શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત — Syllabus
Gujarat Board · Class 10 · Gujarati
શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત topics: સહકારી ચળવળનો પાયો અને મુખ્ય ભૂમિકાઓ, ત્રિભુવનદાસ પટેલ: સ્વપ્નદૃષ્ટા અને, ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન: અભ્યાસથી અમૂલ સુધી.
Interactive on Super Tutor
Studying શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.
Free trial, no card needed.
Topics in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત
સહકારી ચળવળનો પાયો અને મુખ્ય ભૂમિકાઓ
- પોલસન કંપની ખેડૂતો પાસેથી ઓછા ભાવે દૂધ ખરીદીને મુંબઈમાં ઊંચા ભાવે વેચતી હતી. તેનાથી ત્રાસેલા ખેડૂતોએ સહકારનો માર્ગ અપનાવ્યો.
- ૧૯૪૦માં ખેડા જિલ્લાના ખેડૂતોએ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ સહકારી મંડળીની સ્થાપના કરી.
- સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ વિચારબીજ વાવનાર, ત્રિભુવનદાસ પટેલ અમૂલ ડેરીના સ્વપ્નદૃષ્ટા અને ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન એ સ્વપ્નને સાકાર કરનાર શિલ્પી હતા.
ત્રિભુવનદાસ પટેલ: સ્વપ્નદૃષ્ટા અને સેવામૂર્તિ
- ત્રિભુવનદાસ પટેલનો જન્મ ૨૨-૧૦-૧૯૦૩ના રોજ આણંદમાં થયો. તેમના પિતા કીશીભાઈ પટેલ હતા.
- કિશોરાવસ્થામાં તેમણે મિત્રો સમક્ષ ‘સહકાર’ વિષય પર નિબંધ વાંચ્યો હતો. આ પ્રસંગ સહકાર પ્રત્યેનો તેમનો પ્રારંભિક રસ દર્શાવે છે.
- ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેઓ ગાંધીજી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના વિચારોથી પ્રભાવિત થઈ આઝાદીની ચળવળમાં જોડાયા.
ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન: અભ્યાસથી અમૂલ સુધી
- કુરિયનનો જન્મ ૨૬-૧૦-૧૯૨૧ના રોજ કેરાલાના કેલિકટમાં સિરિયન ખ્રિસ્તી પરિવારમાં થયો. તેમના પિતા પુથેનપરક્કલ કુરિયન સિવિલ સર્જન હતા.
- ચાર ભાઈ-બહેનોમાં કુરિયન ત્રીજું સંતાન હતા. કૉલેજમાં પ્રવેશ સમયે તેમની ઉંમર માત્ર ચૌદ વર્ષ હતી.
- તેમણે લોયોલા કૉલેજ, મદ્રાસમાંથી ભૌતિકશાસ્ત્રમાં બી.એમ.સી. અને ગ્વીન્દી કૉલેજ ઑફ ઍન્જિનિયરિંગમાંથી ઈજનેરની પદવી મેળવી.
કુરિયનનું કાર્ય, નેતૃત્વ અને સેવા
- કુરિયને ભેંસના દૂધમાંથી ગુણવત્તાયુક્ત દૂધનો પાવડર બનાવવામાં સફળતા મેળવી.
- તેમણે આણંદની સહકારી પદ્ધતિના આધારે દૂધ એકત્રીકરણની ‘ઑપરેશન ફ્લડ’ યોજના આગળ વધારી. તેઓ તેના શિલ્પી તરીકે ઓળખાય છે.
- ત્રિભુવનદાસ પટેલ અને અન્ય સહયોગીઓની મદદથી કુરિયને નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બૉર્ડની સ્થાપના કરી, જેથી આણંદ જેવી સહકારી મંડળીઓ અન્ય સ્થળોએ વિકસી શકે.
Key Concepts
Central concept: સહકાર, સંગઠન અને સેવાથી દૂધ ઉત્પાદકોને સશક્ત બનાવવામાં ત્રિભુવનદાસ પટેલ અને ડૉ. વર્ગસિ કુરિયનનો ફાળો
Work through every topic in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત with notes and quizzes
Start This ChapterFrequently Asked Questions
What are the important topics in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
How should I revise શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
For serious students
Get the full શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.