समासा — Flashcards

Answer

शब्दानां पृथक्-पृथक् लेखनं विग्रहः इति कथ्यते। उदाहरणम् — वसुदेवस्य सुतः इति विग्रहः।…

Answer

शब्दानां समस्तरूपेण संक्षिप्तरूपेण लेखनं समासः इति कथ्यते। समासेन वाक्यं संक्षिप्तं, स्पष्टं, प्रभावी च भवति।…

Answer

समासस्य चत्वारः मुख्यभेदाः सन्ति — अव्ययीभावः, तत्पुरुषः, द्वन्द्वः, बहुव्रीहिः। कर्मधारयः तथा द्विगुः तत्पुरुषस्य उपभेदौ स्तः।…

Answer

यः समासः पूर्वपदप्रधानः भवति, तस्मिन् प्रथमपदं प्रायः अव्ययम् अथवा उपसर्गः भवति, सर्वपदानि नपुंसकलिङ्गे भवन्ति, तथा प्रयोगः अव्ययवत् भवति, सः अव्ययीभावसमासः। उदाहरणम् — प्रतिदिनम्, यथामति।…

Answer

अव्ययीभावसमासे उत्तरपदं न, पूर्वपदम् एव अर्थनिर्णायकं भवति। अतः वाक्ये क्रियापदानां प्रयोगः पूर्वपदस्य भावानुसारं बोध्यते। एषा अस्य समासस्य प्रमुखा विशेषता।…

Answer

यथामति इत्यस्य विग्रहः मतिम् अनतिक्रम्य इति। अयं अव्ययीभावसमासः अस्ति।…

Answer

प्रतिदिनम् इत्यस्य भावः दिने दिने इति। एतत् अव्ययीभावसमासस्य उदाहरणम्, यतः प्रयोगः अव्ययवत् भवति।…

Answer

यः समासः प्रथमपदे द्वितीया-तृतीया-चतुर्थी-षष्ठी-सप्तमी इत्यादीनां विभक्तीनां प्रयोगं दर्शयति, सः तत्पुरुषसमासः। अस्मिन् क्रियाप्रयोगः उत्तरपदस्य अनुसारं बोध्यते।…