Skip to main content
Chapter 9 of 24
Syllabus

શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત — Syllabus

Gujarat Board · Class 10 · Gujarati

શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત topics: સહકારી ચળવળનો પાયો અને મુખ્ય ભૂમિકાઓ, ત્રિભુવનદાસ પટેલ: સ્વપ્નદૃષ્ટા અને, ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન: અભ્યાસથી અમૂલ સુધી.

60 questions31 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.

Free trial, no card needed.

4 Topics · Gujarat Board Class 10 Gujarati · 2026-27

Topics in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત

1

સહકારી ચળવળનો પાયો અને મુખ્ય ભૂમિકાઓ

  • પોલસન કંપની ખેડૂતો પાસેથી ઓછા ભાવે દૂધ ખરીદીને મુંબઈમાં ઊંચા ભાવે વેચતી હતી. તેનાથી ત્રાસેલા ખેડૂતોએ સહકારનો માર્ગ અપનાવ્યો.
  • ૧૯૪૦માં ખેડા જિલ્લાના ખેડૂતોએ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ સહકારી મંડળીની સ્થાપના કરી.
  • સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ વિચારબીજ વાવનાર, ત્રિભુવનદાસ પટેલ અમૂલ ડેરીના સ્વપ્નદૃષ્ટા અને ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન એ સ્વપ્નને સાકાર કરનાર શિલ્પી હતા.
2

ત્રિભુવનદાસ પટેલ: સ્વપ્નદૃષ્ટા અને સેવામૂર્તિ

  • ત્રિભુવનદાસ પટેલનો જન્મ ૨૨-૧૦-૧૯૦૩ના રોજ આણંદમાં થયો. તેમના પિતા કીશીભાઈ પટેલ હતા.
  • કિશોરાવસ્થામાં તેમણે મિત્રો સમક્ષ ‘સહકાર’ વિષય પર નિબંધ વાંચ્યો હતો. આ પ્રસંગ સહકાર પ્રત્યેનો તેમનો પ્રારંભિક રસ દર્શાવે છે.
  • ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેઓ ગાંધીજી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના વિચારોથી પ્રભાવિત થઈ આઝાદીની ચળવળમાં જોડાયા.
3

ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન: અભ્યાસથી અમૂલ સુધી

  • કુરિયનનો જન્મ ૨૬-૧૦-૧૯૨૧ના રોજ કેરાલાના કેલિકટમાં સિરિયન ખ્રિસ્તી પરિવારમાં થયો. તેમના પિતા પુથેનપરક્કલ કુરિયન સિવિલ સર્જન હતા.
  • ચાર ભાઈ-બહેનોમાં કુરિયન ત્રીજું સંતાન હતા. કૉલેજમાં પ્રવેશ સમયે તેમની ઉંમર માત્ર ચૌદ વર્ષ હતી.
  • તેમણે લોયોલા કૉલેજ, મદ્રાસમાંથી ભૌતિકશાસ્ત્રમાં બી.એમ.સી. અને ગ્વીન્દી કૉલેજ ઑફ ઍન્જિનિયરિંગમાંથી ઈજનેરની પદવી મેળવી.
4

કુરિયનનું કાર્ય, નેતૃત્વ અને સેવા

  • કુરિયને ભેંસના દૂધમાંથી ગુણવત્તાયુક્ત દૂધનો પાવડર બનાવવામાં સફળતા મેળવી.
  • તેમણે આણંદની સહકારી પદ્ધતિના આધારે દૂધ એકત્રીકરણની ‘ઑપરેશન ફ્લડ’ યોજના આગળ વધારી. તેઓ તેના શિલ્પી તરીકે ઓળખાય છે.
  • ત્રિભુવનદાસ પટેલ અને અન્ય સહયોગીઓની મદદથી કુરિયને નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બૉર્ડની સ્થાપના કરી, જેથી આણંદ જેવી સહકારી મંડળીઓ અન્ય સ્થળોએ વિકસી શકે.

Key Concepts

Central concept: સહકાર, સંગઠન અને સેવાથી દૂધ ઉત્પાદકોને સશક્ત બનાવવામાં ત્રિભુવનદાસ પટેલ અને ડૉ. વર્ગસિ કુરિયનનો ફાળો

ત્રણ વ્યક્તિઓની અલગ ભૂમિકાત્રિભુવનદાસ પટેલનું જીવન અને કાર્યખેડૂતોની સમસ્યા અને સહકારી ઉપાયડૉ. વર્ગસિ કુરિયનનું જીવન અને વ્યક્તિત્વઅમૂલનો વિકાસ અને સંસ્થાઓપ્રસંગો અને તેમાંથી સમજાતા ગુણભાષા અને સાહિત્યિક અભિવ્યક્તિમુખ્ય શબ્દો અને વિરોધી શબ્દો

Work through every topic in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત with notes and quizzes

Start This Chapter

Frequently Asked Questions

What are the important topics in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
Key topics in શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત include સહકારી ચળવળનો પાયો અને મુખ્ય ભૂમિકાઓ, ત્રિભુવનદાસ પટેલ: સ્વપ્નદૃષ્ટા અને સેવામૂર્તિ, ડૉ. વર્ગસિ કુરિયન: અભ્યાસથી અમૂલ સુધી, કુરિયનનું કાર્ય, નેતૃત્વ અને સેવા. Study these first, then practise questions on each for the Gujarat Board Class 10 board exam.
How should I revise શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 60 practice questions on શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતાઓ - સંકલિત chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.