Chapter 9 of 15
NCERT Solutions
अन्नाद भवन्ति भूतानि
CBSE · Class 7 · Sanskrit
NCERT Solutions for अन्नाद भवन्ति भूतानि — CBSE Class 7 Sanskrit.
102 questions28 flashcards5 concepts
Interactive on Super Tutor
Studying अन्नाद भवन्ति भूतानि? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.
1,000+ Class 7 students started this chapter today
9 Questions Solved · 1 Section
5 worked solutions below. Unlock all 9 free in Super Tutor
व्यायामः अभ्यासं कुर्मः
1अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु —
(क) पुण्या जिज्ञासा का?
(ख) कस्मात् आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्?
(ग) अग्नेः कस्य उत्पत्तिः अभवत्?
(घ) पृथिव्याः केषाम् उत्पत्तिः अभवत्?
(ङ) आहारात् के उत्पन्नाः?
(च) माता किं किं पठितवती?Show solution
(क) पुण्या जिज्ञासा — 'अस्माकं जन्म कथम् अभवत्?' इति।
(ख) आत्मनः (ब्रह्मणः) आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्।
(ग) अग्नेः अपाम् (जलस्य) उत्पत्तिः अभवत्।
(घ) पृथिव्याः ओषधीनाम् उत्पत्तिः अभवत्।
(ङ) आहारात् कीटाः, प्राणिनः, मनुष्याः उत्पन्नाः।
(च) माता आधुनिकं रसायनशास्त्रं (Chemistry) प्राचीनं च शास्त्रं पठितवती।
(ख) आत्मनः (ब्रह्मणः) आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्।
(ग) अग्नेः अपाम् (जलस्य) उत्पत्तिः अभवत्।
(घ) पृथिव्याः ओषधीनाम् उत्पत्तिः अभवत्।
(ङ) आहारात् कीटाः, प्राणिनः, मनुष्याः उत्पन्नाः।
(च) माता आधुनिकं रसायनशास्त्रं (Chemistry) प्राचीनं च शास्त्रं पठितवती।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
2पाठं पठित्वा रिक्तस्थानेषु समुचितं पदं लिखन्तु —
(क) अम्ब! मम काचिद् ___ अस्ति।
(ख) प्रथमम् ___ आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्।
(ग) साक्षात् ___ उत्पत्तिं वदतु।
(घ) ___ कीटाः, प्राणिनः, मनुष्याः उत्पन्नाः खलु अम्ब?
(ङ) अहम् आधुनिकं ___ च पठितवती।
(च) अस्माकं ___ ज्ञानं तेषु एव निहितम् अस्ति।Show solution
(क) अम्ब! मम काचिद् जिज्ञासा अस्ति।
(ख) प्रथमम् आत्मनः आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्।
(ग) साक्षात् उत्पत्तिम् उत्पत्तिं वदतु। (अथवा: साक्षात् माम् उत्पत्तिं वदतु।)
(घ) आहारात् कीटाः, प्राणिनः, मनुष्याः उत्पन्नाः खलु अम्ब?
(ङ) अहम् आधुनिकं रसायनशास्त्रं च पठितवती।
(च) अस्माकं वैज्ञानिकम् ज्ञानं तेषु एव निहितम् अस्ति।
(ख) प्रथमम् आत्मनः आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्।
(ग) साक्षात् उत्पत्तिम् उत्पत्तिं वदतु। (अथवा: साक्षात् माम् उत्पत्तिं वदतु।)
(घ) आहारात् कीटाः, प्राणिनः, मनुष्याः उत्पन्नाः खलु अम्ब?
(ङ) अहम् आधुनिकं रसायनशास्त्रं च पठितवती।
(च) अस्माकं वैज्ञानिकम् ज्ञानं तेषु एव निहितम् अस्ति।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
3उदाहरणानुसारम् अधः प्रदत्तानां शब्दानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु (पञ्चमी विभक्तिः) —
आहार → आहारात् / आहाराभ्याम् / आहारेभ्यः
मनुष्य, वृक्ष, अग्नि, मुनि, पेटिका, वाटिका, माला, कूपी, नदी, नगरीShow solution
पञ्चमी विभक्तेः रूपाणि:
अकारान्त पुल्लिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| आहार | आहारात् | आहाराभ्याम् | आहारेभ्यः |
| मनुष्य | मनुष्यात् | मनुष्याभ्याम् | मनुष्येभ्यः |
| वृक्ष | वृक्षात् | वृक्षाभ्याम् | वृक्षेभ्यः |
इकारान्त पुल्लिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| अग्नि | अग्नेः | अग्निभ्याम् | अग्निभ्यः |
| मुनि | मुनेः | मुनिभ्याम् | मुनिभ्यः |
आकारान्त स्त्रीलिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| पेटिका | पेटिकायाः | पेटिकाभ्याम् | पेटिकाभ्यः |
| वाटिका | वाटिकायाः | वाटिकाभ्याम् | वाटिकाभ्यः |
| माला | मालायाः | मालाभ्याम् | मालाभ्यः |
ईकारान्त स्त्रीलिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| कूपी | कूप्याः | कूपीभ्याम् | कूपीभ्यः |
| नदी | नद्याः | नदीभ्याम् | नदीभ्यः |
| नगरी | नगर्याः | नगरीभ्याम् | नगरीभ्यः |
अकारान्त पुल्लिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| आहार | आहारात् | आहाराभ्याम् | आहारेभ्यः |
| मनुष्य | मनुष्यात् | मनुष्याभ्याम् | मनुष्येभ्यः |
| वृक्ष | वृक्षात् | वृक्षाभ्याम् | वृक्षेभ्यः |
इकारान्त पुल्लिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| अग्नि | अग्नेः | अग्निभ्याम् | अग्निभ्यः |
| मुनि | मुनेः | मुनिभ्याम् | मुनिभ्यः |
आकारान्त स्त्रीलिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| पेटिका | पेटिकायाः | पेटिकाभ्याम् | पेटिकाभ्यः |
| वाटिका | वाटिकायाः | वाटिकाभ्याम् | वाटिकाभ्यः |
| माला | मालायाः | मालाभ्याम् | मालाभ्यः |
ईकारान्त स्त्रीलिङ्गः
| शब्दः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|---|---|---|
| कूपी | कूप्याः | कूपीभ्याम् | कूपीभ्यः |
| नदी | नद्याः | नदीभ्याम् | नदीभ्यः |
| नगरी | नगर्याः | नगरीभ्याम् | नगरीभ्यः |
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
4(प्रश्ननिर्माणम्)उदाहरणानुसारम् अधः रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु —
(क) माता आपणात् गृहम् आगच्छति। → माता कुतः / कस्मात् गृहम् आगच्छति?
(ख) राजेशः विद्यालयात् पुस्तकम् आनयति।
(ग) विकासः महेशात् लेखनीं स्वीकृतवान्।
(घ) माता गृहात् पुत्रं पश्यति।
(ङ) हिमालयात् गङ्गा प्रवहति।Show solution
(ख) राजेशः विद्यालयात् पुस्तकम् आनयति।
→ राजेशः कुतः पुस्तकम् आनयति?
→ राजेशः कस्मात् पुस्तकम् आनयति?
(ग) विकासः महेशात् लेखनीं स्वीकृतवान्।
→ विकासः कुतः लेखनीं स्वीकृतवान्?
→ विकासः कस्मात् लेखनीं स्वीकृतवान्?
(घ) माता गृहात् पुत्रं पश्यति।
→ माता कुतः पुत्रं पश्यति?
→ माता कस्मात् पुत्रं पश्यति?
(ङ) हिमालयात् गङ्गा प्रवहति।
→ कुतः गङ्गा प्रवहति?
→ कस्मात् गङ्गा प्रवहति?
→ राजेशः कुतः पुस्तकम् आनयति?
→ राजेशः कस्मात् पुस्तकम् आनयति?
(ग) विकासः महेशात् लेखनीं स्वीकृतवान्।
→ विकासः कुतः लेखनीं स्वीकृतवान्?
→ विकासः कस्मात् लेखनीं स्वीकृतवान्?
(घ) माता गृहात् पुत्रं पश्यति।
→ माता कुतः पुत्रं पश्यति?
→ माता कस्मात् पुत्रं पश्यति?
(ङ) हिमालयात् गङ्गा प्रवहति।
→ कुतः गङ्गा प्रवहति?
→ कस्मात् गङ्गा प्रवहति?
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
5(पदरञ्जनी)अधः प्रदत्तानि पदानि पठन्तु, तेषां पदानां पर्यायपदानि पाठेषु सन्ति, तानि चित्वा निर्देशानुसारं पदरञ्जन्यां लिखन्तु —
वामतः दक्षिणम्: (१) जन्म (२) मातः (३) सत्यम् (४) अपि (५) ओषधीनाम् (६) तदर्थम् (७) कस्मिन् समये
उपरिष्टात् अधः: (१) उन्नतिः (२) समाप्तम् (३) गगनस्य (४) बुद्धिमती (५) सकलम् (६) ततः परम् (७) कस्मिन् समयेShow solution
पाठे प्रदत्तानां पदानां पर्यायाः:
वामतः दक्षिणम् (Across):
1. जन्म (त्रीणि अक्षराणि) → उत्पत्तिः
2. मातः (अक्षरद्वयम्) → अम्ब
3. सत्यम् (अक्षरद्वयम्) → खलु
4. अपि (एकम् अक्षरम्) → च
5. ओषधीनाम् (त्रीणि अक्षराणि) → वनस्पतेः (अथवा तृणानाम्)
6. तदर्थम् (अक्षरद्वयम्) → तस्मात्
7. कस्मिन् समये (अक्षरद्वयम्) → कदा
उपरिष्टात् अधः (Down):
1. उन्नतिः (त्रीणि अक्षराणि) → विकासः
2. समाप्तम् (चत्वारि अक्षराणि) → समाप्तम् → इति
3. गगनस्य (चत्वारि अक्षराणि) → आकाशस्य
4. बुद्धिमती (त्रीणि अक्षराणि) → मेधाविनी
5. सकलम् (अक्षरद्वयम्) → सर्वम्
6. ततः परम् (चत्वारि अक्षराणि) → तदनन्तरम्
7. कस्मिन् समये (अक्षरद्वयम्) → कदा
*(टिप्पणी: पदरञ्जनी (crossword) की वास्तविक ग्रिड OCR में स्पष्ट नहीं है, अतः पर्यायपद-उत्तर ऊपर दिए गए हैं।)*
वामतः दक्षिणम् (Across):
1. जन्म (त्रीणि अक्षराणि) → उत्पत्तिः
2. मातः (अक्षरद्वयम्) → अम्ब
3. सत्यम् (अक्षरद्वयम्) → खलु
4. अपि (एकम् अक्षरम्) → च
5. ओषधीनाम् (त्रीणि अक्षराणि) → वनस्पतेः (अथवा तृणानाम्)
6. तदर्थम् (अक्षरद्वयम्) → तस्मात्
7. कस्मिन् समये (अक्षरद्वयम्) → कदा
उपरिष्टात् अधः (Down):
1. उन्नतिः (त्रीणि अक्षराणि) → विकासः
2. समाप्तम् (चत्वारि अक्षराणि) → समाप्तम् → इति
3. गगनस्य (चत्वारि अक्षराणि) → आकाशस्य
4. बुद्धिमती (त्रीणि अक्षराणि) → मेधाविनी
5. सकलम् (अक्षरद्वयम्) → सर्वम्
6. ततः परम् (चत्वारि अक्षराणि) → तदनन्तरम्
7. कस्मिन् समये (अक्षरद्वयम्) → कदा
*(टिप्पणी: पदरञ्जनी (crossword) की वास्तविक ग्रिड OCR में स्पष्ट नहीं है, अतः पर्यायपद-उत्तर ऊपर दिए गए हैं।)*
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
6उदाहरणानुसारं कः कस्मात् विद्यां प्राप्तवान् इति पूर्णवाक्येन लिखन्तु —
(क) शुक्राचार्यः — महादेवः
(ख) पद्मपादः — शङ्कराचार्यः
(ग) विवेकानन्दः — रामकृष्णः
(घ) रामः — वसिष्ठः
(ङ) भीष्मः — परशुरामः
(च) चन्द्रगुप्तः — चाणक्यः
(छ) अर्जुनः — द्रोणाचार्यः
(क) शुक्राचार्यः — महादेवः
(ख) पद्मपादः — शङ्कराचार्यः
(ग) विवेकानन्दः — रामकृष्णः
(घ) रामः — वसिष्ठः
(ङ) भीष्मः — परशुरामः
(च) चन्द्रगुप्तः — चाणक्यः
(छ) अर्जुनः — द्रोणाचार्यः
7अधः प्रदत्तानि वाक्यानि पठित्वा मातृभाषया, प्रान्तीयभाषया आङ्ग्लभाषया वा अनुवादं कुर्वन्तु —
(क) राधा नगरात् आगच्छति।
(ख) विनयः वृक्षात् पुष्पाणि चिनोति।
(ग) सन्दीपः कार्यालयात् गृहं गतवान्।
(घ) भगिनी दूरात् वाहनं पश्यति।
(ङ) महेशः शालायाः गृहम् आगतवान्।
(च) बालः कपाटिकायाः धनं स्वीकरोति।
(क) राधा नगरात् आगच्छति।
(ख) विनयः वृक्षात् पुष्पाणि चिनोति।
(ग) सन्दीपः कार्यालयात् गृहं गतवान्।
(घ) भगिनी दूरात् वाहनं पश्यति।
(ङ) महेशः शालायाः गृहम् आगतवान्।
(च) बालः कपाटिकायाः धनं स्वीकरोति।
परिवीजन-कार्यम् 1भारतस्य गणितज्ञानां प्राचीनविज्ञानिनां खगोलविज्ञानिनां चित्राणि सङ्गृह्य अधः तेषां नामानि लिखित्वा एकं भित्तिपत्रं कुर्वन्तु।
परिवीजन-कार्यम् 2प्राचीनभारतस्य राज्यानां नामानि, तेषाम् आधुनिकनामानि च लिखन्तु। यथा – इन्द्रप्रस्थः — देहली, कर्णपुरम् — कानपुर
4 more solved questions in अन्नाद भवन्ति भूतानि
Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.
Stuck on a step?
Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.
Ask a Doubt FreeFrequently Asked Questions
What are the important topics in अन्नाद भवन्ति भूतानि for CBSE Class 7 Sanskrit?
अन्नाद भवन्ति भूतानि covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 7 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in अन्नाद भवन्ति भूतानि — CBSE Class 7 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 102 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for अन्नाद भवन्ति भूतानि Class 7 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in अन्नाद भवन्ति भूतानि (CBSE Class 7 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for अन्नाद भवन्ति भूतानि
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Practice with board exam-style questions
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
All formulas in one place
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect visually
Study Plan
Step-by-step plan to ace this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
For serious students
Get the full अन्नाद भवन्ति भूतानि chapter — for free.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 7 Sanskrit.