ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી — Syllabus
Gujarat Board · Class 10 · Gujarati
What ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી covers in Gujarat Board Class 10 Gujarati: 4 topics, for the 2026-27 session.
Interactive on Super Tutor
Studying ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.
Free trial, no card needed.
Topics in ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
લેખક, સાહિત્યપ્રકાર અને સમય
- કૃષ્ણલાલ જેઠાલાલ શ્રીધરાણીનો જન્મ ૧૬-૦૯-૧૯૧૧ના રોજ ભાવનગર જિલ્લાના ઉમરાળા ગામે થયો હતો. તેમનું અવસાન ૨૩-૦૭-૧૯૬૦ના રોજ થયું હતું.
- તેમણે દક્ષિણામૂર્તિ, ગુજરાત વિદ્યાપીઠ અને શાંતિનિકેતનમાં કેળવણી લીધી હતી. તેમને રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એનાયત થયો હતો.
- ‘કોડિયાં’ અને ‘પુનરપિ’ કાવ્યસંગ્રહો છે; ‘વડલો’, ‘મોરનાં ઈંડાં’ અને ‘પિયોગોરી’ તેમનાં જાણીતાં નાટકો છે. ‘ઈન્સાન મિટા દૂંગા’ આઠ વાર્તાઓ ધરાવતો વાર્તાસંગ્રહ છે.
ઘટનાક્રમ અને મુખ્ય પાત્રો
- દીપક સર અમલ દેરાસરી અને મેનાનો આઠ વર્ષનો પુત્ર છે. તેની બહેન ઊર્મિ નવ વર્ષની છે.
- દીપક અગાશી પર રાષ્ટ્રધ્વજ ચડાવવા જાય છે. પિતા જોઈ જશે એવી બીકે ઉતાવળ કરતાં તે પડી જાય છે અને તેના માથામાં ઊંડો ઘા થાય છે.
- દીપકને ચાર ડિગ્રી તાવ છે. ડૉક્ટર તેની સારવાર કરે છે, છતાં તેની સ્થિતિ ગંભીર બનતી જાય છે.
પાત્રચિત્રણ અને મુખ્ય વિચારો
- દીપક ઘાયલ હોવા છતાં રાષ્ટ્રધ્વજને ભૂલતો નથી. ઊર્મિને તે તેના પર કોઈ વાંક નથી એમ કહી આશ્વાસન આપે છે અને સુંદરને છોડાવવા પિતાને વિનંતી કરે છે. તેનો દેશપ્રેમ અને મિત્ર પ્રત્યેની લાગણી બંને દેખાય છે.
- સર અમલ અંગ્રેજ સરકારના અધિકારી છે અને મળેલા ખિતાબથી રાજી છે. શરૂઆતમાં તેઓ દીપકના રાષ્ટ્રપ્રેમથી નારાજ થાય છે. પુત્રના મૃત્યુ પછી ખિતાબખત તોડીને સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામમાં જોડાવાનો નિર્ણય કરે છે.
- મેના દીપકની સંભાળ રાખે છે અને તેની ગંભીર સ્થિતિથી વ્યથિત છે. પિતાની દબાવેલી લાગણી સામે તેની માતૃત્વની પીડા સીધી વ્યક્ત થાય છે.
પ્રતીકો, સંવાદ અને ભાષાકળા
- ‘ઝબક જ્યોત’ શીર્ષકમાં દીપકના જીવનની બુઝાતી જ્યોત અને પિતામાં પ્રગટતી દેશપ્રેમની જ્યોત — બંને અર્થ સૂચવાય છે.
- દીવાલો પર ગવર્નરો અને વાઈસરૉયોની છબીઓ છે. પશ્ચિમની દીવાલ પર મહારાણી વિક્ટોરિયાનો ઝભ્ભો ઉપાડીને ચાલતા રાજાઓનું તૈલચિત્ર છે અને તેની નીચે નાઈટહૂડનો ઈલકાબખત મઢેલો છે. આ ગોઠવણી સર અમલના શરૂઆતના અંગ્રેજ સર
- દીપક કહે છે: ‘રાષ્ટ્રધ્વજને હું કેમ ભૂલું, બાપુ ? આંખો બંધ કરું છું, ત્યારે જાણે આખું આકાશ સફેદ, લીલા અને કેસરી પટ્ટામાં વહેંચાઈ જાય છે અને અંદર તારલાઓનો રેંટિયો પુરાય છે.’ ધ્યાન આપો: તેની કલ્પનામાં ર
Key Concepts
Central concept: દીપકનું રાષ્ટ્રધ્વજ પ્રત્યેનું સમર્પણ તેના મૃત્યુ પછી પિતા સર અમલમાં દેશપ્રેમની જ્યોત જગાવે છે.
Work through every topic in ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી with notes and quizzes
Start This ChapterFrequently Asked Questions
What are the important topics in ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
How should I revise ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
For serious students
Get the full ઝબક જ્યોત - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.