अन्वय

Answer

श्लोकेषु पदानां क्रमः छन्दसः अनुगुणं भवति। अतः अन्वयः ज्ञातव्यः, येन पदानां परस्परसम्बन्धः स्पष्टः भवति, श्लोकस्य अर्थः च सुगमः भवति.

Answer

श्लोकान्वयविधेः द्वौ प्रकारौ स्तः—दण्डान्वयः च खण्डान्वयः च। एतयोः ज्ञानात् श्लोकस्य अर्थः भावः च सम्यक् अवगम्यते.

Answer

दण्डान्वयः श्लोकान्वयविधेः प्रथमः प्रकारः। अस्मिन् पदानि दण्डवत् सीधायां रेखायां क्रमशः योज्यन्ते, विशेषणं विशेष्यस्य पूर्वं स्थाप्यते, ततः क्रियापदं योज्यते.

Answer

दण्डान्वये विशेषणं विशेष्यस्य पूर्वं योज्यते। यदा कर्तृपदस्य वा कर्मपदस्य विशेषणं भवति, तदा तत् विशेष्यपदात् पूर्वमेव स्थापनीयम्.

Answer

दण्डान्वये सर्वेषां पदानां अन्वयः कृत्वा क्रियापदं सर्वान्ते लिख्यते। कदाचित् क्रियापदं श्लोके न दृश्यते, तदा तद् अध्याहार्यं भवति.

Answer

यदा कर्तृपदं वा क्रियापदं वा श्लोके स्पष्टं न दृश्यते, तदा विचार्य तत् पदं सुप्तं रूपेण योज्यते। एषः अध्याहारः. उदाहरणे 'केचन', 'भवति', 'यथा' इति पदानि अध्याहार्याणि भवन्ति.

Answer

'शास्त्राण्यधीत्यापि भवन्ति मूर्खाः' इत्यत्र 'के मूर्खाः भवन्ति?' इति जिज्ञासा भवति। उत्तररूपेण 'केचन' इति पदं सुप्तं रूपेण योज्यते, येन अर्थः पूर्णः भवति.

Answer

'यः क्रियावान् पुरुषस्स विद्वान्' इत्यत्र क्रियापदं स्पष्टं नास्ति। वाक्यपूर्णतायै सुप्तं क्रियापदं 'भवति' इति योज्यते.