वन्दे भारतमातरम् — NCERT Solutions
CBSE · Class 7 · Sanskrit
NCERT Solutions for वन्दे भारतमातरम्, CBSE Class 7 Sanskrit: 34 textbook questions solved step by step. Part of the CBSE Class 7 Sanskrit syllabus.
Interactive on Super Tutor
Studying वन्दे भारतमातरम्? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for NCERT solutions and more.
Free trial, no card needed.
The first 17 solutions are open to read. The other 17 are free with a Super Tutor account.
वयम् अभ्यासं कृमेः
1(क)पर्वतराज: क: ?Show solution
उत्तरम्: हिमालय: ।
(पाठ के अनुसार भारत के मस्तक पर मुकुट के समान शोभायमान पर्वतराज हिमालय है।)
1(ख)समुद्र: कस्या: चरणौ प्रक्षालयति ?Show solution
उत्तरम्: भारतमातु: ।
(समुद्र भारतमाता के चरणों को प्रक्षालित करता है।)
1(ग)त्रिवर्णयुत: ध्वज: कुत्र विलसति ?Show solution
उत्तरम्: गगने (आकाशे) ।
(तीन रंगों से युक्त ध्वज आकाश में शोभायमान होता है।)
1(घ)ध्वजस्थित: केशरवर्ण: अस्मान् किं वक्तुं प्रेरयति ?Show solution
उत्तरम्: 'जयतु सैनिक:' इति वक्तुं प्रेरयति ।
(ध्वज में स्थित केसरिया रंग हमें 'जयतु सैनिक:' कहने के लिए प्रेरित करता है।)
1(ङ)कृषकबान्धवा: भारतभूमिं कै: सिञ्चन्ति ?Show solution
उत्तरम्: स्वेदबिन्दुभि: ।
(कृषक-बन्धु अपने पसीने की बूँदों से भारतभूमि को सींचते हैं।)
1(च)केषां धवलं यश: राष्ट्रध्वजस्य मध्ये विलसति ?Show solution
उत्तरम्: वैज्ञानिकानां धवलं यश: राष्ट्रध्वजस्य मध्ये विलसति ।
(वैज्ञानिकों का श्वेत यश राष्ट्रध्वज के मध्य में शोभायमान होता है।)
1(छ)सूर्य: कं विना नित्यं सञ्चरति ?Show solution
उत्तरम्: विश्रामं विना ।
(सूर्य विश्राम के बिना नित्य भ्रमण करता है।)
2(क)पवित्रा: नद्य: का: ?Show solution
उत्तरम्: गङ्गा, यमुना, सरस्वती, नर्मदा, कावेरी, कृष्णा आदि पवित्रा: नद्य: सन्ति। एता: नद्य: भारतभूमौ प्रवहन्ति।
2(ख)विविधेभ्य: प्रदेशेभ्य: जना: किमर्थम् आगच्छन्ति ?Show solution
उत्तरम्: विविधेभ्य: प्रदेशेभ्य: जना: तीर्थक्षेत्राणां धूलिं ललाटे स्थापयितुम् आगच्छन्ति। ते भारतमातु: दर्शनाय च आगच्छन्ति।
2(ग)धर्मचक्रं कं भावं बोधयति ?Show solution
उत्तरम्: धर्मचक्रं 'सत्यमेव जयते' इति भावं बोधयति। तत् सत्यस्य धर्मस्य च प्रतीकम् अस्ति।
2(घ)कृषकबान्धवानां परिश्रमेण भारतभूमि: कथं सञ्जाता ?Show solution
उत्तरम्: कृषकबान्धवा: स्वेदबिन्दुभि: भारतभूमिं सिञ्चन्ति। तेषां परिश्रमेण भारतभूमि: शस्यश्यामला सञ्जाता। अर्थात् कृषकानां कठोरपरिश्रमेण भारतभूमि: धान्यसमृद्धा हरिताभा च अभवत्।
2(ङ)विज्ञानस्य केषु क्षेत्रेषु भारतीयै: यश: प्राप्तम् ?Show solution
उत्तरम्: विज्ञानस्य अन्तरिक्षक्षेत्रे, चिकित्साक्षेत्रे, प्रौद्योगिकीक्षेत्रे च भारतीयवैज्ञानिकै: यश: प्राप्तम्। तेषां धवलं यश: राष्ट्रध्वजस्य मध्ये विलसति।
2(च)अन्ते सर्वे किं गीतं गायन्ति ?Show solution
उत्तरम्: अन्ते सर्वे 'वन्दे भारतमातरम्' इति गीतं गायन्ति। ते सर्वे मिलित्वा भारतमातु: वन्दनां कुर्वन्ति।
3(क)रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — समुद्र: भारतमातु: चरणौ प्रक्षालयति ।Show solution
प्रश्न: समुद्र: भारतमातु: कौ प्रक्षालयति ?
(रेखाङ्कित पद 'चरणौ' द्विवचन है, अतः 'कौ' प्रश्नवाचक पद का प्रयोग होगा।)
3(ख)रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — जना: तीर्थक्षेत्राणां धूलिं ललाटे स्थापयन्ति ।Show solution
प्रश्न: के तीर्थक्षेत्राणां धूलिं ललाटे स्थापयन्ति ?
(रेखाङ्कित पद 'जना:' बहुवचन है, अतः 'के' प्रश्नवाचक पद का प्रयोग होगा।)
3(ग)रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — वीरा: भारतमातु: सर्वदा सेवां कृतवन्त: ।Show solution
प्रश्न: के भारतमातु: सर्वदा सेवां कृतवन्त: ?
(रेखाङ्कित पद 'वीरा:' बहुवचन है, अतः 'के' प्रश्नवाचक पद का प्रयोग होगा।)
3(घ)रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — 'जयतु कृषक:' इति वक्तुम् अस्मान् प्रेरयति ।Show solution
प्रश्न: किम् इति वक्तुम् अस्मान् प्रेरयति ?
(रेखाङ्कित पद 'जयतु कृषक:' एक वाक्यांश है, अतः 'किम्' प्रश्नवाचक पद का प्रयोग होगा।)
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
योग्यताविस्तर: एवं परियोजनाकार्यम्
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
17 more solved questions in वन्दे भारतमातरम्
They are free with a Super Tutor account, along with practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start, no card needed.
Frequently Asked Questions
What are the important topics in वन्दे भारतमातरम् for CBSE Class 7 Sanskrit?
Are these NCERT Solutions for वन्दे भारतमातरम् free?
How should I revise वन्दे भारतमातरम् for Class 7 exams?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for वन्दे भारतमातरम्
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
For serious students
Get the full वन्दे भारतमातरम् chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 7 Sanskrit. Free to start, no card needed.