CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) — NCERT Solutions
CBSE Class 8 Sanskrit-Book NCERT solutions, chapter by chapter — 292 textbook questions solved across 12 chapters. Follows the CBSE syllabus.
About these solutions
292 NCERT textbook questions for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्), solved step by step across 12 chapters. Each chapter page has every exercise: half the solutions are open to read and the rest are free with a Super Tutor account.
संगच्छध्वं संवदध्वम्
19 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: · 16 questions
- परियोजनाकार्यम् · 3 questions
Q1.संज्ञानसूक्तं सस्वरं पठत स्मरत लिखत च।
यह अभ्यास-कार्य है। छात्र पाठ्यपुस्तक में दिए गए संज्ञानसूक्त के मन्त्रों को शुद्ध उच्चारण के साथ बार-बार पढ़ें, कण्ठस्थ करें तथा अभ्यास-पुस्तिका में लिखें।
Q2(क).सर्वेषां मन: कीदृशं भवेत् ?
उत्तरम् — सर्वेषां मनः समानं भवेत्। (सबका मन एक-समान होना चाहिए।)
अल्पानामपि वस्तूनां संहति: कार्यसाधिका
55 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: — प्रश्न १: एकपदेन उत्तरम् · 10 questions
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: — प्रश्न २: पूर्णवाक्येन उत्तरम् · 10 questions
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: — प्रश्न ३: ल्यप्-प्रत्ययान्तपरिवर्तनम् · 8 questions
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: — प्रश्न ४: उपसर्गयोजनेन क्त्वा-स्थाने ल्यप्-प्रत्ययप्रयोगः · 6 questions
- पूरक अभ्यास: — प्रश्न १: रिक्तस्थानपूर्तिः (पाठप्रयुक्तपदैः) · 5 questions
- पूरक अभ्यास: — प्रश्न २: ल्यप्-प्रत्ययान्तपदेन सह उपयुक्तपदयोजनम् · 1 question
- पूरक अभ्यास: — प्रश्न ३: समासयुक्तपदेन रिक्तस्थानपूर्तिः · 1 question
- पूरक अभ्यास: — प्रश्न ४: सन्धिविच्छेदः · 12 questions
- परियोजनाकार्यम् — प्रश्न १: क्रियापदप्रयोगकौशलम् · 1 question
- परियोजनाकार्यम् — प्रश्न २: कक्षापरिचर्चा · 1 question
Q1(क).मित्राणि ग्रीष्मावकाशे कुत्र गच्छन्ति?
उत्तरम्: केदारक्षेत्रम्।
Q1(ख).सर्वत्र क: प्रसूत: ?
उत्तरम्: उत्साह:।
सुभाषितरसं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु
23 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः · 23 questions
Q१(क).गीतानि के गायन्ति ?
उत्तरम्: देवाः गीतानि गायन्ति।
Q१(ख).कः बलं न वेत्ति ?
उत्तरम्: मूषकः बलं न वेत्ति।
प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामना:
10 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः · 8 questions
- परियोजनाकार्यम् · 2 questions
Q1.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखत —
(क) समाज-दिनपत्रिकायाः प्रतिष्ठाता कः ?
(ख) गोपबन्धुः कस्मै स्वभोजनं दत्तवान् ?
(ग) मरणासन्नः कः आसीत् ?
(घ) गोपबन्धुः केन उपाधिना सम्मानितः अभवत् ?
(ङ) गोपबन्धुः कति वर्षाणि कारावासं प्रासवान् ?
(क) समाज-दिनपत्रिकायाः प्रतिष्ठाता गोपबन्धुः आसीत्।
(ख) गोपबन्धुः भिक्षुकाय स्वभोजनं दत्तवान्।
(ग) मरणासन्नः भिक्षुकः आसीत्।
(घ) गोपबन्धुः उत्कलमणिः इति उपाधिना सम्मानितः अभवत्।
(ङ) गोपबन्धुः अनेकानि वर्षाणि कारावासं प्रासवान्। (पाठानुसारेण कारावासं सोढवान् इति उल्लेखः अस्ति।)
डिजिभारतम् - युगपरिवर्तनम्
9 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः · 9 questions
Q1.पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत —
(क) प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये कीदृशी प्रौद्योगिकी प्रयुक्ता अस्ति ?
(ख) हॉलोग्राम्-द्वारा कस्य भाषणं दृश्यते ?
(ग) कस्याः प्रभावः दैनन्दिनजीवने दृश्यते ?
(घ) भारत-सर्वकारस्य महत्त्वाकाङ्क्षिणी योजना का अस्ति ?
(ङ) 'फ्रास्टंग्' इत्यस्य उपयोगेन कस्य सङ्ग्रहणं भवति ?
(क) प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये डिजिटल्-प्रौद्योगिकी प्रयुक्ता अस्ति ।
(ख) हॉलोग्राम्-द्वारा प्रधानमन्त्रिणः भाषणं दृश्यते ।
(ग) डिजिटल्-प्रौद्योगिक्याः प्रभावः दैनन्दिनजीवने दृश्यते ।
(घ) भारत-सर्वकारस्य महत्त्वाकाङ्क्षिणी योजना डिजिटल्-भारतम् अस्ति ।
(ङ) 'फ्रास्टंग्' इत्यस्य उपयोगेन मार्गशुल्कस्य सङ्ग्रहणं भवति ।
मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा
8 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: · 8 questions
Q1.अध: प्रदत्तानां प्रश्नानां एकपदेन उत्तरं लिखत —
(क) सुन्दरसुरभाषा कस्य वचनातीता ?
(ख) संस्कृतभाषा कुत्र विजयते ?
(ग) संस्कृतभाषा कस्य आशा ?
(घ) संस्कृते कति रसाः सन्ति ?
(ङ) कस्याः ध्वनिश्रवणेन सुखं वर्धते ?
(क) सुन्दरसुरभाषा मातुः (तव) वचनातीता अस्ति।
उत्तरम् — तव (मातुः पोषणक्षमता वचनातीता)
(ख) संस्कृतभाषा धरायाम् विजयते।
(ग) संस्कृतभाषा पौराणिक-सामान्यजनानाम् जीवनस्य आशा अस्ति।
(घ) संस्कृते नव रसाः सन्ति।
(ङ) संस्कृतभाषायाः (श्रुतिसुखनिनदस्य) ध्वनिश्रवणेन सुखं वर्धते।
पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
31 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः · 31 questions
Q1(क).अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्नित?
उत्तरम्: अस्माकं देशे अष्टाविंशतिः (28) राज्यानि सन्ति।
कोऽरुक् १ कोऽरुक् ? कोऽरुक् ?
24 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: · 24 questions
Q1(क).शुक्राण्यं क: धृतवान्?
उत्तरम्: शुकम् (शुकः) धन्वन्तरिः धृतवान्।
स्पष्टीकरणम्: पाठे वर्णितम् अस्ति यत् धन्वन्तरिः शुकम् अङ्के धृतवान् आसीत्।
सन्निमित्ते वरं त्याग: (क-भागः)
53 questions solved
- अभ्यासः — प्रश्न १ (आम् / न) · 11 questions
- अभ्यासः — प्रश्न २ (पूर्णवाक्येन उत्तरम्) · 7 questions
- अभ्यासः — प्रश्न ३ (अन्वयरूपेण लेखनम्) · 9 questions
- अभ्यासः — प्रश्न ४ (रक्तवर्णीयपदानि केभ्यः प्रयुक्तानि) · 6 questions
- अभ्यासः — प्रश्न ५ (वाक्यसम्बद्धः श्लोकः) · 5 questions
- अभ्यासः — प्रश्न ८ (सन्धिविच्छेदः — रिक्तस्थानपूर्तिः) · 1 question
- अभ्यासः — प्रश्न ९ (पदच्छेदः) · 6 questions
- योग्यताविस्तारः — श्लोकपठनम् · 1 question
- पठत बोधत — जीमूतवाहनस्य कथा (बोधप्रश्नाः) · 5 questions
- परियोजनाकार्यम् · 2 questions
Qयथा-1.किं राजः शूद्रकस्य नगर्याः नाम शोभावती आसीत्?
आम्, राजः शूद्रकस्य नगर्याः नाम शोभावती आसीत्।
सन्निमित्ते वरं त्याग: (ख-भागः)
14 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धि: · 1 question
- प्रश्न 2 — अधोलिखितान् प्रश्नान् उत्तरत · 5 questions
- प्रश्न 3 — रक्तवर्णीयपदानि केभ्य: प्रयुक्तानि · 1 question
- प्रश्न 4 — अन्वयरूपेण लिखत · 1 question
- प्रश्न 4 (पदच्छेद) — उदाहरणानुगुणम् पदच्छेदं कुरुत · 1 question
- प्रश्न 5(क) — सन्धियुक्तपदै: रिक्तस्थानानि पूर्यत · 1 question
- प्रश्न 6 — कथाया: घटनानुसारं क्रमेण लिखत · 1 question
- योग्यताविस्तर: — श्लोकानां पदच्छेद-अन्वय-भावार्थ: · 3 questions
Q1.निम्नलिखितेषु वाक्येषु रक्तवर्णीयानि स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत —
(क) वीरवर: पत्नी पुत्रं दुहितरञ्च प्राबोधयत्।
(ख) तत्स्ते सर्वे सर्वमङ्गलाया आयतनं गता:।
(ग) वीरवर: वर्तनस्य निस्तारं पुत्रोत्सर्गेण अकरोत्।
(घ) राजा स्वप्रासादं प्राविशत्।
(ङ) महीपति: वीरवराय समग्रकर्णाटप्रदेशम् अयच्छत्।
(क) प्रश्न: — वीरवर: कां कं च प्राबोधयत्?
(वाक्ये 'पत्नी पुत्रं दुहितरञ्च' इति स्थूलपदानि। अत: 'कां कं च' इति प्रश्न: भवति।)
(ख) प्रश्न: — तत्स्ते सर्वे कुत्र गता:?
(वाक्ये 'सर्वमङ्गलाया आयतनं' इति स्थूलपदम्। अत: 'कुत्र' इति प्रश्न: भवति।)
(ग) प्रश्न: — वीरवर: वर्तनस्य निस्तारं केन अकरोत्?
(वाक्ये 'पुत्रोत्सर्गेण' इति स्थूलपदम्। अत: 'केन' इति प्रश्न: भवति।)
(घ) प्रश्न: — क: स्वप्रासादं प्राविशत्?
(वाक्ये 'राजा' इति स्थूलपदम्। अत: 'क:' इति प्रश्न: भवति।)
(ङ) प्रश्न: — महीपति: वीरवराय किम् अयच्छत्?
(वाक्ये 'समग्रकर्णाटप्रदेशम्' इति स्थूलपदम्। अत: 'किम्' इति प्रश्न: भवति।)
सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते
26 questions solved
- अभ्यासान् जायते सिद्धिः · 13 questions
- श्लोकानुसारं रिक्तस्थानपूर्तिः (प्रश्न ५) · 5 questions
- सत्यम् / असत्यम् (प्रश्न ६) · 5 questions
- योग्यताविस्तर · 2 questions
- परियोजनाकार्यम् · 1 question
Q1.पाठे विद्यमानानां श्लोकानाम् उच्चारणं स्मरणं लेखनं च कुरुत।
यह प्रश्न अभ्यास-परक (Activity-based) है। छात्राः पाठे विद्यमानान् श्लोकान् कण्ठस्थं कृत्वा स्पष्टस्वरेण उच्चारयेयुः, स्मरेयुः च, तथा पुस्तिकायां लिखेयुः। (यथा — 'व्याघ्री यथा हरेत् पुत्रान्...' इत्यादयः श्लोकाः।)
वर्णोच्चारण-शिक्षा १
20 questions solved
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः — वर्णोच्चारण-शिक्षा १ · 20 questions
Q1(क).उरसि किं तन्त्रं भवति ?
दिया गया: उरस् (वक्षस्थल) के विषय में प्रश्न है।
उत्तर: उरसि श्वासकोशतन्त्रं भवति।
(वक्षस्थल में श्वास-कोश का तन्त्र होता है।)
Get chapter-wise help for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)
Super Tutor gives you chapter summaries, revision notes, practice quizzes and flashcards, organised around the CBSE syllabus. Free to start.
Try Super Tutor freeFrequently Asked Questions
Where can I find CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) NCERT Solutions?
This page has NCERT solutions for 12 chapters of CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) for the 2026-27 session. Each chapter links to its own page with the full set.
How should I prepare for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) exams?
Go through the syllabus first, then work chapter by chapter: learn the ideas, practise questions, and revise with notes and flashcards. Leave time at the end to revise every chapter once more under timed conditions.
Are the CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्) NCERT Solutions free?
Half of the solutions on each chapter page are open to read. The rest are free with a Super Tutor account — signing up is free and needs no card.
Browse NCERT Solutions by Chapter
12 chapters
संगच्छध्वं संवदध्वम्
अल्पानामपि वस्तूनां संहति: कार्यसाधिका
सुभाषितरसं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु
प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामना:
डिजिभारतम् - युगपरिवर्तनम्
मज्जुलमज्जूषा सुन्दरसुरभाषा
पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
कोऽरुक् १ कोऽरुक् ? कोऽरुक् ?
सन्निमित्ते वरं त्याग: (क-भागः)
सन्निमित्ते वरं त्याग: (ख-भागः)
सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते
वर्णोच्चारण-शिक्षा १
More Sanskrit-Book (दीपकम्) Resources
CBSE Class 8
Practice Quiz
Test yourself with quick quizzes
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key concepts and quick revision points
Formula Sheet
The formulas of each chapter in one place
Chapter Summary
Understand each chapter at a glance
Concept Maps
Diagrams showing how topics connect
Study Plan
Week-by-week preparation schedule
Flashcards
Quick-fire cards for active recall practice
Syllabus
Chapter list and the topics in each