CBSE Class 7 Sanskrit — NCERT Solutions
CBSE Class 7 Sanskrit NCERT solutions, chapter by chapter — 196 textbook questions solved across 13 chapters. Follows the CBSE syllabus.
About these solutions
196 NCERT textbook questions for CBSE Class 7 Sanskrit, solved step by step across 13 chapters. Each chapter page has every exercise: half the solutions are open to read and the rest are free with a Super Tutor account.
वन्दे भारतमातरम्
34 questions solved
- वयम् अभ्यासं कृमेः · 28 questions
- योग्यताविस्तर: एवं परियोजनाकार्यम् · 6 questions
Q1(क).पर्वतराज: क: ?
उत्तरम्: हिमालय: ।
(पाठ के अनुसार भारत के मस्तक पर मुकुट के समान शोभायमान पर्वतराज हिमालय है।)
Q1(ख).समुद्र: कस्या: चरणौ प्रक्षालयति ?
उत्तरम्: भारतमातु: ।
(समुद्र भारतमाता के चरणों को प्रक्षालित करता है।)
नित्यं पिबाम सुभाषितरसम्
10 questions solved
- वयम् अभ्यासं कुर्मः · 10 questions
Q1.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —
(क) नर: कतिभि: वकारै: पूजित: भवति ?
(ख) पुरुषेण कति दोषा: हातव्या: ?
(ग) बुद्धि: केन शुध्यति ?
(घ) जलबिन्दुनिपातेन क्रमश: क: पूर्यते ?
(ङ) आलस्यं केषां महान् रिपु: अस्ति ?
(क) नर: पञ्चभि: वकारै: पूजित: भवति ।
(ख) पुरुषेण षट् दोषा: हातव्या: ।
(ग) बुद्धि: ज्ञानेन शुध्यति ।
(घ) जलबिन्दुनिपातेन क्रमश: घट: पूर्यते ।
(ङ) आलस्यं मनुष्याणां महान् रिपु: अस्ति ।
Q2.निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु—
(क) नरः कथं पूजितो भवति ?
(ख) पुरुषेण के दोषाः हातव्याः ?
(ग) कस्य बुद्धिः विस्तारिता भवति ?
(घ) किं कृत्वा मनुष्यः नावसीदति ?
(ङ) व्यासस्य वचनद्वयं किम् ?
(क) नर: विद्यया, वपुषा, वाचा, वस्त्रेण, विनयेन च — एभि: पञ्चभि: वकारै: युक्त: पूजित: भवति ।
(ख) पुरुषेण निद्रा, तन्द्रा, भयम्, क्रोध:, आलस्यम्, दीर्घसूत्रता — एते षट् दोषा: हातव्या: ।
(ग) य: पठति, लिखति, पृच्छति, पण्डितान् उपाश्रयति — तस्य बुद्धि: विस्तारिता भवति ।
(घ) उद्यमं कृत्वा (परिश्रमं कृत्वा) मनुष्य: नावसीदति, यतः उद्यमेन समान: बान्धव: न अस्ति ।
(ङ) व्यासस्य वचनद्वयम् — (१) परोपकार: पुण्याय, पापाय परपीडनम् । (२) उत्तरं यत् समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम्, वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र सन्तति: ।
मित्राय नमः
9 questions solved
- वयम् अभ्यासं कुर्मः · 9 questions
Q1.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —
(क) शुभं भवतु इति कः वदति?
(ख) योगिता आचार्यां 'किं शिक्षयतु' इति वदति?
(ग) सूर्यनमस्कारः कतीनाम् आसनानां समाहारः अस्ति?
(घ) केषु सूर्यनमस्कारः श्रेष्ठः?
(ङ) सूर्यनमस्कारेण जनाः कीदृशं शरीरं प्राप्नुवन्ति?
(क) शुभं भवतु इति आचार्या वदति।
(ख) योगिता आचार्यां सूर्यनमस्कारं शिक्षयतु इति वदति।
(ग) सूर्यनमस्कारः द्वादशानाम् आसनानां समाहारः अस्ति।
(घ) व्यायामेषु सूर्यनमस्कारः श्रेष्ठः।
(ङ) सूर्यनमस्कारेण जनाः स्वस्थं शरीरं प्राप्नुवन्ति।
Q2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु —
(क) सर्वे छात्राः आचार्यां किं पृच्छन्ति?
(ख) सूर्यनमस्कारः इत्यनेन कः आशयः?
(ग) आचार्या कं श्लोकं पाठयति?
(घ) सूर्यनमस्कारस्य प्रथमः मन्त्रः कः?
(ङ) सूर्यनमस्कारेण कीदृशं बलं वर्धते?
(क) सर्वे छात्राः आचार्यां सूर्यनमस्कारं शिक्षयतु इति पृच्छन्ति।
(ख) सूर्यनमस्कारः इत्यनेन आशयः अस्ति यत् प्रत्येकस्मात् आसनात् पूर्वम् एकः मन्त्रः भवति येन सूर्यस्य नमस्कारः क्रियते — अतः अयं सूर्यनमस्कारः इति कथ्यते।
(ग) आचार्या निम्नलिखितं श्लोकं पाठयति —
"आदित्यस्य नमस्कारान् ये कुर्वन्ति दिने दिने।
आयुः प्रज्ञां बलं वीर्यं तेजस्तेषां च जायते॥"
(घ) सूर्यनमस्कारस्य प्रथमः मन्त्रः अस्ति — "ॐ मित्राय नमः"।
(ङ) सूर्यनमस्कारेण आध्यात्मिकं बलं वर्धते।
न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्
10 questions solved
- वयम् अभ्यासं कुर्मः · 7 questions
- योग्यताविस्तरः — श्लोकार्थ · 2 questions
- परियोजनाकार्यम् · 1 question
Q1.एकः शृंगालः इति गीतस्य साभिनयं कक्षायां गानं कुर्वन्तु।
यह एक क्रियाकलाप (Activity) प्रश्न है। छात्र कक्षा में 'एकः शृंगालः' गीत को भावपूर्ण अभिनय के साथ गाएँ। शृंगाल (लोमड़ी) की चाल, उसके द्राक्षाफल देखने पर मुँह में पानी आना, बार-बार उछलना और अंत में निराश होकर भाग जाना — इन भावों को अभिनय द्वारा प्रस्तुत करें।
सेवा हि परमो धर्म
20 questions solved
- वयम् अभ्यासं कर्म: — सेवा हि परमो धर्म: · 20 questions
Q1(क).क: प्रसिद्ध: चिकित्सक: आसीत् ?
उत्तरम् — नागार्जुन: प्रसिद्ध: चिकित्सक: आसीत् ।
क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम्
9 questions solved
- चयन अभ्यास कुर्मे · 9 questions
Q1.अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखन्तु —
(क) विद्याहीना: कीदृशा: किंशुका: इव न शोभन्ते ?
(ख) धीमतां काल: कथं गच्छति ?
(ग) केषां काल: निद्रया कलहेन वा गच्छति ?
(घ) खलस्य विद्या किमर्थम् ?
(ङ) सज्जनस्य विद्या किमर्थम् ?
(च) चन्द्र: केषां भूषणम् अस्ति ?
(छ) सर्वधनप्रधानं किम् ?
(क) विद्याहीना: निर्गन्धाः किंशुका: इव न शोभन्ते ।
(ख) धीमतां काल: काव्यशास्त्रविनोदेन गच्छति ।
(ग) मूर्खाणाम् काल: निद्रया कलहेन वा गच्छति ।
(घ) खलस्य विद्या विवादाय (परिपीडनाय) ।
(ङ) सज्जनस्य विद्या ज्ञानाय (दानाय) ।
(च) चन्द्र: नक्षत्राणाम् भूषणम् अस्ति ।
(छ) सर्वधनप्रधानं विद्याधनम् ।
ईशावास्यम् इदं सर्वम्
31 questions solved
- वचनम् अभ्यासं कृत्वा (अभ्यास-प्रश्नाः) · 31 questions
Q1(क).दैत्यराज: क: ?
उत्तरम्: दैत्यराज: हिरण्यकशिपु: अस्ति।
हितं मनोहारि च दुर्लभं वच
8 questions solved
- वयम् अभ्यासं कुर्मः · 8 questions
Q1.अधोलिखितानि वाक्यानि पठित्वा 'आम्' अथवा 'न' इति वदन्तु लिखन्तु च—
(क) किं वयं पृथिव्याः पुत्राः पुण्याः च स्मः ?
(ख) किं रत्नम् अन्विष्यति ?
(ग) किं शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति ?
(घ) किं शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम् ?
(ङ) किं गुणानां सर्वदा एव आदरः भवति ?
(च) किं क्रियाशीलः एव विद्वान् भवति ?
(छ) किम् अस्माभिः केवलं मनोरञ्जकानि वाक्यानि वक्तव्यानि ?
(ज) यः सदा सुखम् इच्छति, किं सः विद्यां प्राप्नोति ?
(क) आम् — वयं पृथिव्याः पुत्राः पुण्याः च स्मः।
(ख) न — रत्नम् अन्विष्यति इति न; गुणाः एव रत्नम् अन्विष्यन्ति (गुणिनः रत्नम् अन्विष्यन्ति)।
(ग) आम् — शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति।
(घ) आम् — शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम् अस्ति।
(ङ) आम् — गुणानां सर्वदा एव आदरः भवति।
(च) न — केवलं क्रियाशीलः एव विद्वान् न भवति; यः विद्याम् अर्जयति सः विद्वान् भवति।
(छ) न — अस्माभिः केवलं मनोरञ्जकानि वाक्यानि न वक्तव्यानि; हितकारकं च मनोहारि च वचः वक्तव्यम्।
(ज) न — यः सदा सुखम् इच्छति सः विद्यां न प्राप्नोति।
अन्नाद भवन्ति भूतानि
9 questions solved
- व्यायामः अभ्यासं कुर्मः · 9 questions
Q1.अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु —
(क) पुण्या जिज्ञासा का?
(ख) कस्मात् आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्?
(ग) अग्नेः कस्य उत्पत्तिः अभवत्?
(घ) पृथिव्याः केषाम् उत्पत्तिः अभवत्?
(ङ) आहारात् के उत्पन्नाः?
(च) माता किं किं पठितवती?
(क) पुण्या जिज्ञासा — 'अस्माकं जन्म कथम् अभवत्?' इति।
(ख) आत्मनः (ब्रह्मणः) आकाशस्य उत्पत्तिः अभवत्।
(ग) अग्नेः अपाम् (जलस्य) उत्पत्तिः अभवत्।
(घ) पृथिव्याः ओषधीनाम् उत्पत्तिः अभवत्।
(ङ) आहारात् कीटाः, प्राणिनः, मनुष्याः उत्पन्नाः।
(च) माता आधुनिकं रसायनशास्त्रं (Chemistry) प्राचीनं च शास्त्रं पठितवती।
दशम क
17 questions solved
- वयम् अभ्यासं कर्मः · 17 questions
Q१(क).कति बालकाः स्नातुं गताः ? (पञ्च, द्वादश, दश)
उत्तरम्: दश बालकाः स्नातुं गताः।
पाठस्य आधारेण दश बालकाः नदीं स्नातुं गताः आसन्। अतः 'दश' इति उत्तरं समीचीनम् अस्ति।
द्वीपेषु रम्य द्वीपोऽण्डमान
14 questions solved
- वयम् अभ्यासं कुर्मः · 14 questions
Q१.पाठ पठित्वा अधोलिखितानि पदानि परस्परं मेलयत —
हान्दुमान् / कालापानी / जारवा / स्वराजद्वीपः / राधानगरतटः / स्वातन्त्र्यवीरः
पदानां मेलनम् —
| क | ख |
|---|---|
| हान्दुमान् | अण्डमानः |
| कालापानी | सेल्यूलरकारागारः |
| जारवा | जनजातिः |
| स्वराजद्वीपः | एलीफेण्टा |
| राधानगरतटः | श्वेतरेणुः |
| स्वातन्त्र्यवीरः | सावरकरः |
वीराङ्गना पन्नाधाया
7 questions solved
- वयम् अभ्यासं कर्मः · 7 questions
Q1.अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखन्तु —
(क) राजस्थानस्य वीराङ्गनासु का सुविख्याता?
(ख) उदयसिंहः कस्य पुत्रः?
(ग) बनवीरः कं मारयितुम् कुतन्त्रम् अरचयत्?
(घ) कालान्तरे कः मेवाडस्य राजा अभवत्?
(ङ) पन्नाधायायाः निर्णयः कीदृशः आसीत्?
(च) महाराणाप्रतापः केषां हृदये चिरं स्थानं प्राप्नोत्?
(क) पन्नाधाया राजस्थानस्य वीराङ्गनासु सुविख्याता अस्ति।
(ख) उदयसिंहः महाराणासङ्ग्रामसिंहस्य पुत्रः।
(ग) बनवीरः उदयसिंहम् मारयितुम् कुतन्त्रम् अरचयत्।
(घ) कालान्तरे उदयसिंहः मेवाडस्य राजा अभवत्।
(ङ) पन्नाधायायाः निर्णयः अकल्पनीयः आसीत्।
(च) महाराणाप्रतापः भारतीयानां हृदये चिरं स्थानं प्राप्नोत्।
वर्णमात्रा-परिचयः
18 questions solved
- अभ्यास-प्रश्नोत्तराणि · 18 questions
Q1(क).वर्णानां कतिविधाः मात्राः भवन्ति ?
वर्णानां त्रिविधाः मात्राः भवन्ति — एकमात्रा, द्विमात्रा, त्रिमात्रा च। (अर्धमात्रा अपि भवति।)
Get chapter-wise help for CBSE Class 7 Sanskrit
Super Tutor gives you chapter summaries, revision notes, practice quizzes and flashcards, organised around the CBSE syllabus. Free to start.
Try Super Tutor freeFrequently Asked Questions
Where can I find CBSE Class 7 Sanskrit NCERT Solutions?
This page has NCERT solutions for 13 chapters of CBSE Class 7 Sanskrit for the 2026-27 session. Each chapter links to its own page with the full set.
How should I prepare for CBSE Class 7 Sanskrit exams?
Go through the syllabus first, then work chapter by chapter: learn the ideas, practise questions, and revise with notes and flashcards. Leave time at the end to revise every chapter once more under timed conditions.
Are the CBSE Class 7 Sanskrit NCERT Solutions free?
Half of the solutions on each chapter page are open to read. The rest are free with a Super Tutor account — signing up is free and needs no card.
Browse NCERT Solutions by Chapter
13 chapters
More Sanskrit Resources
CBSE Class 7
Practice Quiz
Test yourself with quick quizzes
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key concepts and quick revision points
Formula Sheet
The formulas of each chapter in one place
Chapter Summary
Understand each chapter at a glance
Concept Maps
Diagrams showing how topics connect
Study Plan
Week-by-week preparation schedule
Flashcards
Quick-fire cards for active recall practice
Syllabus
Chapter list and the topics in each