Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 5 of 15
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
NCERT Solutions

सेवा हि परमो धर्म

CBSE · Class 7 · Sanskrit

NCERT Solutions for सेवा हि परमो धर्म — CBSE Class 7 Sanskrit.

76 questions30 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying सेवा हि परमो धर्म? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 7 students started this chapter today

20 Questions Solved · 1 Section

10 worked solutions below. Unlock all 20 free in Super Tutor

वयम् अभ्यासं कर्म: — सेवा हि परमो धर्म:

1(क)क: प्रसिद्ध: चिकित्सक: आसीत् ?Show solution
उत्तरम् — नागार्जुन: प्रसिद्ध: चिकित्सक: आसीत् ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ख)अन्यस्मिन् दिवसे कौ आगतौ ?Show solution
उत्तरम् — अन्यस्मिन् दिवसे द्वौ युवकौ आगतौ ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ग)क: खिन्न: आसीत् ?Show solution
उत्तरम् — नागार्जुन: खिन्न: आसीत् ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(घ)रुग्णस्य परिस्थिति: कथम् आसीत् ?Show solution
उत्तरम् — रुग्णस्य परिस्थिति: अत्यन्तं गुरुतरा (गम्भीरा) आसीत् ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ङ)नागार्जुन: सहायकरूपेण कं चितवान् ?Show solution
उत्तरम् — नागार्जुन: सहायकरूपेण द्वितीयं युवकं चितवान् ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(च)कां विना चिकित्सक: न भवति ?Show solution
उत्तरम् — सेवाभावनां विना चिकित्सक: न भवति ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(छ)नागार्जुन: युवकौ केन मार्गेण गन्तुं सूचितवान् ?Show solution
उत्तरम् — नागार्जुन: युवकौ राजमार्गेण गन्तुं सूचितवान् ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(क)अहोरात्रं नागार्जुन: कुत्र कार्यं करोति स्म ?Show solution
उत्तरम् — अहोरात्रं नागार्जुन: चिकित्सालये रुग्णानां सेवायां कार्यं करोति स्म ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ख)नागार्जुन: महाराजं किं निवेदितवान् ?Show solution
उत्तरम् — नागार्जुन: महाराजं निवेदितवान् यत् — "सेवाभावनां विना चिकित्सक: न भवति, अत: द्वितीय: युवक: सहायकरूपेण योग्य: अस्ति ।"

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ग)प्रथम: युवक: कथं कार्यं कृतवान् ?Show solution
उत्तरम् — प्रथम: युवक: राजमार्गे रोगिणं दृष्ट्वा अपि तस्य सेवां न कृतवान्, स्वकार्यं शीघ्रं सम्पाद्य प्रत्यागतवान् । स: केवलं औषधानि आनीतवान् परन्तु रोगिणः प्रति उदासीन: आसीत् ।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(घ)द्वितीय: युवक: राजमार्गे रोगिणं दृष्ट्वा किं कृतवान् ?
2(ङ)सेवाया: भावनां विना किं न भवेत् ?
3उदाहरणानुसारम् अधोलिखितानां पदानां स्त्रीलिङ्गरूपाणि लिखन्तु — (क) पठितवान् (ख) गतवान् (ग) लिखितवान् (घ) खादितवान् (ङ) क्रीडितवान् (च) हसितवान् (छ) निवेदितवान् (ज) सूचितवान्
4उदाहरणानुसारम् अधोलिखितानां पदानां पुंलिङ्गरूपाणि लिखन्तु — (क) पठितवती (ख) कृतवती (ग) दृष्टवती (घ) दत्तवती (ङ) प्रक्षालितवती (च) धावितवती
5उदाहरणानुसारं वाक्यानि परिवर्तयन्तु — यथा: पिता कषायं पिबति → पिता कषायं पीतवान् । (क) युवक: आपणं गच्छति । (ख) स: रोटिकां खादति । (ग) महिला वस्त्रं ददाति । (घ) बालक: द्विचक्रिकात: पतति । (ङ) पितामही चलच्चित्रं पश्यति । (च) अहं गृहपाठं लिखामि । (छ) त्वं कुत्र गच्छसि ? (ज) अश्वा: वने धावन्ति । (झ) बालिका: शीघ्रम् आगच्छन्ति । (ञ) वयं समुद्रतीरे पयोहिमं खादाम: ।
6'स्म' इति अव्ययपदम् उपयुज्य अनुच्छेदं पुन: लिखन्तु — कृषक: प्रतिदिनं कृषिक्षेत्रं (गच्छ) । जलसेचनं (कृ) । कीटानां निवारणार्थं जैवौषधं (स्थापय) । स: कृषिकार्यं सम्यक् (जा) । अत: अन्ये कृषका: संशयेन (पुच्छ) । स: स्वाभिमानेन (जीव) । अत: 'अहं कृषक: भूमिपुत्र:' इति साभिमानं (वद) । स: क्षेत्रे गोमयं (योजय), न तु कृतकान् पदार्थान् । अत: व्रीहे: गुणवत्ता अधिका (भव) । जना: जालपुटमाध्यमेन तस्य तण्डुलं (क्रीण) । एवं तस्य परिवारस्य सर्वे जना: कृषिकार्येण ससुखं (जीव) । स: सर्वान् (वद) 'कृषक: न दीन: न च दरिद्र:, परं सर्वेषां पोषक:' इति ।
परियोजनाकार्यम् 1परहितार्थ सेवारतानां प्रेक्षणां महात्मनां जीवनसम्बद्धां कथां सङ्गृह्णन्तु ।
परियोजनाकार्यम् 2अस्माकं समाजे कुटुम्बे वा सेवाकार्यं कुर्वत: जनस्य विवरणं लिखन्तु ।
परियोजनाकार्यम् 3भवतां परिवेशे विद्यमानानां आयुर्वेदीयानां पदार्थानां नामानि लिखन्तु । तेषां स्वास्थ्यरक्षणलाभान् लिखन्तु ।
परियोजनाकार्यम् 4चित्राणि पश्यन्तु, वाक्यानि पठन्तु, उचितं वाक्यं चित्रेण सह योजयन्तु । वाक्यानि — (१) धेनुमतित परमिशिवा (२) नित्यं मातापित्रो: सेवा (३) रोगातुराणाम् उपचार: (४) गृहकार्येषु भगिन्या: साहाय्यम् (५) परस्परं कार्यकरणे साहाय्यम्

10 more solved questions in सेवा हि परमो धर्म

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in सेवा हि परमो धर्म for CBSE Class 7 Sanskrit?
सेवा हि परमो धर्म covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 7 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in सेवा हि परमो धर्म — CBSE Class 7 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 76 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for सेवा हि परमो धर्म Class 7 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in सेवा हि परमो धर्म (CBSE Class 7 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for सेवा हि परमो धर्म

All 15 chapters — CBSE Class 7 Sanskrit NCERT Solutions

For serious students

Get the full सेवा हि परमो धर्म chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 7 Sanskrit.

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free