જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક — Syllabus
Gujarat Board · Class 10 · Gujarati
What જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક covers in Gujarat Board Class 10 Gujarati: 4 topics, for the 2026-27 session.
Interactive on Super Tutor
Studying જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.
Free trial, no card needed.
Topics in જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક
કવિ અને કાવ્યનો પરિચય
- કવિનું પૂરું નામ કરસનદાસ નરસિંહભાઈ માણેક છે. તેમનો જન્મ ૨૮-૧૧-૧૯૦૧ના રોજ કરાંચીમાં થયો હતો અને અવસાન ૧૮-૦૧-૧૯૭૮ના રોજ થયું હતું. તેઓ જામનગર જિલ્લાના હડિયાણાના વતની હતા.
- ‘જીવન અંજલિ થાજો’ પ્રાર્થનાકાવ્ય છે. તે ‘હરિનાં લોચનિયાં’ માંથી લેવામાં આવ્યું છે.
- ‘હરિનાં લોચનિયાં’ અને ‘લાક્ષાગૃહ’ તેમની જાણીતી રચનાઓ છે. ‘આલબેલ’, ‘મહોબતને માંડવે’, ‘વૈશંપાયનની વાણી’ અને ‘મધ્યાહ્ન’ તેમના કાવ્યસંગ્રહ છે.
ધ્રુવપંક્તિ, પરોપકાર અને સત્ય
- કાવ્યની શરૂઆત કરસનદાસ માણેકની પંક્તિઓથી થાય છે: ‘જીવન અંજલિ થાજો, મારું જીવન અંજલિ થાજો !’ ‘મારું જીવન અંજલિ થાજો !’ દરેક કડી પછી ફરી આવે છે. આ પુનરાવર્તન જીવનસમર્પણની ઇચ્છાને ભારપૂર્વક વ્યક્ત કરે છે
- પ્રથમ કડીમાં કરસનદાસ માણેક કહે છે: ‘ભૂખ્યાં કાજે ભોજન બનજો, તરસ્યાંનું જળ થાજો; દીન-દુઃખિયાનાં આંસુ લો'તાં અંતર કદી ન ધરાજો !’ ભૂખ્યા અને તરસ્યાની જરૂરિયાત પૂરી કરવાની તથા દુઃખીનાં આંસુ લૂછતાં કદી સં
- બીજી કડીમાં કરસનદાસ માણેક કહે છે: ‘સતની કાંટાળી કેડી પર પુષ્પ બની પથરાજો; ઝેર જગતનાં જીરવી જીરવી અમૃત ઉરનાં પાજો !’ સત્યનો માર્ગ કઠણ હોવા છતાં કવિ તેના પર પુષ્પ બની પથરાવા અને જગતનું ઝેર સહન કરીને પો
ભક્તિ અને મુશ્કેલીઓમાં શ્રદ્ધા
- ત્રીજી કડીમાં કરસનદાસ માણેક કહે છે: ‘વણથાક્યાં ચરણો મારાં નિત તારી સમીપે ધાજો; હૈયાનાં પ્રત્યેક સ્પન્દને તારું નામ રટાજો !’ કવિના પગ ઈશ્વરની નજીક પહોંચવા માટે થાક્યા વિના દોડે અને હૃદયના દરેક સ્પંદન
- ચોથી કડીમાં કરસનદાસ માણેક કહે છે: ‘વમળોની વચ્ચે નૈયા મુજ હાલકડોલક થાજો; શ્રદ્ધા કેરો દીપક મારો નવ કદીયે ઓલવાજો !’ જીવનની નાવ મુશ્કેલીઓમાં ડોલે તો પણ શ્રદ્ધા ન ઓલવાય એવી કવિની ઇચ્છા છે.
- ‘નૈયા’ જીવનનું અને ‘વમળો’ મુશ્કેલીઓનું ચિત્ર ઊભું કરે છે. ‘શ્રદ્ધાનો દીપક’ પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં પણ વિશ્વાસ ટકાવી રાખવાની ભાવના દર્શાવે છે.
કાવ્યભાષા અને અભિવ્યક્તિ
- ‘થાજો’, ‘ધરાજો’, ‘પથરાજો’, ‘પાજો’, ‘રટાજો’ અને ‘ઓલવાજો’ જેવાં આજ્ઞાર્થરૂપોથી કવિ પોતાનો દૃઢ સંકલ્પ રજૂ કરે છે. અહીં કવિ પોતાને જ આજ્ઞા કરે છે, ઈશ્વરને કે અન્ય વ્યક્તિને નહીં.
- ‘કાંટાળી કેડી’, ‘પુષ્પ બની’, ‘ઝેર’ અને ‘અમૃત’થી વિચાર ચિત્રરૂપ બને છે. શબ્દોનો માત્ર સીધો અર્થ નહીં, તેમની પાછળની ભાવના પણ જુઓ.
- ‘કાજે’, ‘જળ’, ‘પુષ્પ’, ‘ઉર’, ‘સ્પન્દન’, ‘મુજ’, ‘શ્રદ્ધા કેરો’ અને ‘નવ’ જેવા પદ્યશૈલીના શબ્દો ગદ્યમાં ઓછા વપરાય છે. તેમની જગ્યાએ અનુક્રમે ‘માટે’, ‘પાણી’, ‘ફૂલ’, ‘હૃદય’, ‘કંપ’, ‘મારી’, ‘શ્રદ્ધાનો’ અને ‘
Key Concepts
Central concept: પોતાનું જીવન પરોપકાર, સત્ય, ભક્તિ અને અડગ શ્રદ્ધા દ્વારા અંજલિરૂપ બનાવવાની કવિની પ્રાર્થના
Work through every topic in જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક with notes and quizzes
Start This ChapterFrequently Asked Questions
What are the important topics in જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક for Gujarat Board Class 10 Gujarati?
How should I revise જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક for the Gujarat Board Class 10 board exam?
Sources & Official References
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
For serious students
Get the full જીવન અંજલિ થાજો - કરસનદાસ માણેક chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for Gujarat Board Class 10 Gujarati. Free to start, no card needed.