Skip to main content
Chapter 9 of 13
Flashcards

अन्वय — Flashcards

CBSE · Class 9 · Sanskrit

35 flashcards for अन्वय (CBSE Class 9 Sanskrit) to test yourself on key terms and facts. Sample: "अन्वयः किमर्थम् आवश्यकः?"

144 questions35 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying अन्वय? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for flashcards and more.

Free trial, no card needed.

35 Flashcards·
अन्वयस्य आवश्यकताश्लोकान्वयविधिःदण्डान्वयःअध्याहारः
Card 1अन्वयस्य आवश्यकता

अन्वयः किमर्थम् आवश्यकः?

Answer

श्लोकेषु पदानां क्रमः छन्दसः अनुगुणं भवति। अतः अन्वयः ज्ञातव्यः, येन पदानां परस्परसम्बन्धः स्पष्टः भवति, श्लोकस्य अर्थः च सुगमः भवति.

Card 2श्लोकान्वयविधिः

श्लोकान्वयविधेः कति प्रकारौ स्तः?

Answer

श्लोकान्वयविधेः द्वौ प्रकारौ स्तः—दण्डान्वयः च खण्डान्वयः च। एतयोः ज्ञानात् श्लोकस्य अर्थः भावः च सम्यक् अवगम्यते.

Card 3दण्डान्वयः

दण्डान्वयः कः?

Answer

दण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः प्रथमः प्रकारः। अस्मिन् पदानि दण्डवत् सीधायां रेखायां क्रमशः योज्यन्ते, विशेषणं विशेष्यस्य पूर्वं स्थाप्यते, ततः क्रियापदं योज्यते.

Card 4दण्डान्वयः

दण्डान्वये विशेषणविशेष्ययोः क्रमः कीदृशः भवति?

Answer

दण्डान्वये विशेषणं विशेष्यस्य पूर्वं योज्यते। यदा कर्तृपदस्य वा कर्मपदस्य विशेषणं भवति, तदा तत् विशेष्यपदात् पूर्वमेव स्थापनीयम्.

Card 5दण्डान्वयः

दण्डान्वये क्रियापदं कुत्र स्थाप्यते?

Answer

दण्डान्वये सर्वेषां पदानां अन्वयः कृत्वा क्रियापदं सर्वान्ते लिख्यते। कदाचित् क्रियापदं श्लोके न दृश्यते, तदा तद् अध्याहार्यं भवति.

Card 6अध्याहारः

अध्याहारः किम्?

Answer

यदा कर्तृपदं वा क्रियापदं वा श्लोके स्पष्टं न दृश्यते, तदा विचार्य तत् पदं सुप्तं रूपेण योज्यते। एषः अध्याहारः. उदाहरणे 'केचन', 'भवति', 'यथा' इति पदानि अध्याहार्याणि भवन्ति.

Card 7दण्डान्वयः

दण्डान्वयस्य उदाहरणे किमर्थं 'केचन' पदं योज्यते?

Answer

'शास्त्राण्यधीत्यापि भवन्ति मूर्खाः' इत्यत्र 'के मूर्खाः भवन्ति?' इति जिज्ञासा भवति। उत्तररूपेण 'केचन' इति पदं सुप्तं रूपेण योज्यते, येन अर्थः पूर्णः भवति.

Card 8दण्डान्वयः

दण्डान्वयस्य उदाहरणे किमर्थं 'भवति' पदं योज्यते?

Answer

'यः क्रियावान् पुरुषस्स विद्वान्' इत्यत्र क्रियापदं स्पष्टं नास्ति। वाक्यपूर्णतायै सुप्तं क्रियापदं 'भवति' इति योज्यते.

+27 more flashcards

Practise All

Frequently Asked Questions

What are the important topics in अन्वय for CBSE Class 9 Sanskrit?
Key topics in अन्वय include श्लोकान्वयः तथा तस्य प्रकारौ, दण्डान्वयः, दण्डान्वयस्य उदाहरणम्, खण्डान्वयः तथा आकाङ्क्षादयः सहकारीकारणानि. Study these first, then practise questions on each for Class 9 exams.
How many flashcards are available for अन्वय?
There are 35 flashcards for अन्वय covering key definitions, facts and ideas. A few sample cards are shown on this page.
How should I revise अन्वय for Class 9 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 144 practice questions on अन्वय. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full अन्वय chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 9 Sanskrit. Free to start, no card needed.