Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 11 of 36
Revision Notes

जननी तुल्यवत्सला (Part 2) — Revision Notes

CBSE · Class 10 · Sanskrit

जननी तुल्यवत्सला (Part 2) revision notes for CBSE Class 10 Sanskrit: 4 topics in quick points. Includes कथासारः, मुख्यश्लोकाः and नैतिकसन्देशः.

120 questions38 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying जननी तुल्यवत्सला? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

कथासारः

  • कश्चित् कृषकः द्वाभ्यां बलीवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं करोति स्म।
  • तयोः एकः वृषभः शरीरेण दुर्बलः, जवेन गन्तुम् अशक्तः च आसीत्।
  • कृषकः तं दुर्बलं वृषभं तोदनेन नुदन् पीडयति स्म।
2

मुख्यश्लोकाः

  • "विनिपातो न वः कश्चित् दृश्यते त्रिदशाधिपः। अहं तु पुत्रं शोचामि, तेन रोदिमि कौशिकः॥" — सुरभेः प्रथमं वचनम्।
  • "अयि शुभे! किमेवं रोदिषि? उच्यताम्" — इन्द्रस्य प्रश्नः।
  • "भद्रे! नूनम्। सहस्राधिकेषु पुत्रेषु सत्स्वपि तव अस्मिन्नेव एतादृशं वात्सल्यं कथम्?" — इन्द्रस्य विस्मयप्रश्नः।
3

नैतिकसन्देशः

  • माता सर्वेषु सन्तानेषु समानस्नेहवती भवति।
  • दुर्बलस्य प्रति विशेषकरुणा स्वाभाविकी।
  • जीवमात्रे समदृष्टिः पालनീया।
4

पदसमूहाः तथा शब्दार्थाः

  • बलीवर्दभ्याम् — द्वाभ्यां वृषभाभ्याम्
  • क्षेत्रकर्षणम् — क्षेत्रस्य कर्षणम्
  • जवेन — तीव्रगत्या

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

सुरभिः सर्वधेनूनां माता अस्ति। सा स्वपुत्रंकृषकस्य द्वयोः बलीवर्दयोः एकः शरीरेण दुर्बलःकृषकः दुर्बलं वृषभं दैन्यं जानन्नपि तोदनेनइन्द्रः सुरभेः रोदनकारणं पृच्छतिसर्वेषु अपत्यानां प्रति समानस्नेहः मातुः स्वभावः

Frequently Asked Questions

What are the important topics in जननी तुल्यवत्सला for CBSE Class 10 Sanskrit?
Key topics in जननी तुल्यवत्सला include कथासारः, मुख्यश्लोकाः, नैतिकसन्देशः, पदसमूहाः तथा शब्दार्थाः. Study these first, then practise questions on each for the CBSE Class 10 board exam.
How should I revise जननी तुल्यवत्सला for the CBSE Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 120 practice questions on जननी तुल्यवत्सला. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for जननी तुल्यवत्सला

All CBSE Class 10 Sanskrit Revision Notes

For serious students

Get the full जननी तुल्यवत्सला chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free