अन्योक्तय
CBSE · Class 10 · Sanskrit
Summary of अन्योक्तय for CBSE Class 10 Sanskrit. Key concepts, important points, and chapter overview.
Interactive on Super Tutor
Studying अन्योक्तय? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for chapter summary and more.
1,000+ Class 10 students started this chapter today
Overview
अन्योक्तिः अप्रत्यक्षरूपेण गुणस्य प्रशंसा, दोषस्य निन्दा वा कथनं भवति। सङ्केतमाध्यमेन व्यक्ता उक्तिः शीघ्रं चिरं च स्मृतौ तिष्ठति। अत्र सप्तानाम् अन्योक्तीनां सङ्ग्रहः अस्ति, यत्र राजहंसः, बकाः, मालाकारः, मीनः, चातकः, जलदः इत्यादीनां माध्यमेन सद्वृत्तीनां, कृतज्ञतायाः, स्वाभिमानस्य, उदारतायाः च बोधः
Key Concepts
अप्रत्यक्षरूपेण व्याजेन वा कस्यापि गुणस्य प्रशंसा
अप्रत्यक्षरूपेण व्याजेन वा कस्यापि गुणस्य प्रशंसा, दोषस्य निन्दा वा कथ्यते।
एकेन राजहंसेन सरसः यां शोभां लभते
एकेन राजहंसेन सरसः यां शोभां लभते, सा शोभा सहस्रशः बकैः न भवति।
सरोवरः राजहंसं प्रति प्रश्नं करोति यत्
सरोवरः राजहंसं प्रति प्रश्नं करोति यत् तेन कृतोपकारः केन कार्येण भवेत्।
ग्रीष्मकाले अल्पैः तोयैः अपि मालाकारः तरोः
ग्रीष्मकाले अल्पैः तोयैः अपि मालाकारः तरोः पुष्टिं करोति।
सरसि सङ्कुचति सति मीनः अत्यन्तं दीनां
सरसि सङ्कुचति सति मीनः अत्यन्तं दीनां गतिं प्राप्नोति, यतः पतङ्गाः भृङ्गाश्च अन्यत्र आश्रयं लभन्ते।
Learning Objectives
- अन्योक्तिशैलीयाः अप्रत्यक्षकथनपद्धतेः बोधः
- श्लोकानां माध्यमेन निहितार्थग्रहणम्
- राजहंस, मीन, चातक, जलद, मालाकार इत्यादीनां प्रतीकात्मकभूमिकायाः अवगमः
- उपकारः, स्वाभिमानः, उदारता, कृतज्ञता इत्यादीनां नैतिकमूल्यानां परिचयः
- श्लोकानां सरलार्थस्य स्मरणाय संक्षिप्तसारग्रहणम्
Frequently Asked Questions
What are the important topics in अन्योक्तय for CBSE Class 10 Sanskrit?
How to score full marks in अन्योक्तय — CBSE Class 10 Sanskrit?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for अन्योक्तय
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Practice with board exam-style questions
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
All formulas in one place
Concept Maps
See how topics connect visually
Study Plan
Step-by-step plan to ace this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
NCERT Solutions
Every textbook question solved step by step
For serious students
Get the full अन्योक्तय chapter — for free.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 10 Sanskrit.