Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 1 of 13
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
NCERT Solutions

सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्

CBSE · Class 9 · Sanskrit

NCERT Solutions for सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् — CBSE Class 9 Sanskrit.

148 questions31 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 9 students started this chapter today

38 Questions Solved · 10 Sections

19 worked solutions below. Unlock all 38 free in Super Tutor

2. एकपदेन उत्तरं लिखत —

2(क)संस्कृतं कस्याः साधकम्?Show solution
पाठ्यपङ्क्तौ स्पष्टम् — “भारतीयैकतासाधकं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतं भारतीयैकतायाः साधकम् अस्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ख)सर्वदा संस्कृतं कस्य सन्दोहदम्?Show solution
श्लोके पदम् अस्ति — “सर्वदानन्दसन्दोहदं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतं सर्वदा आनन्दसन्दोहदम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ग)संस्कृतं कस्य प्रेरणादायकम्?Show solution
श्लोकस्य द्वितीये पदे — “सत्यथप्रेरणादायकं संस्कृतम्” इति अस्ति। अतः संस्कृतं सत्यथस्य प्रेरणादायकम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(घ)संस्कृतं कासां परिष्कारकम्?Show solution
पाठे उक्तम् — “सर्ववाणीपरिष्कारकं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतं सर्ववाणीनाम् परिष्कारकम्, अर्थात् सर्ववाणी का परिष्कारक है।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ङ)कस्य विस्तारकं संस्कृतम्?Show solution
श्लोके स्पष्टम् — “विश्वबन्धुत्वविस्तारकं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतं विश्वबन्धुत्वस्य विस्तारकम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3. अधोलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत —

3(क)सर्वतः कस्याः संस्थापकं संस्कृतम्?Show solution
भावार्थे तृतीये श्लोके स्पष्टम् — संस्कृतं सर्वत्र शान्तिं प्रतिष्ठापयति। अतः “सर्वतः कस्याः संस्थापकं संस्कृतम्?” इत्यस्य उत्तरम् सर्वतः शान्तिसंस्थापकं संस्कृतम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(ख)कीदृशं व्रतं संस्कृतम्?Show solution
श्लोके चतुर्थे उक्तम् — “त्यागसन्तोषसेवाव्रतं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतम् त्यागसन्तोषसेवाव्रतम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(ग)कयोः सम्मेलनं संस्कृतम्?Show solution
पञ्चमे श्लोके पदम् अस्ति — “ज्ञानविज्ञानसम्मेलनं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतम् ज्ञानविज्ञानस्य सम्मेलनम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(घ)संस्कृतं कस्य चमत्कारकम्?Show solution
षष्ठश्लोके — “विश्वचेतश्चमत्कारकं संस्कृतम्” इति अस्ति। अतः संस्कृतं विश्वचेतसः चमत्कारकम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(ङ)केषां यशः स्मारकं संस्कृतम्?Show solution
षष्ठश्लोके स्पष्टम् — “पूर्वजानां यशः स्मारकं संस्कृतम्”। अतः संस्कृतं पूर्वजानाम् यशः स्मारकम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4. रिक्तस्थानानि पूरयन्तु —

4(क)... सम्पादकं संस्कृतम्।Show solution
पद्ये पदम् — भारतीयत्वसम्पादकं संस्कृतम्। अतः रिक्तस्थाने भारतीयत्वम् इति पदं भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ख)... दर्शकं संस्कृतम्।Show solution
पद्ये पदम् — ज्ञानपुञ्जप्रभादर्शकं संस्कृतम्। अतः रिक्तस्थाने ज्ञानपुञ्जप्रभा इति उचितम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ग)... संस्कारकं संस्कृतम्।Show solution
पद्ये पदम् — सर्ववाणीपरिष्कारकं संस्कृतम्। अतः रिक्तस्थाने सर्ववाणी इति पदं योजनीयम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(घ)कर्मदं ... भक्तिदं संस्कृतम्।Show solution
पद्ये — कर्मदं ज्ञानदं भक्तिदं संस्कृतम्। अतः रिक्तस्थाने ज्ञानम् भवति: “कर्मदं ज्ञानं भक्तिदं संस्कृतम्”।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ङ)सत्यनिष्ठं ... संस्कृतम्।Show solution
पद्ये — सत्यनिष्ठं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्। अतः रिक्तस्थाने शिवं इति पदं युक्तम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(च)शब्दलालित्य ... संस्कृतम्।Show solution
पद्ये — शब्दलालित्यलीलावनं संस्कृतम्। अतः रिक्तस्थाने लीलावनम् इति पदं भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

5. मञ्जूषायाः पदानि उपयुज्य षड् वाक्यानि रचयत —

5(क)...Show solution
(क) सर्वतः शान्तिसंस्थापकं संस्कृतम्।

(ख) त्यागसन्तोषसेवाव्रतम् संस्कृतम्।

(ग) ज्ञानविज्ञानसम्मेलनम् संस्कृतम्।

(घ) संस्कृतं विश्वचेतश्चमत्कारकम्।

(ङ) पूर्वजानाम् यशः स्मारकं संस्कृतम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

6. अधोलिखितानां समस्तपदानाम् उदाहरणानुसारं विग्रहं कुरुत —

6(क)ज्ञानपुञ्जप्रभादर्शकम् ...Show solution
ज्ञानपुञ्जस्य प्रभां दर्शकम्

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

6(ख)सर्ववाणीपरिष्कारकम् ...Show solution
सर्ववाण्याः परिष्कारकम्

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

6(ग)विश्वबन्धुत्वविस्तारकम् ...
6(घ)सर्वभूतैकताकारकम् ...
6(ङ)शान्तिसंस्थापकम् ...
6(च)ज्ञानविज्ञानसम्मेलनम् ...

7. प्रदत्तमञ्जूषातः पर्यायपदानि चित्वा रिक्तस्थाने लिखत —

7(क)विद्वांसः ... भवन्ति ।
7(ख)सूर्यस्य ... सर्वेषां प्राणिनां कृते हितकरः भवति ।
7(ग)ईश्वरं स्मृत्वा ... उपजायते।
7(घ)विद्यायाः ... अजरं भवति।
7(ङ)प्रकृतेः शोभा ... विद्यते।
7(च)यत्र ... एकनीडं भवति ।

8. अधोलिखितानां मेलनं कुरुत —

8(क)भारतीयैकतायाः
8(ख)सत्यथे
8(ग)त्यागसन्तोषसेवारूपम्
8(घ)ज्ञानपुञ्जप्रभायाः
8(ङ)विश्वबन्धुत्वस्य

# ७. प्रदत्तमञ्जूषातः पर्यायपदानि चित्वा रिक्तस्थाने लिखत —

7(च)यत्र ... एकनीडं भवति।

# ८. अधोलिखितानां मेलनं कुरुत —

8अधोलिखितानां मेलनं कुरुत —

# यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्

1“संस्कृताधारिता भारतीयैकता” इति एतं विषयम् आधृत्य एका भाषणप्रतियोगिता आयोजनीया। शिक्षकः भाषणप्रतियोगितायां निम्नाङ्कितानां बिन्दूनां समावेशं करिष्यति।
2विश्वबन्धुत्वभावनायाः विकासाय के मार्गाः अवलम्बनीयाः इति विषयमधिकृत्य सहपाठिभिः सह आलोचनां कुरुत।

19 more solved questions in सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् for CBSE Class 9 Sanskrit?
सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 9 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् — CBSE Class 9 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 148 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् Class 9 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् (CBSE Class 9 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्

All 13 chapters — CBSE Class 9 Sanskrit NCERT Solutions

For serious students

Get the full सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 9 Sanskrit.

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free