वाच्यम्

Answer

कथनस्य काऽपि विशिष्टा विधा वाच्यम् इति कथ्यते। वाच्यं त्रिविधं भवति — कर्तृवाच्यं, कर्मवाच्यं, भाववाच्यं च।…

Answer

वाच्यं त्रिविधं भवति — कर्तृवाच्यं, कर्मवाच्यं, भाववाच्यं च। एतेषु कर्तृवाच्ये कर्ता प्रधानः, कर्मवाच्ये कर्म प्रधानम्, भाववाच्ये अकर्मकधातुषु भावः प्रधानः भवति।…

Answer

कर्तृवाच्ये कर्तरि प्रथमाविभक्तिः प्रयुज्यते, कर्मणि द्वितीया विभक्तिः भवति, क्रियारूपञ्च कर्तृपदानुसारं प्रचलति। कर्ता प्रधानः भवति।…

Answer

कर्तृवाच्य नियमः — कर्तरि प्रथमाविभक्तिः प्रयुज्यते, कर्मणि द्वितीया विभक्तिः भवति क्रियारूपञ्च कर्तृपदानुसारं प्रचलति [कर्ता = प्रथमा, कर्म = द्वितीया, क्रिया = कर्तृ-अनुसार]…

Answer

“बालकः पाठं पठति।” इति कर्तृवाच्यस्य उदाहरणम्। अत्र बालकः कर्ता प्रधानः, पाठं कर्म, पठति च क्रिया कर्तृपदानुसारिणी अस्ति।…

Answer

कर्मवाच्ये कर्मणः प्रधानता भवति, कर्मणि प्रथमा विभक्तिः भवति, कर्तरि तृतीया विभक्तिः भवति, क्रियारूपञ्च कर्मपदानुसारं भवति।…

Answer

कर्मवाच्य नियमः — कर्मणि प्रथमा विभक्तिः भवति कर्तरि च तृतीया विभक्तिः भवति क्रियारूपञ्च कर्मपदानुसारं भवति [कर्म = प्रथमा, कर्ता = तृतीया, क्रिया = कर्म-अनुसार]…

Answer

“बालकः पाठं पठति।” इति वाक्यस्य कर्मवाच्यरूपम् — “बालकेन पाठः पठ्यते।” अत्र कर्ता तृतीयाविभक्त्या, कर्म च प्रथमान्ततया दृश्यते।…