Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 30 of 36
Revision Notes

कारक और विभक्ति (Part 3) — Revision Notes

CBSE · Class 10 · Sanskrit

कारक और विभक्ति (Part 3) revision notes for CBSE Class 10 Sanskrit: 4 topics in quick points. Part of the CBSE Class 10 Sanskrit syllabus.

130 questions36 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying कारक और विभक्ति? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for revision notes and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

Key Topics to Revise

1

कारक-परिचयः

  • क्रियासिद्धौ सहायकं पदं कारकम् इति कथ्यते।
  • कारकानि षट् भवन्ति।
  • कर्ता, कर्म, करण, सम्प्रदान, अपादान, अधिकरण इति षट् कारकाणि।
2

षट् कारकाणि

  • कर्ता — क्रिया स्वतन्त्रतया यः करोति।
  • कर्म — क्रियायाः सम्पादनाय कर्तुः सर्वाधिकं अभीष्टम्।
  • करण — क्रियासिद्धौ प्रमुखः सहायकः।
3

विभक्तयः तथा सुप् प्रत्ययाः

  • संस्कृते विभक्तयः सप्त भवन्ति।
  • प्रथमा, द्वितीया, तृतीया, चतुर्थी, पञ्चमी, षष्ठी, सप्तमी इति सप्त विभक्तयः।
  • सुप् प्रत्ययाः एकविंशतिः भवन्ति।
4

प्रथमा-द्वितीया-तृतीया विभक्तयः

  • कर्तृवाच्यस्य कर्तरि प्रथमा विभक्तिः।
  • कर्मवाच्यस्य कर्मणि अपि प्रथमा विभक्तिः।
  • शब्दस्य अर्थ, लिङ्ग, परिमाणं च प्रथमा विभक्त्या प्रकट्यते।

Get complete notes with diagrams and examples

Full Notes

Key Concepts

क्रियासिद्धौ सहायकं कारकम् इति कथ्यते। क्रियाजन्यत्वेनक्रियां स्वतन्त्रतया यः करोति सः कर्ता।क्रियासम्पादनमध्ये कर्तुः सर्वाधिकाभीष्टं कर्म भवति। अस्यक्रियासिद्धौ कर्तुः प्रमुखसहायकं करणम्। अस्य तृतीयायस्य कृते किञ्चित् दीयते अथवा यः

Frequently Asked Questions

What are the important topics in कारक और विभक्ति for CBSE Class 10 Sanskrit?
Key topics in कारक और विभक्ति include कारक-परिचयः, षट् कारकाणि, विभक्तयः तथा सुप् प्रत्ययाः, प्रथमा-द्वितीया-तृतीया विभक्तयः. Study these first, then practise questions on each for the CBSE Class 10 board exam.
How should I revise कारक और विभक्ति for the CBSE Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 130 practice questions on कारक और विभक्ति. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for कारक और विभक्ति

All CBSE Class 10 Sanskrit Revision Notes

For serious students

Get the full कारक और विभक्ति chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free