Skip to main content
Chapter 7 of 16
NCERT Solutions

मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा

CBSE · Class 8 · Sanskrit-Book (दीपकम्)

NCERT Solutions for मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्).

79 questions30 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

1,000+ Class 8 students started this chapter today

8 Questions Solved · 1 Section

4 worked solutions below. Unlock all 8 free in Super Tutor

अभ्यासात् जायते सिद्धि:

1अध: प्रदत्तानां प्रश्नानां एकपदेन उत्तरं लिखत —
(क) सुन्दरसुरभाषा कस्य वचनातीता ?
(ख) संस्कृतभाषा कुत्र विजयते ?
(ग) संस्कृतभाषा कस्य आशा ?
(घ) संस्कृते कति रसाः सन्ति ?
(ङ) कस्याः ध्वनिश्रवणेन सुखं वर्धते ?
Show solution
(क) सुन्दरसुरभाषा मातुः (तव) वचनातीता अस्ति।

उत्तरम् — तव (मातुः पोषणक्षमता वचनातीता)

(ख) संस्कृतभाषा धरायाम् विजयते।

(ग) संस्कृतभाषा पौराणिक-सामान्यजनानाम् जीवनस्य आशा अस्ति।

(घ) संस्कृते नव रसाः सन्ति।

(ङ) संस्कृतभाषायाः (श्रुतिसुखनिनदस्य) ध्वनिश्रवणेन सुखं वर्धते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2अध: प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत —
(क) संस्कृतभाषा केषां जीवनस्य आशा अस्ति ?
(ख) केषां विचाराः जनान् अभिप्रेरयन्ति ?
(ग) कैः रसैः समृद्धा साहित्यपरम्परा विराजते ?
(घ) संस्कृतभाषा केषु शास्त्रेषु विहरति ?
(ङ) संस्कृतभाषायाः कानि कानि सम्बोधनपदानि अत्र प्रयुक्तानि ?
Show solution
(क) संस्कृतभाषा पौराणिक-सामान्यजनानाम् जीवनस्य आशा अस्ति।

(ख) वेदव्यास-वाल्मीकि-मुनीनां तथा कालिदास-बाण-आदि-कवीनाम् विचाराः जनान् अभिप्रेरयन्ति।

(ग) नवरसैः समृद्धा साहित्यपरम्परा विराजते। (नवरस-रुचिरालङ्कृतिधारा संस्कृतसाहित्यपरम्परा विराजते।)

(घ) संस्कृतभाषा वैद्य-व्योम-शास्त्रादि-विविधेषु शास्त्रेषु विहरति।

(ङ) संस्कृतभाषायाः अत्र प्रयुक्तानि सम्बोधनपदानि — मातः, अयि मातः इति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3रेखाङ्कितपदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत —
(क) मुनिगणाः संस्कृतभाषायाः विकासं कृतवन्तः ।
(ख) सामान्यजनानां जीवनं काव्यैः प्रभावितम् अस्ति ।
(ग) कवयः अपि उपादेयानि काव्यानि रचितवन्तः ।
(घ) संस्कृतभाषा पृथिव्यां विहरति ।
(ङ) संस्कृतभाषा विविधभाषाः परिपोषयति ।
(च) वेद-वेदाङ्गादीनि गभीराणि शास्त्राणि सन्ति ।
Show solution
(क) रेखाङ्कितपदम् — मुनिगणाः
प्रश्नः — के संस्कृतभाषायाः विकासं कृतवन्तः ?

(ख) रेखाङ्कितपदम् — काव्यैः
प्रश्नः — सामान्यजनानां जीवनं कैः प्रभावितम् अस्ति ?

(ग) रेखाङ्कितपदम् — उपादेयानि
प्रश्नः — कवयः अपि कीदृशानि काव्यानि रचितवन्तः ?

(घ) रेखाङ्कितपदम् — पृथिव्यां
प्रश्नः — संस्कृतभाषा कुत्र विहरति ?

(ङ) रेखाङ्कितपदम् — विविधभाषाः
प्रश्नः — संस्कृतभाषा काः परिपोषयति ?

(च) रेखाङ्कितपदम् — गभीराणि
प्रश्नः — वेद-वेदाङ्गादीनि कीदृशानि शास्त्राणि सन्ति ?

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4अध: प्रदत्तानां पदानाम् उदाहरणानुसारं विभक्ति वचनं च लिखत —
यथा – मातः → सम्बोधनम्, एकवचनम्
तव, मञ्जूषा, संस्कृतिः, जनानाम्, जीवनस्य, धरायाम्, शास्त्रेषु
Show solution
| पदम् | विभक्तिः | वचनम् |
|---|---|---|
| यथा – मातः | सम्बोधनम् | एकवचनम् |
| तव | षष्ठी | एकवचनम् |
| मञ्जूषा | प्रथमा | एकवचनम् |
| संस्कृतिः | प्रथमा | एकवचनम् |
| जनानाम् | षष्ठी | बहुवचनम् |
| जीवनस्य | षष्ठी | एकवचनम् |
| धरायाम् | सप्तमी | एकवचनम् |
| शास्त्रेषु | सप्तमी | बहुवचनम् |

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

5अधोलिखितानां पदांशानां यथायोग्यं मेलनं कुरुत —
(क) अयि मातस्तव पोषणक्षमता
(ख) वेदव्यास-वाल्मीकि-मुनीनां
(ग) पौराणिक-सामान्यजनानाम्
(घ) श्रुतिसुखनिनदे सकलप्रमोदे
(ङ) वैद्यव्योम-शास्त्रादिविहारा
6उदाहरणानुसारम् अध: प्रदत्तानां पदानाम् एकपदेन अर्थं लिखत —
यथा, देवस्य आलयः = देवालयः
(क) सुराणां भाषा =
(ख) सुन्दरी सुरभाषा =
(ग) नवरसैः रुचिरा =
(घ) पोषणस्य क्षमता =
(ङ) मञ्जुला भाषा =
7पेटिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूर्यत —
पेटिका: कालिदासबाणादि, आशा, संस्कृतिः, विजयते, मम, वेदविषय, मञ्जुलमञ्जूषा, सकलप्रमोदे
(क) अयि मातः तव पोषणक्षमता ___ वचनातीता ।
(ख) वेदव्यास-वाल्मीकि-मुनीनां ___ कवीनाम् ।
(ग) पौराणिक-सामान्य-जनानां जीवनस्य ___ ।
(घ) श्रुतिसुखनिनदे स्मृतिहितवरदे सरसविनोदे ___ ।
(ङ) गति-मति-प्रेरक-काव्य-विशारदे, तव एषा सुन्दरसुरभाषा ।
(च) नवरस-रुचिरालङ्कृतिधारा ___ वेदान्तविचारा ।
(छ) वैद्य-व्योम-शास्त्रादि-विहारा ___ धरायाम्, सुन्दरसुरभाषा ।
8अधोलिखितविकल्पेषु प्रसङ्गानुसारम् अर्थं चिनुत —
(क) 'मञ्जुलमञ्जूषा' इत्यस्य अर्थः कः?
(i) कठोरभाषा (ii) शोचनीया भाषा (iii) मनोहररूपेण संकलिता (iv) सामान्यभाषा

(ख) सुन्दरसुरभाषा केषां जीवनस्य आशा उच्यते?
(i) केवलं कवीनाम् (ii) बालकानाम् (iii) पौराणिक-सामान्यजनानाम् (iv) छात्राणाम्

(ग) सुन्दरसुरभाषा कुत्र विजयते?
(i) आकाशे (ii) जलधौ (iii) धरायाम् (iv) पवने

(घ) सुन्दरसुरभाषायां किं नास्ति?
(i) शास्त्रज्ञानम् (ii) संस्कृतिः (iii) वेदान्तचिन्तनम् (iv) अशुद्धिः

(ङ) कविः सुन्दरसुरभाषां केन पदेन सम्बोधयति?
(i) पितः (ii) मातः (iii) भ्रातः (iv) दातः

4 more solved questions in मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 8 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
Understand the core concepts first, then work through the 79 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा (CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्).