary of शब्दरूपाणि for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्). Key concepts, important points, and chapter overview.

79 questions40 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying शब्दरूपाणि? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 8 students started this chapter today

Overview

शब्दरूपाणि नाम संस्कृतव्याकरणे शब्दानां विभक्तिवचनानुसारं परिवर्तनम्। अस्मिन् भागे इकारान्त-उकारान्त-तकारान्त-नकारान्त-सकारान्तशब्दाः, शतृ-प्रत्ययान्तशब्दाः, सर्वनामशब्दाः, कीदृशशब्दः, तथा संख्यावाचिशब्दाः प्रस्तुताः। प्रत्येकशब्दस्य रूपाणि विभक्तिषु त्रिषु वचनेषु व्यवस्थितानि सन्ति, अतः रूपज्ञानं व

Key Concepts

दधि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। प्रथमा

दधि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। प्रथमा-द्वितीया विभक्त्योः त्रिषु वचनेषु रूपाणि समानानि सन्ति। तृतीया एकवचने दध्ना इति रूपम्, सप्तमी एकवचने दध्नि, द

वारि अपि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः

वारि अपि इकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः, परन्तु सप्तमी एकवचने केवलं वारिणि इति एकमेव रूपम् अस्ति।

मधु उकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। सम्बोधन एकवचने

मधु उकारान्तः नपुंसकलिङ्गः शब्दः। सम्बोधन एकवचने हे मधु, हे मधो इति द्वे रूपे स्तः।

मरुत् तकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। तृतीया बहुवचने

मरुत् तकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। तृतीया बहुवचने मरुद्भिः इति रूपम् अस्ति।

राजन् नकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। प्रथमा एकवचने

राजन् नकारान्तः पुलिङ्गः शब्दः। प्रथमा एकवचने राजा, द्वितीया एकवचने राजानम्, द्वितीया बहुवचने राज्ञः, सप्तमी एकवचने राज्ञि, राजनि इति द्वौ रूपौ स्तः।

Learning Objectives

  • शब्दानां विभक्तिरूपपरिवर्तनं ज्ञातुम्
  • इकारान्त, उकारान्त, तकारान्त, नकारान्त, सकारान्तशब्दानां रूपाणि स्मर्तुम्
  • सर्वनामशब्दानां विशेषरूपाणि अवगन्तुम्
  • शतृ-प्रत्ययान्तशब्दयोः पुरुषलिङ्गभेदं जानातुम्
  • एक, द्वि, त्रि, चतुर् इत्येतानां संख्यावाचिशब्दरूपाणि स्मर्तुम्

Frequently Asked Questions

What are the important topics in शब्दरूपाणि for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
शब्दरूपाणि covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 8 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in शब्दरूपाणि — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
Understand the core concepts first, then work through the 79 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for शब्दरूपाणि

All 16 chapters — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) Chapter Summary

For serious students

Get the full शब्दरूपाणि chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्).

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free