CBSE Class 9 Sanskrit — Flashcards for Quick Revision

A: संस्कृतं भारतदेशस्य सम्पत् इति उच्यते, यतः अस्मिन् भारतीयानां ज्ञानवैभवं सञ्चितम् अस्ति। एषा भाषा केवलं वाणी न, किन्तु संस्कृतेः, ज्ञानस्य, परम्परायाः च निधिः अस्ति।

A: संस्कृताध्ययनेन मनुष्यः सुसंस्कृतः भवति। तस्य विचाराः, वाणी, आचरणं च परिष्कृतं भवति।

A: भारतीयभाषाणां सम्यक् अध्ययनार्थं संस्कृतस्य ज्ञानम् अत्यावश्यकम् अस्ति। संस्कृतं अनेकभारतीयभाषाणां मूलरूपं बोधयति तथा शब्दानां अर्थग्रहणे सहायकं भवति।

A: अस्य सूत्रवाक्यस्य आशयः एषः—वास्तविकसुखस्य आधारः धर्मः, धर्मपालनस्य आधारः च अर्थः। न्यायपूर्वकम् अर्थोपार्जनं कृत्वा जनः धर्मपालनं कर्तुं शक्नोति, ततः दीर्घकालिकं सुखं लभते।

A: कौटिल्यस्य अर्थशास्त्रे वर्तते—“सुखस्य मूलं धर्मः, धर्मस्य मूलम् अर्थः।” एतत् वाक्यं जीवनस्य धर्म-अर्थ-सुखसम्बन्धं प्रतिपादयति।

A: एतेषां त्रयाणां सम्बन्धः अविच्छिन्नः अस्ति। धर्मपालनाय अर्थः साहाय्यं करोति, धर्मपालनेन च सुखं वर्धते। केवलं धनम् अपि न पर्याप्तम्, केवलं इच्छाः अपि न पर्याप्ताः; तयोः संतुलनम् आवश्यकम्।

A: मुख्यध्येयवाक्यम् — “आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः।” अस्य अर्थः यः सर्वेषु भूतेषु आत्मवत् भावेन पश्यति, सः एव पण्डितः इति।

A: भारतदेशः अनेकेषां ब्रह्मर्षीणां महात्मनां च भूमिः। तेषां चरित्राणि सम्पूर्णविश्वस्य कृते प्रेरणास्पदानि सन्ति।

A: महात्मनां चरित्रेषु भूतदया, समता, क्षमा, अहिंसा, करुणा, ऋजुता, बन्धुता इत्यादीनि जीवनमूल्यानि प्राप्यन्ते। एतानि आचरणे स्थाप्य जीवनं श्रेष्ठं भवति।