Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 8 of 16
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
NCERT Solutions

पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्

CBSE · Class 8 · Sanskrit-Book (दीपकम्)

NCERT Solutions for पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्).

59 questions30 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 8 students started this chapter today

31 Questions Solved · 1 Section

16 worked solutions below. Unlock all 31 free in Super Tutor

अभ्यासात् जायते सिद्धिः

1(क)अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्नित?Show solution
उत्तरम्: अस्माकं देशे अष्टाविंशतिः (28) राज्यानि सन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ख)प्राचीनेतिहासे काः स्वाधीनाः आसन्?Show solution
उत्तरम्: प्राचीनेतिहासे सम्भगिन्यः (पूर्वोत्तरराज्यानि) स्वाधीनाः आसन्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ग)केषां समवायः 'सम्प्रभगिन्यः' इति कथ्यते?Show solution
उत्तरम्: सप्तभगिनीनां (सप्त भगिनीराज्यानां) समवायः 'सम्प्रभगिन्यः' इति कथ्यते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(घ)अस्माकं देशे कति केन्द्रशासितप्रदेशाः सन्नित?Show solution
उत्तरम्: अस्माकं देशे अष्ट (8) केन्द्रशासितप्रदेशाः सन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ङ)समभागिनी-प्रदेशे कः उद्योगः सर्वप्रमुखः?Show solution
उत्तरम्: समभागिनी-प्रदेशे हस्तशिल्पम् उद्योगः सर्वप्रमुखः अस्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(क)भ्रातृसहित-भागिनीसमके कानि राज्यानि सन्नित?Show solution
उत्तरम्: भ्रातृसहित-भागिनीसमके इमानि राज्यानि सन्ति — असमः, अरुणाचलप्रदेशः, मणिपुरं, मेघालयः, मिजोरमः, नागालैण्डं, त्रिपुरा इति सप्त भगिन्यः तथा सिक्किमः इति एकः भ्राता च।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ख)इमानि राज्यानि समभागिन्यः इति किमर्थ कथ्यन्ते?Show solution
उत्तरम्: इमानि राज्यानि सामाजिक-सांस्कृतिकपरिदृश्यानां साम्यात् तथा परस्परं घनिष्ठसम्बन्धात् 'समभागिन्यः' इति कथ्यन्ते। यथा सहोदरभगिन्यः परस्परं सम्बद्धाः भवन्ति, तथैव एतानि राज्यानि अपि परस्परं सम्बद्धानि सन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ग)ऐशान्यकोणप्रदेशेषु के निवसन्नित?Show solution
उत्तरम्: ऐशान्यकोणप्रदेशेषु विविधाः जनजातयः निवसन्ति। एते जनाः स्वकीयां संस्कृतिं, परम्पराः, भाषाः च रक्षन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(घ)पूर्वोत्तरप्रादेशिकाः केषु निष्णाताः सन्ति?Show solution
उत्तरम्: पूर्वोत्तरप्रादेशिकाः हस्तशिल्पेषु निष्णाताः सन्ति। ते वस्त्रनिर्माणे, बाँसकार्ये, काष्ठकार्ये च विशेषदक्षाः सन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ङ)वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः कुत्र क्रियते?Show solution
उत्तरम्: वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः गृहनिर्माणे, गृहोपकरणनिर्माणे तथा हस्तशिल्पनिर्माणे क्रियते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3अधोलिखितेषु पदेषु प्रकृति-प्रत्ययविभागं कुरुत — यथा – गन्तुम् = गम् + तुमुन् (क) ज्ञातुम् (ख) विश्रुतः (ग) अतिरिक्तः (घ) पठनीयम्Show solution
प्रकृति-प्रत्ययविभागः निम्नलिखितः —

(क) ज्ञातुम् = ज्ञा + तुमुन्

(ज्ञा = जानना, तुमुन् = तुम् प्रत्यय, अर्थः = जानने के लिए)

(ख) विश्रुतः = वि + श्रु + क्त

(श्रु = सुनना, क्त = भूतकालिक कृदन्त प्रत्यय, अर्थः = प्रसिद्ध)

(ग) अतिरिक्तः = अति + रिच् + क्त

(रिच् = अधिक होना, क्त = भूतकालिक कृदन्त प्रत्यय, अर्थः = अतिरिक्त)

(घ) पठनीयम् = पठ् + अनीयर्

(पठ् = पढ़ना, अनीयर् = योग्यता वाचक कृदन्त प्रत्यय, अर्थः = पढ़ने योग्य)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(क)रेखाङ्कितम् पदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — वयं स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः।Show solution
प्रश्नः: वयं कस्य विषये ज्ञातुमिच्छामः?

(रेखाङ्कितपदम् 'स्वदेशस्य राज्यानाम्' — षष्ठीविभक्तौ अस्ति, अतः 'कस्य' इति प्रश्नः)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ख)रेखाङ्कितम् पदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — सम्भगिन्यः प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः।Show solution
प्रश्नः: सम्भगिन्यः कस्मिन् प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः?

(रेखाङ्कितपदम् 'प्राचीनेतिहासे' — सप्तमीविभक्तौ अस्ति, अतः 'कस्मिन्' इति प्रश्नः)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ग)रेखाङ्कितम् पदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पानां बाहुल्यं वर्तते।Show solution
प्रश्नः: प्रदेशेऽस्मिन् केषां बाहुल्यं वर्तते?

(रेखाङ्कितपदम् 'हस्तशिल्पानाम्' — षष्ठीविभक्तौ बहुवचने अस्ति, अतः 'केषाम्' इति प्रश्नः)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(घ)रेखाङ्कितम् पदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि।Show solution
प्रश्नः: एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं कीदृशानि सन्ति?

(रेखाङ्कितपदम् 'स्वर्गसदृशानि' — विशेषणपदम् अस्ति, अतः 'कीदृशानि' इति प्रश्नः)

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

5(क)'महोदये! मम् भगिनी कथयति'। अत्र 'मम्' इति सर्वनामपदं कस्यै प्रयुक्तम्?Show solution
उत्तरम्: अत्र 'मम्' इति सर्वनामपदं वक्त्रे (वक्तुः स्वयं के लिए) प्रयुक्तम् अस्ति। 'मम्' इति उत्तमपुरुषस्य षष्ठीविभक्तिरूपम् अस्ति, अर्थः 'मेरी' इति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

5(ख)'सामाजिक-सांस्कृतिकपरिदृश्यानां साम्याद् इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि'। अस्मिन् वाक्ये 'प्रथितानि' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्?
5(ग)'एतेषां राज्यानां पुनः सङ्घटनं विहितम्'। अत्र 'सङ्घटनम्' इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम्?
5(घ)'अत्र वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं विद्यते'। अस्मात् वाक्यात् 'अल्पता' इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं चित्वा लिखत।
5(ङ)'क्षेत्रपरिमाणैः इमानि लघूनि वर्तन्ते'। अस्मिन् वाक्ये 'सन्ति' इति क्रियापदस्य किं समानार्थकं पदं प्रयुक्तम्?
6(शब्दजालम्)अधः शब्दजालं प्रदत्तम् अस्ति। अस्मिन् उपरितः अधः, वामतः दक्षिणं चेति आधारं कृत्वा सार्थक-शब्दान् रेखाङ्कयत।
6(पट्टिका)पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूर्यत — सिक्किमः, पूर्वोत्तरराज्यानि, अष्टाविंशतिः, स्वदेशस्य राज्यानाम्, अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुरं, मिजोरमः, मेघालयः, नागालैण्डं, त्रिपुरा, जनजातिः, प्राचुर्यम्
7(क)भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत — गच्छति, पठति, धावति, अहसत्, क्रीडति
7(ख)भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत — छात्रः, सेवकः, शिक्षकः, लेखिका, क्रीडकः
7(ग)भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत — पत्रम्, मित्रम्, पुष्पम्, आम्रः, फलम्
7(घ)भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत — व्याघ्रः, भल्लूकः, गजः, कपोतः, शाखा, वृषभः, सिंहः
7(ङ)भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत — पृथिवी, वसुन्धरा, धरित्री, यानम्, वसुधा
9(विशेषण-विशेष्यमेलनम्)विशेषण-विशेष्याणाम् उचितं मेलनं कुरुत।
परियोजनाकार्यम् 1'पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्' इति पाठस्य सन्दर्भे भित्तिपत्रे उत्तरपूर्वराज्यानां पृथक् पृथक् मानचित्रं प्रदर्शयत। संस्कृतभाषया कस्यापि राज्यस्य पञ्चवाक्यैः विवरणं लिखत।
परियोजनाकार्यम् 2पूर्वोत्तरराज्यानां पर्यटनस्थलानां नामानि लिखित्वा तेषां संक्षिप्तं वर्णनं कुरुत।
परियोजनाकार्यम् 3विद्यालये 'उत्तरपूर्वसंस्कृतिदिवसः' आयोजनीयः। छात्राः विविधराज्यानां परिधानं नृत्यं भोजनं वेशभूषां च प्रस्तुवन्तु। सम्पूर्णः कार्यक्रमः संस्कृत-संवाद-माध्यमेन एव करणीयः।

15 more solved questions in पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 8 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
Understand the core concepts first, then work through the 59 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् (CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्

All 16 chapters — CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) NCERT Solutions

For serious students

Get the full पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्).

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free