शब्दरूप सामान्य परिचय (Part 3) — Flashcards

Answer

वाक्यस्य सबसे छोटी इकाई शब्दः। शब्दे संज्ञा, सर्वनाम, विशेषणादयः अनेकाः रूपभेदाः भवन्ति। उदाहरणतः बालकः, बालकौ, बालकाः इत्यादयः शब्दरूपाणि सन्ति।…

Answer

क्रियापदों को छोड़कर वाक्य के अन्य सभी पदों को नाम कहा जाता है। एतेषु संज्ञापदानि, सर्वनामपदानि, विशेषणपदानि च भवन्ति।…

Answer

किसी व्यक्ति, वस्तु, स्थान, भाव (क्रिया) आदि का बोध कराने वाला शब्द संज्ञा शब्दः। एते शब्दाः पदरूपेण विभक्त्यन्ताः भूत्वा संस्कृतभाषायां प्रयुज्यन्ते।…

Answer

संज्ञा आदि शब्दाः त्रिषु वर्गेषु विभक्ताः— संज्ञा शब्दाः, सर्वनाम शब्दाः, संख्यावाचक शब्दाः। अनेन भेदेन पदरूपाणां प्रयोगः सुस्पष्टः भवति।…

Answer

संज्ञा, सर्वनाम आदि शब्दानां प्रथमा, द्वितीया आदि विभक्तयः योजयित्वा यत् रूपं निर्मीयते, तत् पदम् अथवा शब्दरूपम्। संस्कृतभाषायां प्रयोगाय शब्दाः पदरूपेण भवन्ति।…

Answer

सात विभक्तियों के तीनों वचनों में बनने वाले रूपों के लिए पाणिनि द्वारा कल्पित विभक्ति-प्रत्ययाः सुप् कहलन्ति। एते प्रत्ययाः शब्दैः सह युज्यन्ते च अनेक रूपाणि निर्मान्ति।…

Answer

संज्ञा शब्दों में सात विभक्तियाँ जुड़ती हैं। ताः प्रथमा, द्वितीया, तृतीया, चतुर्थी, पञ्चमी, षष्ठी, सप्तमी इति।…

Answer

प्रथमा विभक्ति के सुप् प्रत्ययाः— एकवचनः सु (स् = :), द्विवचनः औ, बहुवचनः जस् (अस्)।…