Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 9 of 13
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
Syllabus

अन्वय

CBSE · Class 9 · Sanskrit

Complete topic list for अन्वय in CBSE Class 9 Sanskrit. Key concepts, sub-topics, and what to focus on for board exams.

144 questions35 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying अन्वय? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 9 students started this chapter today

4 Topics · CBSE Class 9 Sanskrit

Topics in अन्वय

1

श्लोकान्वयः तथा तस्य प्रकारौ

  • श्लोकान्वयविधिः द्वौ प्रकारौ भवतः — दण्डान्वयः खण्डान्वयः च।
  • दण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः प्रथमः प्रकारः। अत्र पदानि दण्डवत् सीधायां रेखायां योज्यन्ते।
  • खण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः द्वितीयः प्रकारः। अत्र प्रतिपदं प्रश्नोत्तरमाध्यमेन अन्वयः क्रियते।
2

दण्डान्वयः

  • दण्डान्वये कर्तृपदं, कर्मपदं, क्रियापदं चेति प्राथमिकी वाक्यरचनाशैली भवति।
  • विशेषणानि तत्तत् विशेष्यस्य पूर्वं योजनीयानि।
  • कर्तृपदस्य विशेषणं कर्तृपदात् पूर्वं, कर्मपदस्य विशेषणं कर्मपदात् पूर्वं स्थाप्यते।
3

दण्डान्वयस्य उदाहरणम्

  • शास्त्राणि अधीत्यापि भवन्ति मूर्खाः यः तु क्रियावान् पुरुषः सः विद्वान् (भवति)।
  • सुचिन्तितम् औषधं नाममात्रेण आतुराणाम् अरोगं न करोति।
  • अस्मिन् अन्वये केचन, भवति, यथा इति पदानि अध्याहार्यरूपेण योज्यन्ते।
4

खण्डान्वयः तथा आकाङ्क्षादयः सहकारीकारणानि

  • खण्डशः अन्वयः खण्डान्वयः इति।
  • अत्र आरम्भे सम्पूर्णश्लोकस्य अन्वयः न क्रियते; प्रतिपदं प्रश्नोत्तरैः अन्वयः क्रियते।
  • श्लोकस्य अन्वयार्थम् अवबोधनार्थं च चत्वारि सहकारीकारणानि भवन्ति — आकाङ्क्षा, योग्यता, आसत्तिः, तात्पर्यम्।

Key Concepts

Central concept: श्लोकानां पदानां परस्परसम्बन्धबोधः

श्लोकान्वयविधिःदण्डान्वयःखण्डान्वयःआकाङ्क्षायोग्यताआसक्तिःतात्पर्यम्अध्याहारः

Frequently Asked Questions

What are the important topics in अन्वय for CBSE Class 9 Sanskrit?
अन्वय covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 9 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in अन्वय — CBSE Class 9 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 144 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for अन्वय

All 13 chapters — CBSE Class 9 Sanskrit Syllabus

For serious students

Get the full अन्वय chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 9 Sanskrit.

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free