Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 21 of 36
Syllabus

अव्यय (Part 3) — Syllabus

CBSE · Class 10 · Sanskrit

What अव्यय (Part 3) covers in CBSE Class 10 Sanskrit: 4 topics, for the 2026-27 session. Part of the CBSE Class 10 Sanskrit syllabus.

123 questions32 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying अव्यय? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for syllabus and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

4 Topics · CBSE Class 10 Sanskrit · 2026-27

Topics in अव्यय

1

अव्ययस्य परिभाषा

  • अव्यय वे शब्दाः सन्ति ये सर्वदा एकरूपाः एव तिष्ठन्ति।
  • एतेषु विभक्ति, वचन, लिङ्ग इत्यादीनां कारणेन रूपान्तरं न भवति।
  • अव्ययस्य श्लोकः स्मरणीयः — सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु, सर्वासु च विभक्तिषु । वचनेषु च सर्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम् ॥
2

अव्यय के प्रमुख प्रकार और अर्थ

  • अव्यय-पदों के अनेक सामान्य प्रयोग मिलते हैं।
  • अथवा का अर्थ या है।
  • अपि का अर्थ भी है।
3

उदाहरण-वाक्य और प्रयोग

  • कच्छपः शनैः शनैः चलति। — शनैः शनैः का अर्थ धीरे-धीरे है।
  • अचिरं गृहं गच्छ। — अचिरम् का अर्थ शीघ्र ही है।
  • अहं श्वः वाराणसीं गमिष्यामि। — श्वः का अर्थ आने वाला कल है।
4

सहसम्बन्धी अव्यय-युग्मानि

  • यद्यपि-तथापि
  • यथा-तथा
  • यदि-तर्हि

Key Concepts

Central concept: अव्यय वे संस्कृतशब्दाः ये विभक्तेः, वचनस्य, लिङ्गस्य च आधारेण सर्वदा अपरिवर्तिताः भवन्ति

अव्ययस्य परिभाषाअव्यय-भेदाःअव्यय-समूहाःअर्थभेदाःप्रयोगवाक्यानिविशेषस्मरणीयाः सूचनाःअलम्-प्रयोगः

Work through every topic in अव्यय with notes and quizzes

Start This Chapter

Frequently Asked Questions

What are the important topics in अव्यय for CBSE Class 10 Sanskrit?
Key topics in अव्यय include अव्ययस्य परिभाषा, अव्यय के प्रमुख प्रकार और अर्थ, उदाहरण-वाक्य और प्रयोग, सहसम्बन्धी अव्यय-युग्मानि. Study these first, then practise questions on each for the CBSE Class 10 board exam.
How should I revise अव्यय for the CBSE Class 10 board exam?
Learn the core ideas first, then work through the 123 practice questions on अव्यय. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for अव्यय

All CBSE Class 10 Sanskrit Syllabus

For serious students

Get the full अव्यय chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free