Skip to main content
Chapter 5 of 16
NCERT Solutions

गीता सुगीता कर्तव्या — NCERT Solutions

CBSE · Class 8 · Sanskrit-Book (दीपकम्)

NCERT Solutions for गीता सुगीता कर्तव्या, CBSE Class 8 Sanskrit-Book: 36 textbook questions solved step by step. Covers अभ्यासात् जायते सिद्धिः.

129 questions25 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying गीता सुगीता कर्तव्या? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for NCERT solutions and more.

Free trial, no card needed.

36 Questions Solved · 1 Section

The first 18 solutions are open to read. The other 18 are free with a Super Tutor account. Unlock all 36 free in Super Tutor

अभ्यासात् जायते सिद्धिः

1(क)श्रद्धावान् जनः किं लभते ?Show solution

पाठानुसारम् — श्रद्धावान् जनः ज्ञानं लभते। अतः एकपदेन उत्तरम् ज्ञानम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ख)कस्मात् सम्मोहः जायते ?Show solution

श्लोकानुसारम् — क्रोधात् सम्मोहः जायते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ग)सम्मोहात् किं जायते ?Show solution

श्लोके उक्तम् — सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः भवति। अतः उत्तरम् स्मृतिविभ्रमः।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(घ)अर्जुनाय गीतां कः उपदिष्टवान् ?Show solution

पाठे स्पष्टम् — अर्जुनाय गीतां भगवान् श्रीकृष्णः उपदिष्टवान्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

1(ङ)हर्षामर्षभयोद्गैर्गैः मुक्तः नरः कस्य प्रियः भवति ?Show solution

श्लोकानुसारम् — हर्षामर्षभयोद्गैर्मुक्तः नरः मे प्रियः भवति। अतः उत्तरम् मे।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(क)कीदृशं वाक्यं वाक्यं तपः उच्यते ?Show solution

यत् वाक्यं उद्वेगं न जनयति, सत्यं, प्रियं, हितकरं च भवति, तथा स्वाध्यायाभ्यसनम् अपि यस्मिन् अस्ति, तत् वाङ्मयं तपः उच्यते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ख)कीदृशः जनः स्थितधीः उच्यते ?Show solution

अनुद्विग्नमनाः, सुखेषु विगतस्पृहः, वीतरागभयक्रोधः च यो भवति, सः स्थितधीः उच्यते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ग)जनः कथं प्रणश्यति ?Show solution

क्रोधात् सम्मोहः, सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः, स्मृतिभ्रंशात् बुद्धिनाशः; अतः बुद्धिनाशात् जनः प्रणश्यति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(घ)जनः कथम् उत्तमां शान्तिं प्राप्नोति ?Show solution

पाठानुसारम् — श्रद्धावान्, संयतेन्द्रियः, तत्परः च मनुष्यः ज्ञानं लभते; ज्ञानं लब्ध्वा सः अचिरेण परां शान्तिम् अधिगच्छति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2(ङ)उपदेशप्राप्तये त्रयः उपायाः के भवन्ति ?Show solution

पाठे त्रयः उपायाः उक्ताः — प्रणिपातः, परिप्रश्नः, सेवा। एतैः गुरोः समीपात् उपदेशः प्राप्यते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(क)अनुद्वेगकरं सत्यं प्रियहितं च वाक्यं ... तपः उच्यते।

सेवया, स्मृतिविभ्रमः, योगी, वाङ्मयं, स्थितधीः

Show solution

वाक्यं वाङ्मयं तपः उच्यते। अतः रिक्तस्थाने वाङ्मयं पदम् उचितम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(ख)सततं सन्तुष्टः दृढनिश्चयः च ... भवति।

सेवया, स्मृतिविभ्रमः, योगी, वाङ्मयं, स्थितधीः

Show solution

यः सततं सन्तुष्टः दृढनिश्चयः च भवति, सः योगी भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(ग)अनुद्विगमनाः मुनिः ... उच्यते।

सेवया, स्मृतिविभ्रमः, योगी, वाङ्मयं, स्थितधीः

Show solution

अनुद्विग्नमनाः मुनिः स्थितधीः उच्यते।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(घ)तद् आत्मज्ञानं प्रणिपातेन परिप्रश्नेन ... च विद्धि।

सेवया, स्मृतिविभ्रमः, योगी, वाङ्मयं, स्थितधीः

Show solution

आत्मज्ञानं प्रणिपातेन, परिप्रश्नेन सेवया च ज्ञातव्यम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3(ङ)सम्मोहात् ... भवति।

सेवया, स्मृतिविभ्रमः, योगी, वाङ्मयं, स्थितधीः

Show solution

श्लोके उक्तम्—सम्मोहात् स्मृतिविभ्रमः भवति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(क)उच्यते — ...Show solution

पाठानुसारं वाक्यं — अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च। अतः रिक्तस्थाने अनुद्वेगकरं वाक्यम्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ख)च — ...Show solution

पाठ्यांशे — अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च। अतः रिक्तस्थाने अद्वेष्टा।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ग)न — ...Show solution

श्लोकः — यस्मान्नोद्विजते लोकः। अतः रिक्तस्थाने यस्मात्।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

4(ङ)लब्ध्वा — ...

Free with a Super Tutor account

4(ङ)कुर्यात् — ...

Free with a Super Tutor account

5(क)श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः ... ।

Free with a Super Tutor account

5(ख)... चैव वाङ्मयं तप उच्यते।

Free with a Super Tutor account

5(ग)सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा ... ।

Free with a Super Tutor account

5(घ)... भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः।

Free with a Super Tutor account

5(ङ)तद्विद्धि ... परिप्रश्नेन सेवया।

Free with a Super Tutor account

6(क)गुणवान् — ...

उदाहरणम् —

  • श्रद्धावान् — ... श्रद्धावती
  • बुद्धिमान् — ... बुद्धिमती

Free with a Super Tutor account

6(ख)आयुष्मान् — ...

उदाहरणम् —

  • श्रद्धावान् — ... श्रद्धावती
  • बुद्धिमान् — ... बुद्धिमती

Free with a Super Tutor account

6(ग)क्षमावान् — ...

उदाहरणम् —

  • श्रद्धावान् — ... श्रद्धावती
  • बुद्धिमान् — ... बुद्धिमती

Free with a Super Tutor account

6(घ)ज्ञानवान् — ...

उदाहरणम् —

  • श्रद्धावान् — ... श्रद्धावती
  • बुद्धिमान् — ... बुद्धिमती

Free with a Super Tutor account

6(ङ)श्रीमान् — ...

उदाहरणम् —

  • श्रद्धावान् — ... श्रद्धावती
  • बुद्धिमान् — ... बुद्धिमती

Free with a Super Tutor account

7समुचितेन पदेन सह स्तम्भौ मेलयत —
अइ
(क) सर्वभूतानाम्पुनः पुनः प्रश्नकरणेन
(ख) अनुद्विग्नमनाःस्थिरमतिमान्
(ग) स्थितधीःइन्द्रियसंयमी
(घ) परिप्रश्नेनयस्य मनः विचलितं न भवति
(ङ) संयतेन्द्रियःसर्वेषां प्राणिनाम्

Free with a Super Tutor account

7(क)सर्वभूतानाम्
अइ
(क) सर्वभूतानाम्पुनः पुनः प्रश्नकरणेन
(ख) अनुद्विग्नमनाःस्थिरमतिमान्
(ग) स्थितधीःइन्द्रियसंयमी
(घ) परिप्रश्नेनयस्य मनः विचलितं न भवति
(ङ) संयतेन्द्रियःसर्वेषां प्राणिनाम्

Free with a Super Tutor account

7(ख)अनुद्विग्नमनाः
अइ
(क) सर्वभूतानाम्पुनः पुनः प्रश्नकरणेन
(ख) अनुद्विग्नमनाःस्थिरमतिमान्
(ग) स्थितधीःइन्द्रियसंयमी
(घ) परिप्रश्नेनयस्य मनः विचलितं न भवति
(ङ) संयतेन्द्रियःसर्वेषां प्राणिनाम्

Free with a Super Tutor account

7(ग)स्थितधीः
अइ
(क) सर्वभूतानाम्पुनः पुनः प्रश्नकरणेन
(ख) अनुद्विग्नमनाःस्थिरमतिमान्
(ग) स्थितधीःइन्द्रियसंयमी
(घ) परिप्रश्नेनयस्य मनः विचलितं न भवति
(ङ) संयतेन्द्रियःसर्वेषां प्राणिनाम्

Free with a Super Tutor account

7(घ)परिप्रश्नेन
अइ
(क) सर्वभूतानाम्पुनः पुनः प्रश्नकरणेन
(ख) अनुद्विग्नमनाःस्थिरमतिमान्
(ग) स्थितधीःइन्द्रियसंयमी
(घ) परिप्रश्नेनयस्य मनः विचलितं न भवति
(ङ) संयतेन्द्रियःसर्वेषां प्राणिनाम्

Free with a Super Tutor account

7(ङ)संयतेन्द्रियः
अइ
(क) सर्वभूतानाम्पुनः पुनः प्रश्नकरणेन
(ख) अनुद्विग्नमनाःस्थिरमतिमान्
(ग) स्थितधीःइन्द्रियसंयमी
(घ) परिप्रश्नेनयस्य मनः विचलितं न भवति
(ङ) संयतेन्द्रियःसर्वेषां प्राणिनाम्

Free with a Super Tutor account

18 more solved questions in गीता सुगीता कर्तव्या

They are free with a Super Tutor account, along with practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start, no card needed.

Frequently Asked Questions

What are the important topics in गीता सुगीता कर्तव्या for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्)?
Key topics in गीता सुगीता कर्तव्या include गीतेः परिचयः तथा 'सुगीता कर्तव्या' इत्यस्य आशयः, प्रथमश्लोकः — स्थितप्रज्ञलक्षणम्, द्वितीयश्लोकः — क्रोधस्य विनाशपरम्परा, तृतीयश्लोकः — गुरोः समीपे ज्ञानप्राप्तिः. Study these first, then practise questions on each for Class 8 exams.
Are these NCERT Solutions for गीता सुगीता कर्तव्या free?
The first 18 of the 36 solutions on this page are open to read. The other 18 are free with a Super Tutor account — signing up is free and needs no card.
How should I revise गीता सुगीता कर्तव्या for Class 8 exams?
Learn the core ideas first, then work through the 129 practice questions on गीता सुगीता कर्तव्या. Revise definitions regularly and use flashcards for quick recall before the exam.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

For serious students

Get the full गीता सुगीता कर्तव्या chapter — start free.

Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 8 Sanskrit-Book (दीपकम्). Free to start, no card needed.