अव्ययानि — Chapter Summary
CBSE · Class 10 · Sanskrit
Summary of अव्ययानि for CBSE Class 10 Sanskrit. Key concepts: यत् पदं लिङ्गे, सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वासु and समयं सूचयन्ति अव्ययानि.
Interactive on Super Tutor
Studying अव्ययानि? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
Free trial, no card needed.
Overview
अव्ययपदानि लिङ्गवचनविभक्तिषु न परिवर्तन्ते। तेषां परिभाषा संस्कृतश्लोकेन दीयते — सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वासु च विभक्तिषु। वचनेषु च सर्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम्। अत्र अव्ययशब्दाः पञ्चसु श्रेणीषु विभागेन ज्ञायन्ते — कालवाचकानि, स्थानवाचकानि, युग्मानि, समानार्थकानि, विकीर्णानि।
Key Concepts
यत् पदं लिङ्गे
यत् पदं लिङ्गे, वचने, विभक्तौ च न परिवर्तते तत् अव्ययम्।
सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वासु च विभक्तिषु।
सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु सर्वासु च विभक्तिषु। वचनेषु च सर्वेषु यन्न व्येति तदव्ययम्।
समयं सूचयन्ति अव्ययानि
समयं सूचयन्ति अव्ययानि, यथा पुरा, सद्यः, अद्य, श्वः, सततम्, कदाचित्, सहसा।
स्थानं सूचयन्ति अव्ययानि
स्थानं सूचयन्ति अव्ययानि, यथा यत्र, तत्र, अत्र, उपरि, सर्वत्र, नीचैः।
युग्मरूपेण प्रयुज्यमानानि अव्ययानि
युग्मरूपेण प्रयुज्यमानानि अव्ययानि, यथा यावत्-तावत्, यत्र-तत्र, शनैः-शनैः, यदा-तदा, यथा-तथा।
Learning Objectives
- अव्ययपदस्य स्वरूपं ज्ञातुम्
- अव्ययानां अपरिवर्तनशीलस्वभावं बोधुम्
- अव्ययानां पञ्चश्रेणीविभागं स्मर्तुम्
- उदाहरणवाक्येषु अव्ययपदानि चिह्नितुम्
- लिङ्गवचनविभक्तिपरिवर्तनेऽपि अव्ययस्य स्थैर्यं अवगन्तुम्
Frequently Asked Questions
What are the important topics in अव्ययानि for CBSE Class 10 Sanskrit?
How should I revise अव्ययानि for the CBSE Class 10 board exam?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for अव्ययानि
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Concept Maps
See how topics connect
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
NCERT Solutions
Every textbook question solved step by step
For serious students
Get the full अव्ययानि chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.