कारक और विभक्ति (Part 3) — Chapter Summary

क्रियासिद्धौ सहायकं कारकम् इति कथ्यते। क्रियाजन्यत्वेन

क्रियासिद्धौ सहायकं कारकम् इति कथ्यते। क्रियाजन्यत्वेन वा क्रियापरिसम्पादनसाहाय्येन वा कारकत्वं बोध्यते।

क्रियां स्वतन्त्रतया यः करोति सः कर्ता।

क्रियां स्वतन्त्रतया यः करोति सः कर्ता। अस्य प्रथमा विभक्तिः भवति। उदाहरणे ययातिः, गिरीशः च कर्तृपदौ।

क्रियासम्पादनमध्ये कर्तुः सर्वाधिकाभीष्टं कर्म भवति। अस्य

क्रियासम्पादनमध्ये कर्तुः सर्वाधिकाभीष्टं कर्म भवति। अस्य द्वितीया विभक्तिः। उदाहरणे धनं, पुस्तकम्, ग्रन्थः च कर्मरूपेण दृश्यन्ते।

क्रियासिद्धौ कर्तुः प्रमुखसहायकं करणम्। अस्य तृतीया

क्रियासिद्धौ कर्तुः प्रमुखसहायकं करणम्। अस्य तृतीया विभक्तिः। हस्तेन, जलेन, कलमेन इत्यादीनि करणपदानि।

यस्य कृते किञ्चित् दीयते अथवा यः

यस्य कृते किञ्चित् दीयते अथवा यः लाभार्थी भवति सः सम्प्रदानः। अस्य चतुर्थी विभक्तिः। मित्राय, याचकेभ्यः, बालकाय इत्यादीनि उदाहरणानि।