Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 10 of 16
NCERT Solutions

बुद्धि: सर्वार्थसाधिका — NCERT Solutions

CBSE · Class 6 · Sanskrit

NCERT Solutions for बुद्धि: सर्वार्थसाधिका, CBSE Class 6 Sanskrit: 8 textbook questions solved step by step. Part of the CBSE Class 6 Sanskrit syllabus.

99 questions36 flashcards2 formulas & key relations5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying बुद्धि: सर्वार्थसाधिका? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for NCERT solutions and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

8 Questions Solved · 1 Section

The first 4 solutions are open to read. The other 4 are free with a Super Tutor account.

वयम् अभ्यासं कर्म: (बुद्धि: सर्वार्थसाधिका)

1पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —
(क) सरोवरस्य तीरे सुकोमलभूमी बिलेषु के निवसन्ति ?
(ख) केषां परिभ्रमणेन शशका: क्षतविक्षता: मृता: च भवन्ति ?
(ग) शशकिराज: कस्य समीपं गच्छति ?
(घ) के स्वमतं प्रकाशयन्ति ?
(ङ) क: चन्द्रं नमति ?
(च) के सुखेन तिष्ठन्ति ?Show solution

(क) प्रश्न: सरोवरस्य तीरे सुकोमलभूमी बिलेषु के निवसन्ति ?
उत्तरम् — शशका:

(ख) प्रश्न: केषां परिभ्रमणेन शशका: क्षतविक्षता: मृता: च भवन्ति ?
उत्तरम् — गजानाम्

(ग) प्रश्न: शशकिराज: कस्य समीपं गच्छति ?
उत्तरम् — गजराजस्य

(घ) प्रश्न: के स्वमतं प्रकाशयन्ति ?
उत्तरम् — शशका:

(ङ) प्रश्न: क: चन्द्रं नमति ?
उत्तरम् — गजराज:

(च) प्रश्न: के सुखेन तिष्ठन्ति ?
उत्तरम् — शशका:

2पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखन्तु —
(क) चन्द्र: कदा प्रसन्न: भवति ?
(ख) सायड्काले केषां सभा भवति ?
(ग) शशका: किमर्थम् उपायं चिन्तयन्ति ?
(घ) चन्द्र: केन नाम्ना प्रसिद्ध: अस्ति ?
(ङ) "आम्, चन्द्रस्य दर्शनाय आवाम् अधुना एव सरोवरं प्रति चलाव:" इति क: कथयति ?Show solution

(क) प्रश्न: चन्द्र: कदा प्रसन्न: भवति ?
उत्तरम् — यदा गजराज: सरोवरस्य जलं न पिबति, तदा चन्द्र: प्रसन्न: भवति।

(ख) प्रश्न: सायड्काले केषां सभा भवति ?
उत्तरम् — सायंकाले शशकानां सभा भवति।

(ग) प्रश्न: शशका: किमर्थम् उपायं चिन्तयन्ति ?
उत्तरम् — शशका: गजानां परिभ्रमणेन क्षतविक्षता: मृता: च भवन्ति, अत: ते उपायं चिन्तयन्ति।

(घ) प्रश्न: चन्द्र: केन नाम्ना प्रसिद्ध: अस्ति ?
उत्तरम् — चन्द्र: 'शशाङ्क:' इति नाम्ना प्रसिद्ध: अस्ति।

(ङ) प्रश्न: "आम्, चन्द्रस्य दर्शनाय आवाम् अधुना एव सरोवरं प्रति चलाव:" इति क: कथयति ?
उत्तरम् — "आम्, चन्द्रस्य दर्शनाय आवाम् अधुना एव सरोवरं प्रति चलाव:" इति गजराज: कथयति।

3पाठस्य आधारेण पट्टिकात: क्रियापदानि चित्वा वाक्यानि पूर्यन्तु —
पट्टिका: निवसन्ति, चिन्तयन्ति, भवति, कथयति, तिष्ठति
(क) किं चन्द्र: सरोवरे _______ ?
(ख) सर्वे शशका: उपायं _______ ?
(ग) सायंकाले शशकानां सभा _______ ?
(घ) शशका: सरोवरस्य तीरे _______ ?
(ङ) स: गजराजं _______ ?Show solution

दत्तपट्टिकात: उचितानि क्रियापदानि चित्वा वाक्यानि पूर्यन्ते —

(क) किं चन्द्र: सरोवरे तिष्ठति ?

(ख) सर्वे शशका: उपायं चिन्तयन्ति ?

(ग) सायंकाले शशकानां सभा भवति ?

(घ) शशका: सरोवरस्य तीरे निवसन्ति ?

(ङ) स: गजराजं कथयति ?

4(क)उदाहरणानुसारं निम्नलिखितानां पदानां वचनं पुरुषं च लिखन्तु —
उदाहरणम्: चिन्तयति — प्रथमपुरुष:, एकवचनम्
(i) तिष्ठन्ति
(ii) जीवन्ति
(iii) नमति
(iv) कथयति
(v) गच्छतिShow solution

ज्ञातव्यम्: लट्लकारे प्रथमपुरुषस्य एकवचने 'ति', द्विवचने 'त:', बहुवचने 'न्ति' प्रत्यय: भवति।

पदम्पुरुष:वचनम्
चिन्तयतिप्रथमपुरुष:एकवचनम्
तिष्ठन्तिप्रथमपुरुष:बहुवचनम्
जीवन्तिप्रथमपुरुष:बहुवचनम्
नमतिप्रथमपुरुष:एकवचनम्
कथयतिप्रथमपुरुष:एकवचनम्
गच्छतिप्रथमपुरुष:एकवचनम्
4(ख)उदाहरणानुसारं समुचितै: क्रियापदै: रिक्तस्थानानि पूर्यन्तु —
उदाहरणम्: धातु: गम् — एकवचनम्: गच्छति, द्विवचनम्: गच्छत:, बहुवचनम्: गच्छन्ति
(i) कथ् — कथयति, ..., ...
(ii) स्था — ..., ..., तिष्ठन्ति
(iii) कृ — करोमि, कुर्व:, ...
(iv) जीव् — ..., ..., जीवन्ति
(v) चल् — ..., चलाव:, ...

Free with a Super Tutor account

5चित्रस्य आधारेण पञ्च वाक्यानि लिखन्तु —
(क) (ख) (ग) (घ) (ङ)

Free with a Super Tutor account

6अधोलिखितानां पर्यायपदानां मेलनं कृत्वा रिक्तस्थानानि पूर्यन्तु —
(क) गज: — ?
(ख) पदम् — ?
(ग) चन्द्र: — ?
(घ) सरोवर: — ?
(ङ) प्रजा — ?
पर्यायपदानि: जलाशय:, हस्ती, शशाङ्क:, जनता, चरण:

Free with a Super Tutor account

परियोजनाकार्यम्पाठे पठितानां धातुरूपाणां संग्रहणं कुर्वन्तु। तेषां पुरुषं वचनं च लिखन्तु।

Free with a Super Tutor account

4 more solved questions in बुद्धि: सर्वार्थसाधिका

They are free with a Super Tutor account, along with practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start, no card needed.

Frequently Asked Questions

What are the important topics in बुद्धि: सर्वार्थसाधिका for CBSE Class 6 Sanskrit?
Key topics in बुद्धि: सर्वार्थसाधिका include कथासारः, मुख्यपात्राणि, भाषिक-ज्ञानम्, कथायाः शिक्षा. Study these first, then practise questions on each for Class 6 exams.
Are these NCERT Solutions for बुद्धि: सर्वार्थसाधिका free?
The first 4 of the 8 solutions on this page are open to read. The other 4 are free with a Super Tutor account — signing up is free and needs no card.
How should I revise बुद्धि: सर्वार्थसाधिका for Class 6 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 99 practice questions on बुद्धि: सर्वार्थसाधिका. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for बुद्धि: सर्वार्थसाधिका

All CBSE Class 6 Sanskrit NCERT Solutions

For serious students

Get the full बुद्धि: सर्वार्थसाधिका chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 6 Sanskrit. Free to start, no card needed.

Try Super Tutor Free
Try this chapter free