Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 12 of 36
Revision Notes

शब्दरूप सामान्य परिचय (Part 3) — Revision Notes

CBSE · Class 10 · Sanskrit

शब्दरूप सामान्य परिचय (Part 3) revision notes for CBSE Class 10 Sanskrit: 4 topics in quick points. Part of the CBSE Class 10 Sanskrit syllabus.

113 questions28 flashcards5 formulas & key relations5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying शब्दरूप सामान्य परिचय? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

शब्दः, नाम, संज्ञा, पदम् च

  • वाक्यस्य लघुतमा इकाई शब्दः अस्ति।
  • क्रियापदानि विहाय वाक्ये ये अन्ये पदाः सन्ति ते ‘नाम’ इति कथ्यन्ते।
  • कस्यचित् व्यक्तेः, वस्तुनः, स्थानस्य, भावस्य वा बोधकः शब्दः संज्ञा इति कथ्यते।
2

सुप्-प्रत्ययाः तथा सप्त विभक्तयः

  • सुप् पाणिनिना कल्पिताः विभक्ति-प्रत्ययाः सन्ति।
  • एते सप्त विभक्तीनां त्रिषु वचनेषु रूपनिर्माणाय प्रयुज्यन्ते।
  • प्रथमा विभक्तेः सुप्-प्रत्ययाः सु, औ, जस् सन्ति।
3

संज्ञाशब्दानां वर्गीकरणम्

  • शब्दभेदेन संज्ञा, सर्वनाम, संख्यावाचक इति त्रयः वर्गाः भवन्ति।
  • संज्ञाशब्दाः स्वरान्त-व्यञ्जनान्तभेदेन पुनः द्वेधा विभक्ताः।
  • स्वरान्त शब्देषु अन्ते अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ए, ओ, औ इत्यादयः स्वराः भवन्ति।
4

बालक, बालिका, फल, राजन् इत्येतानां रूपविशेषाः

  • बालक शब्दः अकारान्त पुल्लिङ्गशब्दः।
  • वृक्ष, अध्यापक, छात्र, नर, देव इत्येते बालकवत् रूपाणि गृह्णन्ति।
  • बालिका शब्दः आकारान्त स्त्रीलिङ्गशब्दः।

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

वाक्यस्य लघुतमा इकाई शब्दः। शब्दस्य अनेकानिक्रियापदानि विहाय वाक्यस्य अन्ये सर्वे पदाःकस्यचित् व्यक्तेःसंज्ञासप्त विभक्तीनां त्रिषु वचनेषु प्रयुज्यमानाः विभक्ति

Frequently Asked Questions

What are the important topics in शब्दरूप सामान्य परिचय for CBSE Class 10 Sanskrit?
Key topics in शब्दरूप सामान्य परिचय include शब्दः, नाम, संज्ञा, पदम् च, सुप्-प्रत्ययाः तथा सप्त विभक्तयः, संज्ञाशब्दानां वर्गीकरणम्, बालक, बालिका, फल, राजन् इत्येतानां रूपविशेषाः. Study these first, then practise questions on each for the CBSE Class 10 board exam.
How should I revise शब्दरूप सामान्य परिचय for the CBSE Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 113 practice questions on शब्दरूप सामान्य परिचय. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for शब्दरूप सामान्य परिचय

All CBSE Class 10 Sanskrit Revision Notes

For serious students

Get the full शब्दरूप सामान्य परिचय chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free