Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 10 of 13
Syllabus

समास — Syllabus

CBSE · Class 9 · Sanskrit

What समास covers in CBSE Class 9 Sanskrit: 4 topics, for the 2026-27 session. Part of the CBSE Class 9 Sanskrit syllabus.

84 questions35 flashcards2 formulas & key relations5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying समास? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

4 Topics · CBSE Class 9 Sanskrit · 2026-27

Topics in समास

1

समासस्य मूलस्वरूपम्

  • समसनं समासः भवति।
  • समसनं नाम सङ्क्षेपणम् इत्यर्थः।
  • अर्थयुक्तं पदद्वयं, पदत्रयम् अथवा अनेकपदं मिलित्वा एकं पदं भवति।
2

पूर्वपद-उत्तरपद-प्रातिपदिकरूपम्

  • समासे पूर्वपदम् उत्तरपदम् इति द्विविधं भवति।
  • पूर्वं प्रयुक्तं पदं पूर्वपदम्, अनन्तरं प्रयुक्तं पदं उत्तरपदम्।
  • समासे कृते पूर्वपदम् उत्तरपदं च प्रातिपदिकरूपेण स्थितं भवति।
3

विग्रहवाक्यम् तथा तस्य द्वैविध्यम्

  • वृत्त्यर्थस्य अवबोधकं वाक्यं विग्रहः।
  • समासस्य अर्थं स्पष्टयितुं यत् वाक्यं प्रयुज्यते तत् विग्रहवाक्यम्।
  • स्वपदविग्रहः समासघटकपदैः एव भवति।
4

समासस्य मुख्यविभागाः

  • समासः मुख्यतः द्विविधः— केवलसमासः, विशेषसमासः।
  • केवलसमासः तत्पुरुषादिसंज्ञाभिः विनिर्मुक्तः समाससंज्ञामात्रयुक्तः समासः।
  • विशेषसमासः चतुर्धा— तत्पुरुषसमासः, द्वन्द्वसमासः, बहुव्रीहिसमासः, अव्ययीभावसमासः।

Key Concepts

Central concept: समसनं समासः भवति

समासःविग्रहवाक्यम्विग्रहः द्विधासमासस्य विभागाःतत्पुरुषसमासःद्वन्द्वसमासःबहुव्रीहिसमासःअव्ययीभावसमासः

Work through every topic in समास with notes and quizzes

Start This Chapter

Frequently Asked Questions

What are the important topics in समास for CBSE Class 9 Sanskrit?
Key topics in समास include समासस्य मूलस्वरूपम्, पूर्वपद-उत्तरपद-प्रातिपदिकरूपम्, विग्रहवाक्यम् तथा तस्य द्वैविध्यम्, समासस्य मुख्यविभागाः. Study these first, then practise questions on each for Class 9 exams.
How should I revise समास for Class 9 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 84 practice questions on समास. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for समास

All CBSE Class 9 Sanskrit Syllabus

For serious students

Get the full समास chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 9 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free