Skip to main content
Chapter 22 of 24
Syllabus

પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર — Syllabus

Gujarat Board · Class 10 · Gujarati

What પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર covers in Gujarat Board Class 10 Gujarati: 4 topics, for the 2026-27 session.

57 questions31 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.

Free trial, no card needed.

4 Topics · Gujarat Board Class 10 Gujarati · 2026-27

Topics in પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર

1

લેખક અને કૃતિ

  • રવીન્દ્રનાથ ટાગોર મૂળ બંગાળી લેખક છે. તેમનો જન્મ 07-05-1861ના રોજ થયો અને અવસાન 07-08-1941ના રોજ થયું.
  • તેમની ઉત્તમ વાર્તાઓમાં ‘પોસ્ટમાસ્ટર’, ‘કાબુલીવાલા’, ‘દીદી’, ‘નષ્ટનીડ’ અને ‘ક્ષુધિત પાષાણ’નો સમાવેશ થાય છે.
  • ‘ઘરે બાહિરે’ અને ‘ગોરા’ તેમની વિશ્વવિખ્યાત નવલકથાઓ છે. ‘માનસી’, ‘ચિત્રા’, ‘ચૈતાલી’ અને ‘બલાકા’ તેમના ઉત્તમ કાવ્યસંગ્રહો છે.
2

ઘટનાક્રમ અને પાત્રસંબંધ

  • બલાઈની માતાનું અવસાન થયું ત્યારે તે ધાવણો હતો. તેના પિતા, એટલે નિવેદકના મોટાભાઈ, શોક ભૂલવા એન્જિનિયરિંગના અભ્યાસ અર્થે વિલાયત ગયા.
  • બલાઈ નિઃસંતાન કાકા-કાકીના ઘરમાં કાકીના ખોળામાં ઊછર્યો. વાર્તામાં ‘હું’ કહીને વાત કરનાર બલાઈનો કાકો છે; તે બલાઈના પિતાથી અલગ પાત્ર છે.
  • બલાઈને બગીચાના રસ્તાની વચ્ચે શીમળાનો અંકુર દેખાયો. તે રોજ તેને પાણી પાતો અને તેનો વિકાસ જોતો.
3

બલાઈનો પ્રકૃતિપ્રેમ અને વાર્તાનો ભાવ

  • બલાઈને ઘાસ, નાની લતાઓ, ફૂલો અને વૃક્ષો સાથે ઊંડો હૃદયસંબંધ છે. પહાડના ઢોળાવ પરનું ઘાસ જોઈ તે આનંદથી તેમાં ગબડે છે.
  • કોઈ ફૂલ તોડે કે છોકરાઓ ઝાડ પર પથ્થર ફેંકે ત્યારે બલાઈને દુઃખ થાય છે. તે ઘણી વાર પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરી શકતો નથી.
  • મજૂરો ઘાસ કાપવા આવે ત્યારે ઘાસમાં ઊગેલી નાની વનસ્પતિ પણ કપાઈ જશે એ વિચારે બલાઈ દુઃખી થાય છે. તે કાકીને કહે છે, “પેલા મજૂરોને કહો ને, મારાં આ વૃક્ષો ન કાપે!”
4

ભાષા, અભિવ્યક્તિ અને ઉત્તરલેખન

  • કાકા શીમળાના વૃક્ષ માટે ‘નિર્લજ્જ’ અને ‘મૂઢ’ જેવા માનવસ્વભાવ દર્શાવતા શબ્દો વાપરે છે. આ શબ્દો કાકાનો અણગમો વ્યક્ત કરે છે અને બલાઈના વૃક્ષપ્રેમ સાથે વિરોધ ઊભો કરે છે.
  • કાકાને રસ્તાની વચ્ચે ઊગેલું વૃક્ષ અડચણરૂપ લાગે છે; બલાઈને એ જ વૃક્ષ પ્રિય મિત્ર લાગે છે. આ બે દૃષ્ટિકોણો વાર્તાનો મુખ્ય વિરોધાભાસ છે.
  • ફોટોગ્રાફની માગણી અને વૃક્ષ કપાઈ ગયાનું કાકાનું ટૂંકું ઉત્તર અંતને વધુ કરુણ બનાવે છે. કાકીનાં ડૂસકાં તેમની લાગણીની તીવ્રતા દર્શાવે છે.

Key Concepts

Central concept: બલાઈનો પ્રકૃતિપ્રેમ અને શીમળાના વૃક્ષ સાથેનો તેનો હૃદયસંબંધ

લેખક અને કૃતિબલાઈ અને તેનો પરિવારબલાઈનો પ્રકૃતિપ્રેમશીમળાનું વૃક્ષકાકી અને કાકાનો વિરોધાભાસવિદાય, પત્ર અને અંતવાર્તાની અભિવ્યક્તિશબ્દસમજૂતી અને અભિવ્યક્તિ

Work through every topic in પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર with notes and quizzes

Start This Chapter

Frequently Asked Questions

What are the important topics in પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
Key topics in પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર include લેખક અને કૃતિ, ઘટનાક્રમ અને પાત્રસંબંધ, બલાઈનો પ્રકૃતિપ્રેમ અને વાર્તાનો ભાવ, ભાષા, અભિવ્યક્તિ અને ઉત્તરલેખન. Study these first, then practise questions on each for the Gujarat Board Class 10 board exam.
How should I revise પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 57 practice questions on પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full પ્રાણનો મિત્ર - રવીન્દ્રનાથ ટાગોર chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.