Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 10 of 13
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
NCERT Solutions

समास

CBSE · Class 9 · Sanskrit

NCERT Solutions for समास — CBSE Class 9 Sanskrit.

84 questions35 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying समास? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 9 students started this chapter today

22 Questions Solved · 1 Section

11 worked solutions below. Unlock all 22 free in Super Tutor

Exercises

1समसनं नाम किम् ?Show solution
समसनम् नाम सङ्क्षेपणम्। अर्थात् पदानां मिलित्वा एकपदत्वम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2समासः सामान्यतः केषां मध्ये भवति ?Show solution
समासः सामान्यतः परस्परं सुबन्तानां मध्ये भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3द्वन्द्वसमासे कयोः मध्ये समासः भवति ?Show solution
द्वन्द्वसमासे तु युगपत् बहूनां सुबन्तानां मध्ये समासः भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4परस्परम् अन्वितयोः (सम्बद्धयोः) सुबन्तयोः एव समासः भवति । यदि पदानां मध्ये परस्परम् अन्वयः (सम्बन्धः) न भवति तर्हि समासः अपि न भवति।Show solution
समासः परस्परम् अन्वितयोः (सम्बद्धयोः) सुबन्तयोः एव भवति। यदि पदानां मध्ये अन्वयः (सम्बन्धः) न भवति, तर्हि समासः अपि न भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

5समासे पूर्वपदम् उत्तरपदम् इति द्विविधं भवति । पूर्वपदम् किम् ? उत्तरपदम् किम् ?Show solution
समासे पूर्वपदम् इति पूर्वं प्रयुक्तं पदम्; उत्तरपदम् इति अनन्तरं प्रयुक्तं पदम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

6समासे कृते पूर्वपदम् उत्तरपदं च कस्य रूपेण स्थितं भवति ?Show solution
समासे कृते पूर्वपदम् उत्तरपदं च प्रातिपदिकरूपेण स्थितं भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

7विग्रहवाक्यम् किम् ?Show solution
विग्रहवाक्यम् — वृत्त्यर्थस्य अवबोधकं वाक्यम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

8स्वपदविग्रहः कः ?Show solution
यदि समासस्य अर्थः समस्तपदे विद्यमानैः पदैः एव वर्णितः भवति, तर्हि तद् स्वपदविग्रहः। अर्थात् समासघटकपदसहितं वाक्यम् स्वपदविग्रहः।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

9अस्वपदविग्रहः कः ?Show solution
यदि समासस्य अर्थः समस्तपदे विद्यमानानि पदानि विहाय अन्यैः पदैः वर्णितः भवति, तर्हि तद् अस्वपदविग्रहः। अर्थात् समासघटकपदरहितं वाक्यम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

10मुख्यतया समासः द्विविधः । तौ कौ ?Show solution
मुख्यतया समासः द्विविधः — केवलसमासः तथा विशेषसमासः।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

11केवलसमासः कः ?Show solution
केवलसमासः — तत्पुरुषादिसंज्ञाभिः विनिर्मुक्तः समाससंज्ञामात्रयुक्तः समासः।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

13पदेषु कः समासः अस्ति इति ज्ञातुं किम् कर्तव्यम् ?
13समासः सामान्यतः परस्परं सुबन्तानां मध्ये भवति। तथैव समासः युगपत् द्वयोः द्वयोः सुबन्तयोः मध्ये भवति।
14द्वन्द्वसमासे तु युगपत् बहूनां सुबन्तानां मध्ये समासः भवति।
15समासे पूर्वपदम् उत्तरपदम् इति द्विविधं भवति।
16समासस्य निर्णयः
17कः गच्छति ?
18कस्य पदस्य प्राधान्यम् अस्ति ?
19कस्य पदस्य अन्वयः अत्र ?
20कस्य प्राधान्यम् ?
21अत्र कस्य पदस्य प्राधान्यम् ?
22कः सः पुस्तकहस्तः ?

11 more solved questions in समास

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in समास for CBSE Class 9 Sanskrit?
समास covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 9 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in समास — CBSE Class 9 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 84 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for समास Class 9 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in समास (CBSE Class 9 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for समास

All 13 chapters — CBSE Class 9 Sanskrit NCERT Solutions

For serious students

Get the full समास chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 9 Sanskrit.

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free