प्रत्यय (Part 3) — Chapter Summary

किसी भी धातु या शब्द के

किसी भी धातु या शब्द के पश्चात् जुड़ने वाले शब्दांशः प्रत्ययः इति कथ्यते।

धातुषु युज्यमानाः प्रत्ययाः कृत् प्रत्ययाः। एतेभ्यः

धातुषु युज्यमानाः प्रत्ययाः कृत् प्रत्ययाः। एतेभ्यः संज्ञा, विशेषणं वा अव्ययं वा निर्मीयते।

क्त्वा प्रत्ययः पूर्वकालिकक्रियां बोधयति। उपसर्गयुक्तधातु...

क्त्वा प्रत्ययः पूर्वकालिकक्रियां बोधयति। उपसर्गयुक्तधातुषु पूर्वकालिकार्थे ल्यप् प्रत्ययः क्त्वा-स्थाने भवति। उभौ अव्ययौ, रूपपरिवर्तनं न भवति।

निमित्तार्थे

निमित्तार्थे, अर्थात् ‘के लिए’ इत्यर्थे, धातोः तुमुन् प्रत्ययः युज्यते। एककर्तृकयोः द्वयोः क्रिययोः निमित्तक्रियायां अपि अयं भवति। समयवेलादिशब्दयोगेऽप

परस्मैपदीधातुषु शत्

परस्मैपदीधातुषु शत्, आत्मनेपदीधातुषु शानच् प्रयुज्यते। शत्-शानच् प्रत्ययान्तशब्दाः विशेषणरूपेण प्रयुज्यन्ते, तथा त्रिषु लिङ्गेषु चलन्ति।