Skip to main content
·16 chapters

CBSE Class 6 Sanskrit — NCERT Solutions

CBSE Class 6 Sanskrit NCERT solutions, chapter by chapter — 441 textbook questions solved across 16 chapters. Follows the CBSE syllabus.

About these solutions

441 NCERT textbook questions for CBSE Class 6 Sanskrit, solved step by step across 16 chapters. Each chapter page has every exercise: half the solutions are open to read and the rest are free with a Super Tutor account.

  • Exercises · 7 questions
Q१.कस्य चित्रम्? वदन्तु लिखन्तु च —

दत्तेषु पाठ्यांशे स्पष्टतया नामनिर्दिष्टं चित्रं गणेशस्य अस्ति।

Q२.चित्रं पश्यन्तु। पट्टिकातः समुचितान् वर्णसमूहान् चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु—

चित्रानुसारं पदानि पूरयामः—चन्द्रः, शुण्डः, वृक्षः, दन्ताः, चञ्चुः, त्रिशूलम्, अङ्कः, ढक्का, शङ्खः। पट्टिकायां अन्तिमः समूहः ‘ड्खः’ इति दृश्यते; शङ्खः-पदे अपेक्षितः वर्णसमूहः ‘ङ्खः’ अस्ति।

  • परियोजनाकार्यम् · 1 question
Q1.प्रथम-पाठद्वयं विहाय अस्मिन् पुस्तके आगतानां दशानां संयुक्त-व्यञ्जन-पदानां संग्रहणं कुर्वन्तु ।

उदाहरणार्थं संयुक्त-व्यञ्जनयुक्तानि दश पदानि तथा तेषां वर्ण-वियोगः—

  1. वृक्षः = व् + ऋ + क् + ष् + अ + ः
  2. वैद्या = व् + ऐ + द् + य् + आ
  3. मित्रम् = म् + इ + त् + र् + अ + म्
  4. क्रीडा = क् + र् + ई + ड् + आ
  5. छात्रः = छ् + आ + त् + र् + अ + ः
  6. विद्यालयः = व् + इ + द् + य् + आ + ल् + अ + य् + अ + ः
  7. पुष्पम् = प् + उ + ष् + प् + अ + म्
  8. प्रश्नः = प् + र् + अ + श् + न् + अ + ः
  9. ग्रन्थः = ग् + र् + अ + न् + थ् + अ + ः
  10. उत्सवः = उ + त् + स् + अ + व् + अ + ः
  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 10 questions
Q1.उदाहरणं दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु —

शब्दों के एकवचन, द्विवचन और बहुवचन रूप क्रम से लिखे हैं। (घ) में स्त्रीलिङ्ग के ईकारान्त शब्द रजकी के रूप हैं: रजकी, रजक्यौ, रजक्यः।

Q2.उदाहरणानुसारं पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानेषु संयोजयन्तु —

पुल्लिङ्ग शब्दों के साथ सः, स्त्रीलिङ्ग शब्दों के साथ सा, और नपुंसकलिङ्ग शब्दों के साथ तत् लगाते हैं। अतः: सः शुकः, सः स्यूतः, सः वृक्षः, सः कुक्कुरः; सा अजा, सा महिषी, सा पार्वती; तत् फलम्, तत् पुष्पम्, तत् पुस्तकम्।

4
  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 30 questions
Q२.उदाहरणानुगुणम् अधोलिखितेषु वाक्येषु पट्टिकातः उचितैः पदैः रिक्तस्थानानि पूरयन्तु —

रिक्तस्थानेषु वचनानुसारं सर्वनामानि स्थापयामः—(क) आवां शिक्षकौ स्वः। (ख) मञ्चे यूयं नर्तक्यः स्थ। (ग) अत्र अहम् अस्मि। (घ) सभायां युवां गायिके स्थः। (ङ) विद्यालये वयम् स्मः। (च) वैद्यालये त्वम् चिकित्सिका असि।

  • वयं संख्यां गणयामः (१ – ५०) · 25 questions
Q1.पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तराणि लिखन्तु—

पाठ के आधार पर एकपदेन उत्तराणि:

  • एकः सूर्यः
  • षण्मुखदेवः — कार्तिकेयः
  • त्रिनयनमूर्तिः — शिवः
  • सरला — संख्यागणना
  • अतुलबलाः — दिग्गजाः
  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 11 questions
Q१.पट्टिकातः शिष्टाचारस्य पदानि चित्वा लिखन्तु—

कलहः, अहङ्कारः, परस्परद्वेषः, असूया, हिंसा इत्यादयः अनुचिताः। शिष्टाचारस्य पदानि सन्ति—गुरुवन्दनम्, वृद्धसेवा, अतिथिसत्कारः, मातृप्रेम, पितृभक्तिः, ज्येष्ठेषु आदरः, कनिष्ठेषु प्रीतिः, बन्धुषु प्रीतिः, स्वाभिमानम्, परोपकारः, प्राणिषु दया, प्रियवचनम्, सत्यकथनम्, सत्पात्रे दानम्, सर्वेषु मैत्रीभावः, अहिंसा, समयपालनम्, स्वच्छता, प्रकृतिरक्षणम्, भ्रातृषु भगिनीषु च स्नेहः।

  • वयं अभ्यासं कुर्मः · 35 questions
  • योग्यताविस्तरः · 2 questions
  • परियोजनाकार्यम् · 2 questions
Q2.पाठस्य आधारेण प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु—

गीतस्य आधारेण— (क) शूराः भारतीयाः। (ख) वयं दृढमानसाः स्मः। (ग) वयं शुभचिन्तकाः स्मः। (घ) वयं विजये अतिनिश्चलाः स्मः। (ङ) वयं विजयार्थिनः समराङ्गणं यामः।

  • वयं अभ्यासं कुर्मः · 22 questions
Q1(क).जपापुष्पस्य वर्णः कः ?

पाठे जपापुष्पस्य वर्णः रक्तवर्णः इति उक्तम्।

  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 26 questions
Q1(क).राधिका कथं चलति स्म ?

राधिका कूर्दमाना एव चलति स्म। अतः उत्तरम्—कूर्दमाना।

  • वयं शब्दार्थान् जानीमः · 9 questions
  • वयं अभ्यासं कुर्मः · 20 questions
  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 6 questions
Q1.सरोवरः

सरोवरः इत्यस्य अर्थः जलाशयः अस्ति।

  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 33 questions
Q1.पाठस्य आधारेण निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखन्तु —

पाठ में दिए उत्तरों के अनुसार भोजन के अन्त में तक्रम् पीने योग्य है, जयन्त शक्रस्य पुत्र है और लङ्का में कुम्भः तथा कर्णः मिलकर कुम्भकर्णः बनते हैं। सर्वदेवानां वन्दनीयः मृत्युः।

  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 35 questions
Q1.पूर्वपृष्ठस्य कोष्ठके दत्तानि रूपाणि दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु —

लोट्लकार के दिए रूपों के अनुसार रिक्तस्थान इस प्रकार भरेंगे—

लिखतुलिखताम्लिखन्तु
लिखलिखतम्लिखत
लिखानिलिखावलिखाम्
क्रीडतुक्रीडताम्क्रीडन्तु
क्रीडक्रीडतम्क्रीडत
क्रीडानिक्रीडावक्रीडाम्

रिक्तस्थानों के रूप क्रमशः: लिखन्तु, लिख, लिखाम्; क्रीडतु, क्रीडन्तु, क्रीड, क्रीडत।

  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 34 questions
Q2(क).पृथिव्यां कति रत्नानि सन्ति ?

श्लोक में कहा गया है कि पृथिवी पर तीन रत्न हैं—जलम्, अन्नम्, सुभाषितम्। इसलिए संख्या तीन है.

  • वयं अभ्यासं कुर्मः · 60 questions
Q1(क).भिक्षुकः किं करोति स्म ?

भिक्षुकः भिक्षाटनं करोति स्म। अतः उत्तरम् भिक्षाटनम्।

  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 34 questions
Q1.चित्रं दृष्ट्वा अङ्गस्य नाम लिखन्तु —

प्रश्ने यस्मात् चित्रात् अङ्गनामानि ज्ञातव्यानि, तत् चित्रं न दृश्यते। अतः (क)–(ङ) अङ्गनामानि निश्चितुं न शक्यन्ते।

  • वयम् अभ्यासं कुर्मः · 39 questions
Q2.पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —

(क) वृक्षाः स्वयम् आतपे तिष्ठन्ति। (ख) परोपकाराय नद्यः वहन्ति। (ग) दशवापीसमः हृदः भवति। (घ) वृक्षाः सत्पुरुषाः इव सन्ति। (ङ) अर्थिनः वृक्षेभ्यः विमुखाः न यान्ति। (च) वृक्षाः स्वयं फलानि न खादन्ति।

Get chapter-wise help for CBSE Class 6 Sanskrit

Super Tutor gives you chapter summaries, revision notes, practice quizzes and flashcards, organised around the CBSE syllabus. Free to start.

Try Super Tutor free

Frequently Asked Questions

Where can I find CBSE Class 6 Sanskrit NCERT Solutions?

This page has NCERT solutions for 16 chapters of CBSE Class 6 Sanskrit for the 2026-27 session. Each chapter links to its own page with the full set.

Go through the syllabus first, then work chapter by chapter: learn the ideas, practise questions, and revise with notes and flashcards. Leave time at the end to revise every chapter once more under timed conditions.

Half of the solutions on each chapter page are open to read. The rest are free with a Super Tutor account — signing up is free and needs no card.

Browse NCERT Solutions by Chapter

16 chapters

More Sanskrit Resources

CBSE Class 6

Other CBSE Class 6 Subjects