अन्वय — Flashcards
CBSE · Class 9 · Sanskrit
35 flashcards for अन्वय (CBSE Class 9 Sanskrit) to test yourself on key terms and facts. Sample: "अन्वयः किमर्थम् आवश्यकः?"
Interactive on Super Tutor
Studying अन्वय? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for flashcards and more.
Free trial, no card needed.
अन्वयः किमर्थम् आवश्यकः?
Answer
श्लोकेषु पदानां क्रमः छन्दसः अनुगुणं भवति। अतः अन्वयः ज्ञातव्यः, येन पदानां परस्परसम्बन्धः स्पष्टः भवति, श्लोकस्य अर्थः च सुगमः भवति.
श्लोकान्वयविधेः कति प्रकारौ स्तः?
Answer
श्लोकान्वयविधेः द्वौ प्रकारौ स्तः—दण्डान्वयः च खण्डान्वयः च। एतयोः ज्ञानात् श्लोकस्य अर्थः भावः च सम्यक् अवगम्यते.
दण्डान्वयः कः?
Answer
दण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः प्रथमः प्रकारः। अस्मिन् पदानि दण्डवत् सीधायां रेखायां क्रमशः योज्यन्ते, विशेषणं विशेष्यस्य पूर्वं स्थाप्यते, ततः क्रियापदं योज्यते.
दण्डान्वये विशेषणविशेष्ययोः क्रमः कीदृशः भवति?
Answer
दण्डान्वये विशेषणं विशेष्यस्य पूर्वं योज्यते। यदा कर्तृपदस्य वा कर्मपदस्य विशेषणं भवति, तदा तत् विशेष्यपदात् पूर्वमेव स्थापनीयम्.
दण्डान्वये क्रियापदं कुत्र स्थाप्यते?
Answer
दण्डान्वये सर्वेषां पदानां अन्वयः कृत्वा क्रियापदं सर्वान्ते लिख्यते। कदाचित् क्रियापदं श्लोके न दृश्यते, तदा तद् अध्याहार्यं भवति.
अध्याहारः किम्?
Answer
यदा कर्तृपदं वा क्रियापदं वा श्लोके स्पष्टं न दृश्यते, तदा विचार्य तत् पदं सुप्तं रूपेण योज्यते। एषः अध्याहारः. उदाहरणे 'केचन', 'भवति', 'यथा' इति पदानि अध्याहार्याणि भवन्ति.
दण्डान्वयस्य उदाहरणे किमर्थं 'केचन' पदं योज्यते?
Answer
'शास्त्राण्यधीत्यापि भवन्ति मूर्खाः' इत्यत्र 'के मूर्खाः भवन्ति?' इति जिज्ञासा भवति। उत्तररूपेण 'केचन' इति पदं सुप्तं रूपेण योज्यते, येन अर्थः पूर्णः भवति.
दण्डान्वयस्य उदाहरणे किमर्थं 'भवति' पदं योज्यते?
Answer
'यः क्रियावान् पुरुषस्स विद्वान्' इत्यत्र क्रियापदं स्पष्टं नास्ति। वाक्यपूर्णतायै सुप्तं क्रियापदं 'भवति' इति योज्यते.
+27 more flashcards
Practise AllFrequently Asked Questions
What are the important topics in अन्वय for CBSE Class 9 Sanskrit?
How many flashcards are available for अन्वय?
How should I revise अन्वय for Class 9 exams?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for अन्वय
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Syllabus
What topics to cover
NCERT Solutions
Every textbook question solved step by step
For serious students
Get the full अन्वय chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 9 Sanskrit. Free to start, no card needed.