Skip to main content
Chapter 5 of 22
NCERT Solutions

चित्रवर्णनम्

CBSE · Class 9 · Sanskrit

NCERT Solutions for चित्रवर्णनम् — CBSE Class 9 Sanskrit.

Interactive on Super Tutor

Studying चित्रवर्णनम्? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

1,000+ Class 9 students started this chapter today

10 Questions Solved · 1 Section

चित्रवर्णनम्

1अधोलिखित चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: उद्यानम्, बाल:, खेलत:, द्रौ, बाला, करोति, पश्यति, वृक्ष:, चित्रम्, रचयति, उपविशति, दोलायाम्, पादकन्दुकम्)Show solution
(चित्र में एक उद्यान का दृश्य है जिसमें बच्चे खेल रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. एतत् सुन्दरम् उद्यानम् अस्ति।
(यह एक सुन्दर उद्यान है।)

ii. द्वौ बालौ उद्याने पादकन्दुकेन खेलत:।
(दो बालक उद्यान में फुटबॉल से खेल रहे हैं।)

iii. एका बाला दोलायाम् उपविशति।
(एक बालिका झूले पर बैठती है।)

iv. अन्या बाला चित्रं रचयति।
(दूसरी बालिका चित्र बनाती है।)

v. उद्याने एक: विशाल: वृक्ष: अपि अस्ति।
(उद्यान में एक विशाल वृक्ष भी है।)
2अधोलिखित चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: खेलन्ति, क्रीडाञ्जणे, वृक्षा:, बाला:, पादकन्दुकक्रीडा, परयन्ति, गृहम्)Show solution
(चित्र में एक क्रीडाङ्गण का दृश्य है जिसमें बच्चे फुटबॉल खेल रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. एतत् विशालं क्रीडाञ्जणम् अस्ति।
(यह एक विशाल खेल का मैदान है।)

ii. बहव: बाला: क्रीडाञ्जणे पादकन्दुकक्रीडां खेलन्ति।
(अनेक बालक खेल के मैदान में फुटबॉल खेल रहे हैं।)

iii. क्रीडाञ्जणस्य चतुर्दिक्षु वृक्षा: सन्ति।
(खेल के मैदान के चारों ओर वृक्ष हैं।)

iv. बाला: पादकन्दुकं परयन्ति।
(बालक फुटबॉल को लात मारते हैं।)

v. क्रीडाञ्जणस्य समीपे एकं गृहम् अपि दृश्यते।
(खेल के मैदान के पास एक घर भी दिखाई देता है।)
3अधोलिखितं चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: धावन्ति, प्रसन्ना:, सन्ति, हस्तौ, मेलयित्वा, कन्या, वेशभूषां, धारयन्ति, अस्ति, हसन्ति)Show solution
(चित्र में कुछ कन्याएँ पारम्परिक वेशभूषा में प्रसन्नतापूर्वक नृत्य या उत्सव मना रही हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. चित्रे बहव: कन्या: सन्ति।
(चित्र में अनेक कन्याएँ हैं।)

ii. सर्वा: कन्या: सुन्दरां वेशभूषां धारयन्ति।
(सभी कन्याएँ सुन्दर वेशभूषा धारण करती हैं।)

iii. ता: सर्वा: प्रसन्ना: सन्ति।
(वे सभी प्रसन्न हैं।)

iv. कन्या: हस्तौ मेलयित्वा हसन्ति।
(कन्याएँ हाथ मिलाकर हँसती हैं।)

v. कन्या: उत्सवे धावन्ति च नृत्यन्ति च।
(कन्याएँ उत्सव में दौड़ती हैं और नृत्य भी करती हैं।)
4अधोलिखित चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: बाल:, पश्यत:, बाल:, वृक्ष:, हरित:, पुष्पे, पादपा:, पत्राणि, पश्यन्ति)Show solution
(चित्र में दो बालक वृक्षों और पुष्पों को देख रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. चित्रे द्वौ बालौ स्त:।
(चित्र में दो बालक हैं।)

ii. तौ बालौ वृक्षं पश्यत:।
(वे दोनों बालक वृक्ष को देखते हैं।)

iii. वृक्षे हरितानि पत्राणि सन्ति।
(वृक्ष पर हरे पत्ते हैं।)

iv. पादपा: सुन्दराणि पुष्पे धारयन्ति।
(पौधे सुन्दर पुष्प धारण करते हैं।)

v. बालौ प्रसन्नौ भूत्वा पुष्पाणि पश्यन्ति।
(बालक प्रसन्न होकर पुष्पों को देखते हैं।)
5अधोलिखितं चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: शाकविक्रेता, कोलाहल:, समूह:, आकारयन्ति, कदली, आलुकम्, पलाण्डु, गुञ्जनम्, प्रयच्छन्ति, विक्रीणन्ति)Show solution
(चित्र में एक सब्जी बाजार का दृश्य है जहाँ शाक-विक्रेता सब्जियाँ बेच रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. चित्रे एक: शाकविक्रेता शाकानि विक्रीणाति।
(चित्र में एक सब्जी विक्रेता सब्जियाँ बेच रहा है।)

ii. विपणौ कदली, आलुकम्, पलाण्डु च उपलभ्यन्ते।
(बाजार में केला, आलू और प्याज उपलब्ध हैं।)

iii. जनानां समूह: शाकानि आकारयन्ति।
(लोगों का समूह सब्जियाँ माँगता है।)

iv. विपणौ महान् कोलाहल: गुञ्जनं च अस्ति।
(बाजार में बड़ा शोर और गुंजन है।)

v. विक्रेता: क्रेतृभ्य: शाकानि प्रयच्छन्ति।
(विक्रेता खरीदारों को सब्जियाँ देते हैं।)
6अधोलिखित चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: महाभारतम्, श्रीकृष्ण:, अर्जुनाय, युद्धसमये, उपदेशान्, मोहात्, ददाति, कर्तव्यपालनम्, युद्धाय, सन्नद्ध:)Show solution
(चित्र में महाभारत के युद्धक्षेत्र का दृश्य है जिसमें श्रीकृष्ण अर्जुन को गीता का उपदेश दे रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. एतत् महाभारतस्य युद्धक्षेत्रस्य चित्रम् अस्ति।
(यह महाभारत के युद्धक्षेत्र का चित्र है।)

ii. युद्धसमये अर्जुन: मोहात् युद्धाय सन्नद्ध: नासीत्।
(युद्ध के समय अर्जुन मोह के कारण युद्ध के लिए तैयार नहीं था।)

iii. श्रीकृष्ण: अर्जुनाय उपदेशान् ददाति।
(श्रीकृष्ण अर्जुन को उपदेश देते हैं।)

iv. श्रीकृष्ण: अर्जुनं कर्तव्यपालनाय प्रेरयति।
(श्रीकृष्ण अर्जुन को कर्तव्यपालन के लिए प्रेरित करते हैं।)

v. श्रीकृष्णस्य उपदेश: गीता इति नाम्ना प्रसिद्ध: अस्ति।
(श्रीकृष्ण का उपदेश गीता के नाम से प्रसिद्ध है।)
7अधोलिखितं चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: मुस्लिमधर्मावलम्बिन:, पालयन्ति, सेवई इति मिष्टान्नम्, नूतनवस्त्राणि, वर्धापनानि, आलिङ्गनं, धार्मिकं सौहार्दम्, उत्सव:, मानयन्ति, उपासनागृहम्)Show solution
(चित्र में ईद उत्सव का दृश्य है जिसमें मुस्लिम धर्मावलम्बी उत्सव मना रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. चित्रे ईद-उत्सवस्य दृश्यम् अस्ति।
(चित्र में ईद उत्सव का दृश्य है।)

ii. मुस्लिमधर्मावलम्बिन: ईद-उत्सवं मानयन्ति।
(मुस्लिम धर्मावलम्बी ईद उत्सव मनाते हैं।)

iii. ते नूतनवस्त्राणि धारयन्ति परस्परम् आलिङ्गनं च कुर्वन्ति।
(वे नए वस्त्र पहनते हैं और परस्पर आलिंगन करते हैं।)

iv. ते उपासनागृहे प्रार्थनां कृत्वा वर्धापनानि यच्छन्ति।
(वे उपासनागृह में प्रार्थना करके बधाइयाँ देते हैं।)

v. सेवई इति मिष्टान्नं खादित्वा ते धार्मिकं सौहार्दं पालयन्ति।
(सेवई नामक मिठाई खाकर वे धार्मिक सौहार्द का पालन करते हैं।)
8अधोलिखित चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: ईसामसीह:, जन्म, दिसम्बरमासस्य, केक इत्याख्यं मिष्टान्नम्, नूतनवस्त्राणि, गिरिजागृहम्, उपासनापद्धति:, शैत्यम्, सिक्थवर्तिका, सान्ताक्लॉज इति, उपहारान् वाञ्छन्ति)Show solution
(चित्र में क्रिसमस उत्सव का दृश्य है।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. दिसम्बरमासस्य पञ्चविंशतितमे दिने ईसामसीहस्य जन्मोत्सव: भवति।
(दिसम्बर माह की पच्चीसवीं तिथि को ईसामसीह का जन्मोत्सव होता है।)

ii. ख्रिस्तधर्मावलम्बिन: गिरिजागृहे गत्वा उपासनापद्धत्या प्रार्थनां कुर्वन्ति।
(ईसाई धर्मावलम्बी गिरिजाघर जाकर उपासना-पद्धति से प्रार्थना करते हैं।)

iii. ते नूतनवस्त्राणि धारयन्ति सिक्थवर्तिकाश्च प्रज्वालयन्ति।
(वे नए वस्त्र पहनते हैं और मोमबत्तियाँ जलाते हैं।)

iv. बालका: सान्ताक्लॉज इति पुरुषात् उपहारान् वाञ्छन्ति।
(बच्चे सान्ताक्लॉज नामक व्यक्ति से उपहार चाहते हैं।)

v. शैत्ये केक इत्याख्यं मिष्टान्नं खादित्वा सर्वे आनन्दं लभन्ते।
(शीत में केक नामक मिठाई खाकर सभी आनन्द प्राप्त करते हैं।)
9अधोलिखितं चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: चलचित्रम्, जना:, सम्मर्थ:, चलचित्रपट:, उत्सुक:, चिटिकम्, खाद्यसामग्री, मध्यान्तरम्, भारतम्, पश्यन्ति)Show solution
(चित्र में एक चलचित्रगृह (सिनेमाहॉल) का दृश्य है जिसमें लोग फिल्म देख रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. चित्रे एकस्य चलचित्रगृहस्य दृश्यम् अस्ति।
(चित्र में एक सिनेमाघर का दृश्य है।)

ii. जनानां महान् सम्मर्द: चलचित्रगृहे दृश्यते।
(सिनेमाघर में लोगों की बड़ी भीड़ दिखाई देती है।)

iii. जना: चिटिकं क्रीत्वा चलचित्रं द्रष्टुम् उत्सुका: सन्ति।
(लोग टिकट खरीदकर फिल्म देखने के लिए उत्सुक हैं।)

iv. ते चलचित्रपटे भारतस्य दृश्यानि पश्यन्ति।
(वे पर्दे पर भारत के दृश्य देखते हैं।)

v. मध्यान्तरे जना: खाद्यसामग्रीं क्रीणन्ति।
(मध्यान्तर में लोग खाद्य सामग्री खरीदते हैं।)
10अधोलिखित चित्रं वर्णयन्त: संस्कृतेन पञ्चवाक्यानि लिखत — (मञ्जूषा: भारतद्वारम्, सैनिकाः, गणतन्त्रदिवसः, पथिसञ्चलनम्, ध्वजोत्तोलनम्, भवति, राष्ट्रियपर्व, अवकाशः, जनसम्मर्द, सैनिकाः)Show solution
(चित्र में गणतन्त्र दिवस परेड का दृश्य है जिसमें भारतद्वार (इण्डिया गेट) के समक्ष सैनिक मार्च कर रहे हैं।)

निम्नलिखित पाँच वाक्य इस चित्र का वर्णन करते हैं —

i. जनवरीमासस्य षड्विंशतितमे दिने गणतन्त्रदिवस: भवति।
(जनवरी माह की छब्बीसवीं तिथि को गणतन्त्र दिवस होता है।)

ii. गणतन्त्रदिवस: भारतस्य राष्ट्रियपर्व अस्ति।
(गणतन्त्र दिवस भारत का राष्ट्रीय पर्व है।)

iii. अस्मिन् दिने भारतद्वारस्य समीपे पथिसञ्चलनं भवति।
(इस दिन इण्डिया गेट के पास परेड होती है।)

iv. सैनिका: सुसज्जिता: भूत्वा पथिसञ्चलनं कुर्वन्ति।
(सैनिक सुसज्जित होकर परेड करते हैं।)

v. अस्मिन् दिने ध्वजोत्तोलनं भवति जनसम्मर्द: च महान् अस्ति।
(इस दिन ध्वजारोहण होता है और जनसमूह बहुत अधिक होता है।)

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in चित्रवर्णनम् for CBSE Class 9 Sanskrit?
चित्रवर्णनम् covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 9 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in चित्रवर्णनम् — CBSE Class 9 Sanskrit?
Start by understanding all key concepts. Practise previous year questions from this chapter. Revise formulas and definitions regularly. Use flashcards for quick revision before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for चित्रवर्णनम् Class 9 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in चित्रवर्णनम् (CBSE Class 9 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full चित्रवर्णनम् chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 9 Sanskrit.